Article index
Latest articles
Issue #23 Published: 19-03-2019 // Written by: Olga van den Berg
What is Radical Culture Today?
On 23/02/2019 Amsterdam Alternative held a discussion panel on radicalism and counterculture. Olga van den Berg took part in the panel, Laura Schuster was in the audience. Many confronting questions came up in the group conversation and afterwards we found ourselves going over and over them in our heads. Is a radical counterculture still possible in an Amsterdam so dominated by commercialization and gentrification? Why is it so difficult for existing initiatives to join forces and together claim more room for open, nonconformist and noncommercial culture? Has the city really changed so much or is the gap between ‘old school’ radicalism and new activist networks more a generational issue? So we want to recap some of this. Olga: How radical am I? Even though I myself didn’t feel like I had much to say about the subject in the panel, I do feel I have something to say about it in general. Being active in, or part of, a radical movement – or rather, we decided on a better phrase for it, counterculture – is not something you “do”, but more something you “are”. Back in 2001 I happened to stumble upon the location that is now known as the Nieuwe Anita, sort of by chance because I was part of a group of artists and theatre makers that were looking for a workspace. I know how lucky I am, but then again, I did work my ass off to keep that space, to keep that open attitude, safe and warm and fair. In the years that we have been running the Nieuwe Anita we gradually became one of the most important alternative venues in the city. The radical part is, I think, where we are doing things different than the mainstream, i.e., offering an alternative to bigger and more commercially driven venues and theaters, providing a space where low-profile productions can still find a place to perform without having to worry about money too much. Laura: Perhaps a distinction can be made between ‘radical’ (against mainstream politics) and ‘alternative’ (against mainstream culture)? The – let’s say – 1980s squatting generation is disappointed with the loss of anarchist ideals, some are tired of fighting to stay open or feel that today’s counterculture isn’t radical enough. But counterculture is not one thing that should always look the same. Why shouldn’t there be varying degrees of radicalism? There is a great variety of spaces. Some are working more ‘with the system’ because they feel responsible for offering a stage to underground music, cinema, art and theater - to compensate for the loss of truly autonomous spaces like ADM. Some of the old squatting groups are using their experience more strategically to make a change in housing and social issues. OCCII still makes independent radio. Vrankrijk is a strong platform for queer culture. And all these spaces/groups have ties with other networks that have their own goals – festivals, art organizations, neighborhood activities, migrant support, climate activism. Some organizations don’t have a space anymore but still continue to exist. Focusing on different aspects, all of them spend huge amounts of time and energy on keeping open culture in this city alive.   Olga: Stable and silent protest is also a strategy. If you get the opportunity to buy your building, how can that be a bad thing? By securing the space to do what it is you feel important and sincere about, in a space you created for the city, isn’t that what it is all about? How leftwing would you like it? The fact that there are costs to cover, maintain the space and reimburse artists for their efforts and skills, how can that ever be a bad thing? I’m thinking about the criticism of small entrance fees, prices of food and drinks. That’s not a commercial plot, it’s just to cover the costs and keep spaces fun and open to everyone. Laura: It came up that commercial and semi-alternative venues are also closing at an alarming rate – due to neighbor complaints, rising rental costs and other things – while legalized ex-squats feel suffocated by rules and regulations. Some temporary venues are ashamed of their forced role in planned gentrification. Squatting still exists but it’s so difficult - new cultural squats barely manage to stay open for a few months. So if the alternative is disappearing, you can choose to go down in protest or try to stay afloat somehow. Both are valid choices, if not ideal. Olga: On gentrification, it’s true the city of Amsterdam is