Recent articles
Issue #020 Published: 25-09-2018 // Written by: Denis McEvoy
Amsterdam needs a Space Force
Hey, city council, how about looking into creative ways you could improve the arts, quality of life and community cohesion by working with local, alternative spaces? The best part? You could call it the Space Force!  Alienation is dangerous. Alienation leads to daft acts of self harm like voting for Brexit or Trump or Baudet. Alienation often comes from feeling disconnected from the space you live in—local businesses replaced by faceless chains, gentrification pricing out your neighbors and community, and the slow death of quality local arts.  The arts (visual, literary and performance) make societies healthier and communities closer. The arts bring people together, give space for different perspectives, and offer people opportunities to shine. Art can uniquely cut through loneliness.  Art has been denigrated by religious fundamentalists and the intellectually lazy for as long as it has existed. And art has eventually triumphed every time. High art, low art, community art, esoteric art – art is vital. The arts have never been a viable business model, but they still need to be paid for. And they still need Space.  A world where art is made by rich(er) people for rich(er) people?  In Amsterdam and much of the world, arts funding comes from corporate sponsorship or public subsidy. Sure, crowd funding can work too. With natural talent, training and a lot of hard work you can succeed as an artist, just as long as you’re clean enough for corporate sponsors, or talented at jumping through the hoops of accessing public funding, or sufficiently marketing-savvy to drive clicks to your kickstarter. But these options squeeze out creativity at community level, where these skills and opportunities are often lacking. The result? Public and private funding flows into the handful of organisations and individuals who can thrive in a very narrow-minded environment.  The demand for Amsterdam property, and the massive costs involved in the arts, means venues are also obliged to charge more for admission, making art less affordable and appealing for all but the well off.  Enter the Space Force  So what’s the magic new idea to fix the inequality in the arts? Actually, it’s really more about bringing older ideas up to date. Support for the arts doesn’t have to mean raising taxes or spending huge amounts of public funds. The answer, as with so many things in Amsterdam, may be as simple as space. Space is the artist’s biggest expense. Spaces are where artists work and perform, store equipment, meet with others from their trade and co-create, and should be a priority for the city council. Some creative projects have social rather than commercial aspirations. The Space Force could be a reinvigorated version of the broedplaatsen policy, looking for ways to help spaces that make creative opportunities for younger people, older people, minorities, and so on. The city can help to protect existing spaces, remove barriers to their smooth operations, and provide training and other support.  Amsterdam’s new Space Force could go and discover what small alternative spaces need most. What are the regulations that hinder them? What regulations could make life easier for them? Many smaller spaces can’t afford professional marketing – can the Space Force help smaller venues and artists gain visibility? Most Amsterdammers spent at least some of their summer battling their way through throngs of tourists, tolerating it because apparently tourism is good for the economy. How about helping smaller venues get a slice of that action? What training could you help to provide for these spaces?  Actively engaging with these spaces on the basis of their needs will no doubt help raise their profiles, make them more sustainable and help bring some life back to communities that are struggling with profound changes.  They say an idle mind is the devil’s workshop. How many lonely, lost people could find purpose, fulfillment and meaningful social connections if their local areas had affordable, attractive, shared spaces for the arts? Investing in support for local venues is an investment in quality lives. And in 2018, in a city full of entrepreneurial creatives, those investments don’t need to be particularly big if the Space Force does its job right.  Amsterdam’s local alternative scene is healthier than most cities. This city council has a rare opportunity to come up with a support model to make the city’s alternative spaces an example for the world.    Photo: Space Pilot private Plane – Jimi Rocco in Blackadder part 2  
Issue #020 Published: 20-09-2018 // Written by: Jorge ds
Hacking the housing system: cooperative alternatives to housing corporations.
