Bijzondere droom
De gebiedsbiograaf en kunstenaar PJ Roggeband zit op een bankje bij Huis Te Vraag en interviewt zichzelf. Welkom bij dit autoportret.
Even een opwarmvraag, wat is het meest curieuze wat je hier tot nu toe hebt meegemaakt? Ergens in het voorjaar, na een lange dag met veel indrukken bij Huis te Vraag slaap ik onrustig. Ik droom alleen maar woorden, repeterende zinnen. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt. Geen beelden maar woorden. De volgende ochtend kan ik de mantra nog opdreunen; zo dadelijk / wordt een a een o / zo dodelijk
Kun je Huis te Vraag kort beschrijven? Het is een speciale plek: een vergeten begraafplaats vlakbij het Hoofddorpplein. Sinds 1962 wordt hier niemand meer begraven. De begraafplaats was vol en mocht niet meer uitbreiden, maar moest wel open blijven voor bezoekers.
Rond 1988 kwam schilder, schrijver en tuinman Leon van der Heijden er wonen. Samen met zijn vrouw Willemijn maakte hij van de plek een groene oase. Dankzij hen kreeg de begraafplaats een nieuw leven en is Huis te Vraag de bijzondere plek geworden die het nu is.
En nu ben jij daar de Huisartiest van 2026 dus? Ja, klopt. Marieke Coppens deed hier vorig jaar een grote performance en nu ben ik er sinds begin van het jaar met mijn project VRAAGTEHUIS en begint er dus een traditie te ontstaan.
VRAAGTEHUIS klinkt spannend, wat houdt je project in? VRAAGTEHUIS is een project over vertragen, kijken en vragen durven stellen. Over een vergeten begraafplaats die zindert van leven. Over een schilder die deze plek als een manifest achterliet. Over hoe we plekken kunnen herdenken, bewaren en opnieuw leren lezen. Deze woeste graftuin vol met leven roept een hoop vragen op.
Kun je daar wat voorbeelden van noemen? Vragen over de wonderlijke geschiedenis. Vragen over de kunstenaarstuin die de laatste bewoner schilder Leon van der Heijden ervan maakte. Vragen over zijn uitgangspunt; het begrip 'Stemming'. Vragen voor de mensen die deze erfenis op dit moment beheren; welke verantwoordelijkheid geeft dat? En hoe zorg je ervoor dat deze groene parel nog lang blijft glanzen? Oftewel: hoe hou je de 'Stemming' erin?
Hoe werk je dat allemaal uit? Ik organiseer regelmatig een VRAAGSAFARI; een poëtisch vertelling over deze groene necropolis vol opgeschoten bomen, klimop en verweerde stenen. Mijn expedities zijn een dynamische vorm van kunst presenteren. Ik deel mijn verwondering over de geschiedenis, de plek en de mensen die hier werken. Het is geen algemeen praatje, maar een persoonlijke tocht langs niet gebaande paden, met (kunst)historische en literaire verwijzingen. Het confronteert je met de dood, maar het laat ook een zekere luchtigheid van het leven zien. Ik geef jullie mijn blik, kijk mee, kijk opnieuw op de golven van de taal en het groen.
Anderzijds richt ik mij op observerend, onderzoekend tekenen en hoe die te presenteren onder de werktitel VRAAGTEKENEN. Hoe kan observerend tekenen een manier zijn om de tuin te doorgronden? Die tekeningen presenteer ik dan samen met keramische objecten in het kleine huisje bij de entree van Huis te Vraag.
Wat kunnen we dit jaar nog verwachten? Ik ga door met de VRAAGSAFARI, die nog steeds in ontwikkeling is. Ook werk ik de kwasten die ik maak van klimop verder uit, dat wordt spannend. Daarnaast wil ik meer ingaan op de toekomst van deze bijzondere plek met lezingen en discussies. Het behoud van Huis te Vraag is een belangrijk thema voor het najaar.
Hoorde ik nou dat je ook een kunstinitiatief bent begonnen? Klopt, samen met Patrick van Ginkel ben ik in de aula van Huis te Vraag gestart met een vergankelijk kunstinitiatief onder de naam wachtruimte | ruimtewacht.
Omdat de plannen voor renovatie van deze aula steeds worden uitgesteld vullen we de lege ruimte met weerbarstige kunstwerken. Vergankelijkheid is trouwens ook het thema dat de kunstwerken verbindt. Zo zijn we op wonderlijke wijze twee schilderijen van Leon van der Heijden op het spoor gekomen en die hebben we weer teruggehaald. Het is mooi om het verleden te laten spreken.
Nog even kort, waar moeten mensen PJ Roggeband van kennen? Wellicht van andere expedities zoals de Dwaalsafari en de Ontroertoer. De Ontroertoer heb ik jaren geleden ontwikkeld in nauwe samenwerking met Museum Tot Zover en gaat over gedenkpark en arboretum De Nieuwe Ooster. Dus ik had al ervaring om op zo'n beladen plek te werken. Ik ben ook Tuinfantast, Ecofuturist, voorman van het Elfletterig Genootschap te veel eigenlijk om op te noemen.
We moeten afronden, heb je nog het adres en de openingstijden? Huis te Vraag ligt aan de Rijnsburgweg 51 en is open van dinsdag tot en met vrijdag tussen 11 en 17 uur. Meer informatie www.huistevraag.nl en voor mijn projecten kun je naar
www.dwaalsafari.nl
Ben benieuwd hoe het verder gaat met je project, zal ik je aan het eind van het jaar nog een keer interviewen? Goed idee! Dan kan ik misschien ook enkele tekeningen laten zien.
Het is al even stil op de voormalige begraafplaats Huis te Vraag aan de Schinkel. En eigenlijk willen we dat graag zo houden, om de Stemming te bewaren.
Maar wat we missen, is de mogelijkheid om die Stemming uit te dragen. Jarenlang boden we ruimte aan lezingen, filmvertoningen, workshops en andere culturele (buurt)bijeenkomsten In drie jaar tijd hebben er meer dan honderd activiteiten plaatsgevonden. Vanwege een aanstaande verbouwing liggen al onze binnenactiviteiten inmiddels al bijna twee jaar stil. En dat lijkt nog wel even te gaan duren. We kunnen er niet aan wennen: een graftuin vol leven en een doodstil huis.
Maar ook wanneer het Huis zwijgt, blijft de plek spreken. Daarom hebben het fenomeen Huisartiest in het leven geroepen: ieder jaar nodigen we een of meerdere kunstenaars uit om op geheel eigen wijze te reflecteren op de Stemming van Huis te Vraag.
In 2025 toonde Marieke Coppens haar bloedstollende performance Pre-Remains, met vier levende paarden en twaalf levende menselijke dieren. Met diverse visuele referenties naar Eerste Wereldoorlog. Voor en mét Huis te Vraag ontwikkelde zij een nieuwe versie van haar performance uit 2009. Ditmaal niet in een industriële setting, maar in een omgeving die dichter bij de loopgraven van weleer komt.
Dit jaar is de eer aan gebiedsbiograaf en kunstenaar PJ Roggeband, die Huis te Vraag zal onderzoeken, doorgronden en op zijn eigen wijze het verborgene aan het licht zal brengen.
Ben je beeldend kunstenaar en wil je volgend jaar als Huisartiest reflecteren op de Stemming op Huis te Vraag? Meld je dan aan via patrick@huistevraag.nl.