changing, but it always has been. Throughout the city’s history, Amsterdammers were exposed to new and faraway cultures. This is not, of course, to celebrate our colonial history, just think of slavery, but just to say that the Dutch are familiar with dealing with cultural difference and change. Claiming commercial spaces back from the powers that be (even if it is for a limited time) is a natural thing to do. It is very important to keep the city diverse and creative. And to not let all the good spaces get taken over by big multinationals. But this means hard work, for years on end. Change can only be made by being very persistent. And by working together wherever possible. Laura: There was a lot of talk about connecting to ‘the younger generation’. Someone asked where the new student protests are and someone in the audience gave the answer: the kids are on climate (and on democratizing the university, and on inclusive culture). They have a lot on their plate and they don’t care as much about presenting an anarchist identity. They also can’t afford to spend as much time on activism as the pre-millennials could. And the old school can’t have it both ways: you can’t expect young kids to happily jump aboard and continue your work if it can’t be their version of your work. Maybe we don’t need more agreement, just more awareness of what other groups are doing. It was important to see that ‘the underground’ is not run by a small group of people in charge, who all agree on everything. Everyone has to pick their own battles. Olga: And if that means going along with the rules for a bit, so be it. It is not bad to adjust to the laws in a way, if that means you get to stay somewhere for a longer time. Also I think that gives you a stronger position in making the city see your way. If you keep kicking the laws and rules, which I have to admit are getting pretty tight, you will never get the chance to be taken seriously by the government. And don’t forget, rules are meant to be broken and bent sometimes, but there are limits. My feelings after the discussion were somewhere between disappointment and sadness, I do agree with squatting, of course, but how can people not realize that that is always of a temporarily nature? Laura: I think we should look at solidarity in a different way: many alternative networks still see themselves as a subculture that so strongly defines itself against the mainstream, it ends up being pretty homogenous. I was never comfortable with that, so in that sense I don’t mind things changing. If we let go of the identity myth that the underground is a kind of brotherhood, maybe more people will fit in there. Let’s face it, the underground needs all the support it can get. And we are united in what we’re up against: Amsterdam turning into London. These places and their squatting history really are at risk - either of disappearing or of becoming cool anecdotes, ‘authentic decors’ for bland commercialism with a smear of anarchist lipstick. Photo: Tom Schivez
Issue #23 Published: 18-03-2019 // Written by: Nicholas Burman
Critical Questions from AA Talk #04
Amsterdam Alternative hosted a panel session as part of the 2.Dh5 festival at the OT301 on February 23rd. As part of an ongoing series of live events this paper is hosting, the talk was designed to discuss the nature and role of radical culture in Amsterdam. The session wasn’t without its drama, and many of the points raised are vital to consider as this paper and the alternative venue circuit in general continue to influence the general discourse. For completists seeking an as-it-happened account, online broadcaster Radio Patapoe recorded the entire thing. The AA board and voluntary contributors will (and should) be heeding the advice, criticisms and feedback for future editions of the AA Talk series and for our content in general. In the meantime, below are a selection of some of the critical questions that arose over the two hours. As always, what made the event necessary was the audience and their participation. We encourage you to get in touch with comments and suggestions, criticisms, article ideas, or events we should be covering. Maybe you could even help us answer one of the questions included below. Contact us through Facebook or via Contributions made by: Sam Heady (Free fringe festival), Aja Waalwijk (Zaal 100), Jaap Draaisma, Oscar Smit, Menno Grootveld (Radio Patapoe), Olga vd Berg (De nieuwe anita), Jeffrey Babcock, Mike Vermaak (ADEV), Dirk (Mobiele eenheid), Frank (SOTU