“Rental and housing prices in Amsterdam are expected to drop and become affordable for everyone in the next coming years.”  Said no one, ever. The housing crisis and capitalism It has become cliché to hear about the pain in the ass it is to find affordable housing. If you are not in the social housing scheme, you will pay exorbitant rent for a studio or a room.Then, once you have somewhere, you may well receive a letter from your housing corporation saying that they want to sell the house where you live soon. Not now, not in one year, but soon.  If you are eligible for social housing, there are decade-long waiting lists.  Many of you will be familiar with the anxiety that comes from getting closer to the expiration date of your tenancy period while you haven’t found an alternative yet. It is arguable that high prices, long waiting lists, and anxiety caused by uncertainty are all symptoms of a structural problem in our city: that a capitalist market economy is ruling the housing system. One of the key points of the capitalist system is that decision-making processes and participation is reserved for owners of wealth, production, and property. In this system, one way of determining the prices of things is through the rule of supply and demand: high demand and low supply leads to high prices. This is what it is happening in Amsterdam, and other “superstar cities” as the US-American geographer Richard Florida calls them. To this you can add vicious corporations and property owners playing with this mechanism, keeping houses empty houses and speculating to increase the value of their estate(s), allowing them to get more profits when selling them.  The housing crisis is a crisis for those who aren’t owners, of course, and mostly affects the youngest, the oldest, and a big bunch of regular workers. The internal logic solution, i.e., the capitalist way out, is to get the supply to meet the demand. Although this may help, it seems to be only a palliative measure, paracetamol for a chronic headache. Is there an alternative solution? Bring down capitalism? Expropriate means of production, in this case, house building? Break the chain of supply and demand? Eat the rich? Well, not precisely.  Though it may appear difficult, every open system, including economic and legal ones, are open to being hacked. So, if changing the whole supply-demand chain to address the problem of housing prices seems impossible, why not hack it? Some people are doing just that. Liberating housing from the market Nowadays there exists a couple of community land trusts and cooperative housing projects with the aim of taking houses out of the market in order to offer them as affordable living spaces. With this, they play with some of the rules of the market by protecting these spaces from being exploited for profits. An organisation that has been inspiring this model of organisation is the German based Mietshäuser Syndikat.  The Mietshäuser Syndikat officially started in the 90s and today has participation in 130 housing projects and twenty initiatives in Europe. According to the Syndikat’s 1992 statutes, their primary goal is “to support the genesis and achieve political acceptance of self-organised house projects—humane living space, and a roof over the head, for everybody.” To achieve that, the Syndicat works together with independent groups in different cities and towns in Europe to acquire houses and resists them from being reintroduced into the real-estate market. This means that once an autonomous group buys a house with the help of the Syndikat, it becomes almost impossible for the group to sell that house again since the Syndikat has a veto vote on selling the place. It goes without saying that the Syndikat can’t sell the property either, or decide what to do with or within it. The outcome is that collectives own the spaces and run them autonomously. With this type of “lock”, the space remains as an affordable, communitarian and socially-committed project ran by people that share ideals around community participation. The Syndikat developed its complex model by adopting a capitalist legal form of governance and organisation, namely Limited Liability Company, but turning it into a sort of post-capitalist model that promotes a participatory and solidarity economy. A Limited Liability Company scheme is simpler to govern and cheaper to operate than a traditional cooperative model, that often needs to go through periodical (and expensive) audits. The Mietshäuser explain on their website: ...we—the Syndikat and the projects—exist and walk among them: we cavort in the urban undergrowth among building speculators and property sharks, among home-builders, apartment owners, building associations, and capital investment firms. In the fight against expulsion, we compete with them for the one or the other property and play Monopoly on a scale of 1:1. We are working with zeal on the growing network of the Mietshäuser Syndikat. With every new project, another property is withdrawn from the real-estate market and can be permanently secured as “commons.” Departing from some ideas of the squatting movement and post-capitalist values, the ventures between the Syndikat and other autonomous groups start with the desire for living a self-determined life without the risk of being evicted or having a lack of control over their housing situation. In their own way, and playing with the respective legal system of each country, these groups also try to remove houses from the real-estate market to offer a self-determined way of living. In Amsterdam, one of these groups is Soweto, whose firsts pilot project is the community living collective, workplace and a social-political neighbourhood centre NieuwLand. From Mietshäuser to Soweto and NieuwLand  Since 2007, Soweto has functioned as a social housing association. It was developed with the aim of serving as the legal and democratic framework within which multiple housing projects can operate together. Inspired and set up in collaboration with the Mietshäuser Syndikat, but following their own principles, Soweto looks to create affordable cooperatives and living groups in which solidarity and sustainability play a significant role. In their vision, each building, each project, should be self-managed, communitarian, sustainable and all members of the housing community should be able to participate in deciding the policies of the group. Soweto signed the acquisition of ta 1893 building located in Pieter Nieuwlandstraat 93-95 for their first project, NieuwLand, in 2014. This was just one step in a long process that started years beforehand. Eline is one of NieuwLand’s inhabitants and someone who has been at the front line of the project since she joined in 2015,. After years of long negotiations with banks, lengthy bureaucratic discussions with the municipality, going through the always challenging process of self-organization, and  finding some financial stability, she says that nowadays NieuwLand can be regarded as a successful example of an alternative housing project.  Although both Soweto and NieuwLand are two separate legal entities, many of their members are members of both. The relationship between NieuwLand and Soweto is that the former pays the latter an affordable rent for the living, working, and community space. The rent helps to pay the loan that was used to buy the building and to develop other, similar projects.  Soweto started the titanic endeavour of fundraising €200,000 to kick-start NieuwLand in 2013. They wrote on Facebook that in the future they wanted to create and develop more places where a new way of renting and living would be possible. Today, after having successfully established NieuwLand, they are preparing the terrain to plant new seeds: The Nieuw[er]Land. Hacking the housing market: an open question In a conversation with Selj and Niels, two individuals who have been involved developing the ideological and practical basis of Nieuw[er]Land, they commented that  the group is planning to apply for a tender (an offer to the municipality to build and self-develop a place) to develop a self-built, circular social housing. This project is just starting, and it is dependent on how much support it gets from the people and other groups. They hope that the new (left-wing) municipal government will be supportive of their project. They have been organising info BBQs and inviting other members of the community to join the discussion to build Nieuw[er]Land.  