festival), Oscar Jan Hoogland (Eddie de Eagle), Members of the audience What is radical culture? Is its job to battle again vacuous entrepreneurship? What does that look and sound like? Is radical culture extreme or do people act extremely to it? Is there confusion between active radical culture and aesthetic alternative culture? How should we go about making useful definitions of those two? Where is the radical culture today? Does radical culture have enemies, and if so, who are they? Or where is the subculture, and how do/can we support it? Now that beauracracy is squatting’s biggest threat, how do we fight against this faceless foe? Can radical spaces and radical activities be narrow-minded, in their own way? Do all alternative venues have to be places for political discussions; and is the opposite even possible? How do spaces remain radical when they adopt some of the practices of commercial ventures? How can autonomous spaces remain sustainable while also battling against commercialization? Is being radical having the agency to create change? How do we make sure we remember that between 2010-2015 Amsterdam lost 300 autonomous spaces? How do make sure we remember that in 2018 six alternative venues closed down? The surviving spaces on the alternative circuit benefit for low rents: how can we establish other venues that have this luxury in a city being gentrified? Is “gentrification a fact of life”? Should we always be so down on the current situation, can we be happy for what we’ve still got? Is institutionalization the enemy of autonomous spaces? Can we imagine a city where we plan for spaces and zones where nothing is planned? How do we draw attention to the fact that citizens are being sidelined for profit? How do we (and do we want to) work with state institutions? How do we transform notions of value? How can we buy bricks and mortar, and take square feet out of the market place? Is the broedplaats initiative “fucking people over”? How do we consider radicalism in public spaces, as well as private ones? Should the alternative scene dedicate itself solely to causes regarding the housing struggle? How does it ally with others who suffer the sharp end of policies that price them out of affordable and liveable accommodation? Is the mainstream to be worked with, against, or through? What is the mainstream, anyway? How do we talk and understand and help to implement or resist policy? Why isn’t there more diversity on the panel? Why do some people feel unwelcome in certain spaces? Why do members of the community not call out ill behaviour? How do we make sure we don’t repeat racist aspects of wider society? And when we become aware of repetitions, how do we put an end to them? Should attendees and panellists be given the power to control the topics up for debate on future panels? Who gets to call themself an ally? How do we envisage collective action in 2019, 2020, and beyond? How do make sure we take ourselves out of our comfort zone? Photo: Tom Schivez
Issue #23 Published: 17-03-2019 // Written by: AA
AACE = Amsterdam Alternative Collectief eigendom
Op donderdag 24 januari jongstleden zaten we met een groep mensen bij elkaar in de Paleisstraat om het door ons (AA) gelanceerde idee voor collectief eigendom te bespreken. De avond begint met een korte introductie van onze hosts Gert-Jan Lems en Wouter Ruoff. “Lang geleden was hier in de Paleisstraat de drukkerij van het NRC. In de jaren ’80 is het pand gekraakt en werd er door Peter Giele het kunstenaarsinitiatief Aorta opgericht. Sinds kort is het pand in handen van Gert-Jan en consorten. Zij hebben zich georganiseerd als vereniging en zijn hard bezig om het pand klaar te maken voor publieke evenementen (exposities, openingen, lezingen etc). Naast de publieke functie zijn er ook werkruimtes voor kunstenaars en ontwerpers en een werkplaats in de kelder.” De tweede spreker is Cyril Storm. Een van de medebeheerders van de stichting die casco verhuur doet aan de vereniging en gebruikers van het pand waar we ons bevinden. Cyril vult het verhaal van Gert-Jan en Wouter aan met wat technische details en het ontstaan van de stichting. Daarna verteld hij kort over de andere plekken waar hij actief is, zoals broedplaats De Hoop in Zaandam. Na Cyril krijgt Jaap Draaisma het woord. Jaap is in 1992 betrokken geweest bij de aankoop van Vrankrijk. Het om de hoek gelegen pand is al sinds 1992 een voorbeeld van collectief eigendom. “Vrankrijk is destijds gekocht voor 300.000 gulden met geld dat onder andere is ingezameld