One of the goals of the project is to break the precarious power relationship that normally exists between tenants and landlords, be they an individual or a corporation. In this regard, the idea of collective ownership is of central importance to Soweto. With Nieuw[er]Land they want to question and challenge notions of how ownership is expressed and perpetuated in the city. According to Selj, while initiatives like Soweto definitively break with some of the rules of the market, they do not, of course, change the system as such. These initiatives are ongoing processes, and it is necessary to see how they evolve. Nieuw[er]Land, replicating Soweto’s values and adding some more, aims to be a blueprint for a long-term collective and sustainable housing project. To keep up to date on Nieuw[er]Land’s project, check NieuwLand’s website: https://nieuwland.cc/   Illustration: pedro kastelijns
Issue #020 Published: 17-09-2018 // Written by: Sam H.
The Revolution is Being Televised
Tune in to, turn on or drop by Future Vision Amsterdam, ‘free space’ of the airwaves. Co-hosted by Fay and alter-ego Mario The Sailor Man, FVA has come up with the goods on SALTO 1 TV week after week since 2014 with nothing more than a bundle of talents and a can-do attitude. Future Vision Amsterdam is an arts show, a game jam, a screening, a magazine programme, it’s a TV party. In its 6 seasons so far, FVA’s timeline chronicles not only the many hairstyles of Fay but a period of intense transformation in Amsterdam’s underground scene. ‘Thanks to SALTO, our family of artists had the opportunity to work in the retro medium of television at a time when opportunities in Amsterdam’s live free spaces were narrowing. We feel privileged. Where else do you see live TV, apart from during sports and disasters?’ says co-presenter and animator Fay, ‘and where else would we have such creative freedom? We asked SALTO ‘Are there any censorship restrictions?’ They said ‘Just don’t do anything illegal’. That gives a lot of scope as we are a late night show. We did run into a problem once by accidentally showing the label of a beer bottle ( the programme is a strictly no-commercial-advertising zone, which is only a plus as far as I’m concerned) but SALTO has never sought to censor our content in spite of the occasional cock and balls. Actually, our show is really positive, fun and entertaining. We like to keep it gay!’ Nevertheless, television is a notoriously voracious beast. ‘It is scary and a lot of work to create so much content. We work as a collective, mining the creativity and ingenuity of our team in Tokyo, Osaka and Amsterdam,’ says Fay. The collective includes Tokyo-based producer/editor/poet/performer Claudio Sanzana. The Warp Zone video game content is hosted by game devs Molly and Erik of the games company Arcane Circus. ‘We’re open to - receive contributions from like-minded makers from many countries. Amsterdam is the draw. Of course, many artists are delighted to have their work broadcast in the coolest city on the planet!’ says Fay. ‘Looking back, I have fond memories of series 1 & 2 even though some of what we did was as ropey as fuck. We were inspired by public access television, especially the way Glenn O’Brien’s TV Party (1978-1982) presented the New York scene of the time. We wanted to do something like that in Amsterdam. It’s endlessly fascinating to see interesting people when they’re not particularly ‘on’’, she adds. This immediacy is also at the heart of the work of the great American photographer Gary Lee Boas, who has taken pictures of every Hollywood and Broadway star you can think of since the 1970s. Gary and his colourful anecdotes are regularly featured on FVA in ‘Gary Lee Boas Shooting Stars’.  Look out for his upcoming Glamour Special in the new season. Known locally as ‘that show with all the weird people’, FVA punches above its weight in terms of quality content. One of the first interviews was with notable Dutch Artist Theo Jansen, creator of Strandbeesten. The archives also include exclusive interviews with Paul Rudish, creator of Disney’s brilliant recent Mickey Mouse reboot; drag superstar Latrice Royale; and iconic avant-garde bands Acid Mothers Temple, OOIOO and Holland’s own FCKN BSTRDS. Multiple award winning Japanese animated shorts have premiered on the show. The new series of Future Vision Amsterdam will feature the brilliant Dutch animator Paul Driessen, a key creator of The Beatles’ ‘Yellow Submarine’ which celebrates its 50th anniversary this year.  You can catch Future Vision Amsterdam shorts throughout the week, and the full shows on Fridays 11pm on SALTO 1 TV. For those who have missed out, search the Future Vision Amsterdam archive at salto.nl or visit chibbychannel.com and futurevisionamsterdam.com for episodes, free games and more.   Photo credits FVA Superstars Kimono & Chibby Chan - By: Future Vision Amsterdam  
Issue #020 Published: 14-09-2018 // Written by: B.Maes & AA
Homeland bier
De Homeland Brouwerij is in 2016 begonnen als huisbrouwerij voor Pension Homeland maar inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige bierbrouwerij met een capaciteit van 2000 hectoliter per jaar en serieuze uitbreidingsplannen. Ze hebben een serie bieren zonder kunstmatige toevoegingen waar je prettig dronken van wordt.  De brouwerij is gevestigd in het officieren logement op de voormalige marinewerf aan de Kattenburgerstraat. Deze van oudsher maritieme omgeving is de inspiratiebron voor biernamen zoals Kielzog, Katzwijm, Pieremegoggel, Zeebonk, Luwte.  We spraken Bart Maes (uit het oude Limburgse brouwers-geslacht Maes) over o.a. de toekomstplannen van de brouwerij en het festival dat ze in september organiseren. Met welke gedachte of concept zijn jullie de brouwerij gestart? We zijn begonnen met als leidraad de 3 pint rule (als je er drie hebt gehad moet je er nog meer willen). Dus geen super zware bieren met hoge alcoholpercentages, veel kruiden en toevoegingen. Een mooi bier hoeft niet veel alcohol te bevatten. Sommige mensen beoordelen bieren naar een categorie, als het bier daar niet aan voldoet is het geen goed bier. Maar waarom vasthouden aan dit soort oude tradities als we met alle kennis en experimenteerdrift mooiere en meer uitgebalanceerde bieren kunnen maken? Waar zijn jullie op uitgekomen?   Wij hebben op het moment 7 bieren: Speltbier, Luwte, Katzwijm, Pieremegoggel, Zeebonk, Kielzog en een Russian Imperial Stout. Die laatste zal net op tijd klaar zijn voor ons Amsterdam Beerfestival dat van 14-16 september plaatsvind.  Op onze website staan beschrijvingen van alle andere bieren maar het is nog beter om ze gewoon te komen proeven. Hoeveel en hoe snel brouwen jullie?  Wij hebben een prachtig oud Duits brouwhuis met een zeer hoog rendement. Daarmee kunnen we 1000 liter bier per dag brouwen. We moeten dan 2 dagen brouwen om een van onze gist tanks van 2000 liter te vullen. Na ongeveer 1,5 week gaat het bier de lagertank in. Afhankelijk van het type bier hebben we 4 tot 6 weken nodig voordat het bier klaar is en op fust of blik gezet kan worden. Elke keer als we een bier brouwen wordt er gekeken naar mogelijke verbeteringen en wordt de receptuur getweakt en bijgesteld.  Ik hoorde dat jullie op zoek zijn naar een nieuwe locatie om uit te breiden.  Ja klopt, we hebben dit jaar in de eerste 6 maanden net zoveel bier verkocht als vorig jaar in 12 maanden en we hebben meer verschillende bieren dan voorheen.  We krijgen in september een nieuwe loods erbij, hier 100m verderop. Dat wordt onze Homeland Bierwerf. Er komt daar onder andere een wand vol houten bourbon vaten te staan voor de barrel-aging van hele speciale bieren en we willen ruimte voor lezingen, workshops, proeverijen en discussieavonden over bier. Daarnaast willen we ook een soort bieruniversiteit met laboratorium worden.  Ik vond het nogal uitzonderlijk om te lezen dat jullie bier verkrijgbaar is in fust en in blik maar niet in de fles. Vanwaar die keuze? Tot vorig jaar verkochten wij ons bier alleen op fust aan een select groepje Amsterdamse speciaalbier cafe’s. Toen we besloten om ook aan winkels en consumenten te gaan verkopen stonden we voor de keus om dat op fles of in blik te gaan doen. Op fles lag in eerste instantie voor de hand. Dat is nu nog goedkoper en in Nederland verwacht een groot deel van de consumenten dat een ambachtelijk bier in een fles zit. Een traditionele gedachte maar de voordelen van blik zijn echter evident. In blik blijft bier beter goed en vers omdat er geen licht bij kan komen. Het neemt de helft van het volume van flessen in en weegt veel minder. Transport van blik legt dus veel minder druk op het milieu. Blik recyclet ook beter dan glas. Van alle aluminium dat wordt weggegooid, wordt 95% gerecycled. Dat is een veel hoger percentage dan bij glas. Bovendien gaat aluminium niet in kwaliteit achteruit als je het hergebruikt en glas wel. En last bust not least blik is veel sneller koud dan glas, dat is prettig én scheelt ook in de kosten. Wat zijn jullie goals voor de toekomst?  