door het geven van benefietfeesten. De Vrankrijk constructie werkt met stichting Dilemma als eigenaar van het pand en de huurdersvereniging van mensen in het pand als degene die het pand runnen. Het is zo georganiseerd dat geen van beide partijen het pand kan verkopen.” Er zijn volgens Jaap echter ook genoeg voorbeelden van panden die ooit in collectief eigendom waren maar waar op een gegeven moment de statuten zijn veranderd en het collectief eigendom is veranderd in individueel eigendom. “Het concept collectief eigendom is dus niet zonder gevaar. Des te belangrijker om een goede constructie neer te zetten.” Na Vrankrijk verteld Jaap kort over andere panden die in de jaren ’90 en ’00 zijn omgezet van kraak naar collectief eigendom. “Onder andere de Frederik Hendrikstraat (Nieuwe Anita), Binnenpret (OCCII), Zaal100 en OT301 zijn panden die destijds door gemeente of woningbouwverenigingen zijn verkocht aan krakers.” 12 Jaar geleden heeft Jaap met een paar anderen Urban Resort opgezet. In die 12 jaar hebben 17 panden opgezet (zowel koop als huur). Jaaps probleem met de meeste broedplaatsen is echter dat ze primair voor kunstenaars zijn terwijl in zijn ogen cultuur niet de hoofdmoot hoeft te zijn. Mede om deze reden is Jaap dit jaar opgestapt bij Urban Resort, om te gaan werken met jongeren en andere mensen met minder perspectief. Na de introducties verteld Ivo Schmetz over het collectief eigendom plan dat Amsterdam Alternative heeft ontwikkeld. Aan de hand van een eenvoudige presentatie leid hij ons stap voor stap in een half uurtje door de 1e versie van het plan. De avond was opgezet als open discussie met als doel om de reacties en feedback van het aanwezige publiek te horen. Dus zodra Ivo klaar is met zijn presentatie schakelen we samen met moderator Niels Niessen over naar de publieke discussie. Uit het publiek kwamen de volgende opmerkingen en vragen. ‘Is het nodig om zoveel regels te maken? Is coaching, verbinding en werken vanuit vertrouwen niet genoeg?’ ‘Willen jullie de cultuur van het kraken waarborgen door middel van dit plan?’ ‘Is het een overweging om geld aan te nemen van Bureau Broedplaatsen of andere gemeentelijke instanties?’ ‘Is het de bedoeling om hele panden te kopen of kunnen het ook ruimtes in een pand zijn?’ ‘Gaat de kracht van het collectief niet verloren als je met een online stemsysteem gaat werken?’ ‘Wat is de rol van het bestuur?’ ‘Jullie zouden zeker de gemeente moeten betrekken, en aantonen wat de voordelen van vrijplaatsen betekenen voor de buurt en stad.’ ‘Wat is eigenlijk het verschil tussen een vrijplaats en broedplaats?’ ‘Het succes van het kraken zat hem vaak in de vergankelijkheid. Dat gaf kracht aan een collectief. Teveel regels en structuur kan die kracht misschien verlammen.’ ‘Het fundament moet een soort getolereerde anarchie zijn.’ ‘Hoe zorg je ervoor dat een collectief niet gaat opknippen of inslapen?’ ‘Wat is het verschil tussen collectief en coöperatief eigendom?’ ‘Veel kraakpanden zijn woonpanden, daar gebeurd geen ene moer. Combinatie met werken en publiek is belangrijk.’ ‘Hoe bereiken we een groot publiek? Hoe maken we duidelijk dat er mensen zijn die behoefte hebben aan vrijheden?’ ‘Kunnen we geen eiland bouwen? Drijvend op het water. Zelfvoorzienend en een voorbeeld voor de maatschappij.’ “Hoe bereik je connectie tussen mensen met verschillende achtergronden? Veel mensen zijn eenzaam.’ ‘Het is een strijd tussen kapitaal en vrijheid. Hoe kunnen we een muur van kapitaal om ons heen bouwen om onze vrijheden te beschermen?’ ‘Is het mogelijk om sociale zorg te betrekken in het plan?’ ‘Is het mogelijk om mensen te zoeken die garant staan voor het plan? Met garanties kun je ook naar de bank voor een hypotheek.’ ‘De manier waarop je denkt is je kapitaal. Samen hebben we sociaal kapitaal. Het gaat niet alleen om geld.’ ‘Is er ook plek voor radicale activistische mensen met een politieke agenda?’ ‘Als je op kunst en cultuur inzet krijg je meer subsidie binnen. Maar dat is alleen als je je richt op de Gemeente.’ ‘Kunnen we ons aanmelden voor werkgroepen om dit plan verder uit te werken? Al deze vragen en opmerkingen worden meegenomen in de 2e versie van het plan. Dat plan is binnenkort in zijn geheel te lezen op onze website. Photo: Lorelei Heyligers
Online only Published: 15-03-2019 // Written by:
EYE: Shell Shock: de kracht van verhalen