Over 5 jaar is onze Bierwerf een circulair begrip. Waar je heen gaat om te genieten van heerlijke bieren en goed eten. Eten waar bostel in is verwerkt en waar onder andere potjes marmite op tafel staan die gemaakt zijn van gistresten. De ruimte wordt verwarmd met de restwarmte uit het brouwhuis. Overdag komen er studenten om te leren brouwen en experimenteren met gisten, mouten en hoppen.  Kortom, onze bieren gaan heel veel mensen samen brengen. TAB festival, The Amsterdam Beerfestival  14, 15 & 16 September van 15:00 tot 24:00 Met: Brouwerij Homeland, Brouwerij ’t IJ, Oedipus Brewing, Brouwerij Troost, Poesiat & Kater, Walhalla Brouwerij & Proeflokaal, Brouwerij de Eeuwige Jeugd, De Bebaarde Brouwer, Two Chefs Brewing, Brothers In Law Brewing, De Prael Info over bands en het grote bierdiner op https://tabfestival.com Of via het Facebook event
Issue #020 Published: 10-09-2018 // Written by: Bart Stuart & Klaar vd Lippe
Aanval op de vrije ruimte
Het gaat goed met Amsterdam. De stad is razend populair.  Ieder jaar komen er meer bezoekers. Waren er in de jaren vijftig nog plannen om de hele grachtengordel te slopen, nu is dezelfde grachtengordel Unesco cultureel erfgoed. Wonen in de stad is een gewild product geworden. Om de vraag het hoofd te bieden zijn er volgens experts 350.000 nieuwe woningen nodig in de stad en regio. Nieuwe woongebieden voor nieuwe bewoners. ‘Bouwen, Bouwen, Bouwen!’, riepen alle politici van de gemeenteraad begin dit jaar in koor. Klinkt goed. Amsterdam, de open wereldstad waar iedereen welkom is. Wie kan daar nu op tegen zijn? Waar komt al die nieuwe ruimte vandaan? Door die zelf opgelegde bouwopgave ontstaat een enorme druk op de bestaande stad. De grote verdichting: meer mensen laten wonen in bestaande gebieden. Er komt ook woonruimte bij. Hele stukken van de stad transformeren. Industriegebieden worden woongebieden. De haven schuift op. Groenstroken en volkstuincomplexen worden bouwgrond.  Dat treft vooral zachte functies zoals vrijplaatsen, publieke ruimte en maatschappelijk vastgoed. Maar ook een stadsstrand moet verdwijnen. Met verstrekkende gevolgen: vrije ruimte wordt marktruimte. Tegencultuur en niet-marktconforme manieren van leven, werken en ontspannen worden vrijwel onmogelijk. Voorbeelden te over. De laatste vrijplaatsen zoals de ADM en Ruigoord staan onder druk. Collectieve woon- werk gebouwen als Tetterode, het WG-terrein worden geacht marktconforme huren te gaan betalen. Het Bajesdorp, de gekraakte cipierwoningen bij de Bijlmerbajes verzet zich tegenover de commerciële ontwikkelaar AM. Het alternatieve stadsstrand Blijburg moet na 15 jaar wijken voor dure appartementen.  Ook andere alternatieve woonvormen betalen de tol van de vermarkting. De afgelopen tien jaar zijn veel panden in bezit van corporaties met gemengde woonvormen omgevormd tot studenten huizen of appartementen-met-friends contracten. Hiermee sterft een Amsterdamse traditie – de woongroep- uit.  Waarom is vrije ruimte nodig? Vrije ruimte is de ademruimte van de stad. Vrije ruimte stelt eigenlijk de geldende principes ter discussie. Het toont ongeziene mogelijkheden en maakt sociale ongebruikelijke praktijken zichtbaar. Het gaat om de ruimte in je hoofd, een ruimte zonder logo’ s, slogan  of suf verdienmodel. Een volkstuin is een groene maakruimte, collectief georganiseerd. Een vrijplaats is een actieve woon- werkplek met een alternatief programma. Een experimenteer plek voor nieuwe vormen van samenwerken en eigenverantwoordelijkheid. De praktijk van vrije ruimte in de stad, laat zien dat er alternatieven mogelijk zijn. Dat verandering mogelijk is. Soms worden die marginale praktijken mainstream, soms niet. Veel van de huidige culturele infrastructuur in het centrum van de stad komt voort uit de kraaktijd, denk aan plekken als Paradiso, de Melkweg of W139.  Soms wordt marginaliteit overgenomen door de markt zoals in het geval van coffeeshops of sekspaleizen. Vrije ruimte: een achterhoedegevecht. Vrijplaatsen als onderdeel van de stad kwamen nooit vanzelf. Ruimte voor tegencultuur is altijd bevochten. Strijd en controverse horen bij tradities waarin een stad zich ontwikkeld en vooruit komt. Toch moet er tegelijkertijd een soort maatschappelijke speelruimte zijn. De praktijk van kraken, bezetten en gedogen maakten het mogelijke om vrije ruimte te creëren. Zij vormden de noodzakelijke voorwaarden waarmee de maatschappelijke gevoelde urgentie zichtbaar gemaakt kon worden.  Een stad is een resultaat van geplande (on)gelukken en onbedoelde gevolgen. Daarbij ontstaat er zoiets als een ‘genius loci’ of een stadscultuur. Vrijzinnigheid en vrijplaatsen zijn daarbij kernbegrippen. Ruimte met menselijke schaal in gebruik en beleving. Ook qua financiering. De vrije ruimten vormen de ecologie van alternatief Amsterdam. Waarom verdwijnen deze plekken? De oorzaken zijn divers. Het is een combinatie van veranderend beleid, veranderend politiek draagvlak en druk op de ruimte. Blijburg moet wijken voor de eindbestemming van de grond, dure appartementen. Ruigoord door de haven. Soms is het de druk vanuit de markt. De ADM wordt nu opgeëist door de eigenaar. Toch blijft het een politieke afweging wat je als stad met die ruimte doet. Op de achtergrond speelt de rol die de gemeente neemt op de vastgoedmarkt een grote rol.  Als gevolg van de vastgoedcrisis uit 2009 is er onder Groen Links wethouder Maarten van Poelgeest veel bezuinigd. Deze crisis sloeg een gat in de begroting van de stad  (het vereveningsfonds). Om dat weer op orde te krijgen kwam er voor honderden miljoenen aan gemeentelijk vastgoed op de markt. Maatschappelijke clubs en initiatieven belanden op straat. Woningcorporaties gedroegen zich steeds meer als financiële instellingen. De directeur van corporatie Rochdale had een Maserati met chauffeur. Zij waren bezitter van sociaal vastgoed maar zaten ook in derivaten. Met dramatische verliezen als gevolg. Als politieke tegenreactie moesten deze partijen terug naar de kerntaak: Sociale huisvesting voor de doelgroep. Maatschappelijk vastgoed valt daarbuiten en moet daarom dus marktconform worden. Woon- werkcomplexen als het WG-terrein en Tetterode staan daarom nu onder enorme druk.  Wet en regels helpen de markt Het landelijke verbod op kraken uit 2010 maakt de strijd tegen leegstand en speculatie illegaal. Een duidelijke keuze voor de markt en de bezitters van vastgoed. Het beloofde flankerend leegstands-beleid van de stad Amsterdam komt niet van de grond. Het enige resultaat hiervan zijn naar hotelkamers verbouwde kantoren.   Stedelijke verdichting is een planologische opgave. Daarvoor gelden bepaalde procedures. Bedrijven en industrieën worden uitgekocht of verleidt te verhuizen naar verder weg gelegen gebieden. Zij worden gecompenseerd voor hun verlies. Voor groenstroken en volkstuincomplexen ligt het anders. Voor deze stadsnatuur is geen compensatie, de functie verdwijnt eenvoudigweg. Alleen als er ruimte genoeg is kunnen dit soort functie nabij de stad zijn.  Als vrijplaatsen zoals  ADM en Ruigoord moeten wijken voor de nieuwe stad dan wordt er geen alternatief voorgesteld. Zij zijn klaarblijkelijk geen relevant onderdeel van de stad, dus niet meer nodig?! Grondpolitiek en grote horloges. Onderliggend probleem zijn de technocratische mechanismes bij de gemeente zelf. Het verdienmodel van de gemeente is de grond die zij uitgeeft in erfpacht. Markt principes staan centraal. Neoliberale tendensen zijn duidelijk. Ambtenaren zijn onderdeel van een RVE (Resultaat Verantwoordelijk Eenheid). De dienst Ruimtelijke ordening heeft nu zelf een afdeling gebiedsontwikkeling. Als resultaat zien we steeds meer een nadruk op het technocratisch stroomlijnen van processen. Ambtenaren gaan zich ook kleden en gedragen naar vastgoed- en markt principes. Ruimtelijke planning gebeurt dus zonder gesprek met de samenleving. Maatschappelijke belangen worden niet meegewogen. Heldere politieke terugkoppeling ontbreekt. De mogelijkheden om te verdichten zijn enkele jaren geleden in kaart gebracht door een ambtelijke groep. Er zijn in kleine kring kaarten van de stad ontstaan, waar extra getallen op bestaande wijken en gebieden staan. Op pleinen, in plantsoenen of middenin een bestaande wijk. Die getallen zijn het aantal extra huizen die gaan worden toegevoegd. Een technische vingeroefening boven een plattegrond. Terwijl hiermee de werkelijkheid op de grond  en daarmee de samenleving totaal verandert.  De nadruk ligt exclusief op geld verdienen waardoor grote investeerders en ontwikkelaars vrij spel hebben. Ten koste van evenwicht in de opbouw van functies. Die, hoewel ze geld kosten, zorgen voor sociale cohesie en samenhang en experimenteer ruimte in de stad.  Wat voor stad de voorkeur voor marktwerking gaat opleveren, is te zien in de plannen voor de wijk Haven Stad, zo’n 70.000 woningen groot. De stedelijke ruimte die door de markt wordt geproduceerd heeft een heel specifiek karakter. Het percentage sociale huurwoningen is beperkt. Het zijn vooral woningen voor hoogopgeleide tweeverdieners. Is dat erg? Het betekent in ieder geval dat de stad verandert ten opzichte van wat het nu is. Haven Stad heeft alles in zich om een witte enclave te worden. Niet leuk om te horen. Wel marktconform. De stad is geen Centerparks.  Een gezonde stad is geen economische enclave voor gelijkgestemden. De stad waar we als vreemden in verschil en verdraagzaamheid dicht op elkaar samenleven, wordt nu tot een ruimte die men zich moet kunnen veroorloven. Inherent aan de polis is ook dat de manier van samenleven een voortdurend aanpassen en improviseren is. In een hotellobby, starterswoning of ‘gated community’ experimenteer je niet samen. Daar consumeer je. De bestuursvorm van de polis, democratie, is het breken met de traditie dat rijkdom of positie machtig maken. Iedereen moet aandeel kunnen hebben in het bestuur. Marktwerking hoont dit principe uit. Immers de selectie op inkomen betekent eigenlijk automatisch het bevoordelen van rijkdom en afkomst. Vrije ruimte zorgt voor een beter evenwicht tussen commercie en sociaal maatschappelijke- en culturele functies, het draagt ook bij aan het concept wat een stad wat een ‘polis’ is.  De stad heeft nu bijna geen vrije ruimte meer over. Dit lijkt tegenstrijdig met de zorg en ambities van de linkse stadsregering en de linkse lente, die zij ons in het voorjaar presenteerde. Het verdwijnen van plekken van aankomst waar je op alternatieve manieren in de stad kunt verblijven is zorgwekkend voor de toekomst van de stad. Plekken waar je als nieuwkomer of bezoeker de stad kunt verkennen en leren kennen en er aan mee bouwen, zijn noodzakelijk om die monocultuur van marktgeschiktheid te doorbreken. Het kan en moet anders… Het goede nieuws is dat alles nog omkeerbaar is. Alle machtsmiddelen liggen in de handen van het bestuur: door het erfpachtstelsel is de grond onder de gebouwen in eigendom van de gemeente. De prijs die de gemeente voor haar grond vraagt bepaalt welke functies mogelijk zijn. De politiek heeft het primaat: zij bepaalt hiermee de richting van ontwikkeling.  En: er is nog een beetje maatschappelijk vastgoed over om niet-commerciële doelen te dienen, ook in het centrum van de stad.   Wil Amsterdam een open en sociale stad blijven dan moet ze de hand in eigen boezem steken:  De attitude van de ambtenaren verdient extra aandacht. Voor en met wie maken zij de plannen? Waarom is de marktconforme methode voor hen zo voor de hand liggend? Ook de rol en invloed van institutionele beleggers en de lobby van grote bouwbedrijven en vastgoed investeerders moeten we kritisch te volgen en waar het kan aan banden te leggen. Bestuurders wisselen om de 4 jaar maar de 13.800 ambtenaren in de gemeente zijn een constante factor.  Zeker in dit tijdsgewricht van onzekerheid over toekomst. Bouwen voor 50 jaar? De klimaatverandering geeft ons een grote urgentie en een ander handelingsperspectief. De stad moet veel meer flexibiliteit gaan inbouwen. Denk hierbij ook aan de volgende economische crisis.  Wanneer de huidige linkse coalitie het serieus meent, zou ze dit fatale verlies van vrije ruimte moeten compenseren.  Beter nog: Investeer nu in je uitzonderingen. Maak er alternatieve ruimte bij! Wijs aan waar het wél kan, ja, moet. Ook en juist in het centrum van de stad. Bevraag het huidig automatisme dat bouwen een ‘marktactiviteit’ is. We zien waar die activiteit toe leidt: hoge huizenprijzen, segregatie en meer consumptiecultuur. Het is tijd zuinig te zijn op de ruimte die er nog is en die te reserveren voor wat nog niet bekend is. Houdt in de traditie van Amsterdam de geesten lenig. Linkse roergangers, corrigeer de rechtse koers. Het is erop of eronder!