Met Shell Shock geeft Eye ruimte aan de verbeelding van maatschappelijk geweld en de gevolgen ervan. Het programma toont de bandbreedte van de verwerking van traumatische herinneringen in de cinema. Het door de Vietnamoorlog getekende personage Travis Bickle uit Taxi Driver, de door PTSS gekwelde soldaten in de documentaire Crazy en de ex-tankcommandant uit de animatiefilm Waltz with Bashir delen één ding: ze willen vertellen over wat hen is overkomen om te verwerken. En de kijker komt dichtbij en verwerkt mee. In Shell Shock is plaats voor alle filmgenres: van documentaire tot komedie, van cultfilm tot kostuumdrama. Beelden van kapot gebombardeerde steden in Syrië, hongerende kinderen in Jemen, bomaanslagen in Afghanistan, geweld in Soedan: dagelijks rapporteren de media over conflicten en oorlog. Het themaprogramma Shell Shock geeft ruimte aan de persoonlijke verbeelding van de angst, woede en verwarring die er op volgen. Via de verhalen van filmmakers en hun personages komt de kijker zo dicht mogelijk bij de ervaringen van mensen na een periode van oorlog en geweld. De subjectieve blik staat centraal, niet de waarheidsvinding. De makers verhalen over de psychische staat van mensen die zich in een conflictzone hebben bevonden. Ze praten bijvoorbeeld met voormalige blauwhelmen over posttraumatische stoornis (Crazy, Heddy Honigmann), verdiepen zich in de psyche van een Vietnamveteraan (Taxi Driver, Martin Scorsese) of onderzoeken in een animatiefilm waarom ze zich zo weinig herinneren van hun optreden als tankcommandant in de oorlog met Libanon (Waltz with Bashir, Ari Folman). Fictie, in allerlei genres, blijkt vaak de sleutel tot verwerking van het verleden: van psychothriller (Jacob’s Ladder, Adrian Lyne) en historisch drama (Mrs. Dalloway, Marleen Gorris) tot de suspense in de kunstenaarsanimatie La casa lobo (Joaquín Cociña, Cristóbal León). Specials Shell Shock brengt niet alleen films maar ook maatschappelijk betrokken specials met lezingen, Q&A’s en performances.  Op het programma staan thema’s als herinnering en narrativiteit (Hannah Arendt), psychiatrie (Post Traumatisch Stress Syndroom) en de verhalen van Syrische vluchtelingen (storytelling), en een editie van Cinema Stadsleven met Tracy Metz. Programma Let There Be Light (1946), John Huston (58’)  Hiroshima mon amour (1959), Alain Resnais (90’)  Catch-22 (1970), Mike Nichols (122’) Johnny Got His Gun (1971), Dalton Trumbo (101’)  Taxi Driver (1976), Martin Scorsese (114’) Airplane! (1980), Jim Abrahams, David Zucker (88’) First Blood (1982), Ted Kotcheff (93’) Combat Shock (1984) Buddy Giovinazzo (91’) The Emperor's Naked Army Marches On (1987), Kazuo Hara (122’)  Jacob’s Ladder (1990), Adrian Lyne (113’) Mrs. Dalloway (1997), Marleen Gorris (97’) Crazy (1999), Heddy Honigmann (97’) First Kill (2001), Coco Schrijber (55’) Redacted (2007), Brian De Palma (90’) Waltz with Bashir(2008), Ari Folman (90’) The Act of Killing (2012), Joshua Oppenheimer (117’) We Lived Our Ordinary Lives (2012), Daya Cahen (18’) Dheepan (2015), Jacques Audiard (115’) Full Contact (2015), David Verbeek (105’) Remainder (2015), Omer Fast (103') Continuity (2016), Omer Fast (85') Voir du pays (2016), Delphine Coulin, Muriel Coulin (102’)  Theatre of War (2018), Lola Arias (73’) The Atomic Soldiers (2018), Morgan Knibbe (23’) New Homeland (2018), Barbara Kopple (94’) La casa lobo (2018), Joaquín Cociña, Cristóbal León (75’) Shell Shock: de kracht van verhalen Eye Filmmuseum, 22 maart t/m 22 mei 2019.  Het filmprogramma loopt parallel aan de tentoonstelling A Tale of Hidden Histories - Broomberg & Chanarin, Omer Fast, Chia-Wei Hsu, Meiro Koizumi (16 maart–19 mei 2019) EYE website
Issue #23 Published: 14-03-2019 // Written by: PT
Theater Oostblok wordt weer PLEIN THEATER. Stadsdeeltheater wordt ook producerend en meemaak-podium.
Theater Oostblok wordt na vijf jaar weer PLEIN THEATER! Op zaterdag 9 maart 2019 lanceren ze op feestelijke wijze de nieuwe, vertrouwde naam. Vanaf 16:00 uur vieren ze dit met de buurt. Met diverse activiteiten voor kinderen, een proeverij van het Eetlokaal, en de opening van een nieuwe expositie. Berith Danse, directeur sinds januari 2018 over de plannen voor de toekomst: “Het PLEIN THEATER is echt een podium met haar roots in het stadsdeel. Daarnaast presenteren we jonge (internationale) theatermakers, zoeken we samenwerking met andere organisaties en wordt het PLEIN THEATER een meemaak-podium. We willen een thuis zijn voor mensen en initiatieven, bezoekers, theatermakers, medewerkers, vrijwilligers, bewoners, ondernemers, nieuwkomers en reizigers”. Kun je ons vertellen waarom er besloten is om na 5 jaar Oostblok verder te gaan als PLEIN THEATER? Het PLEIN THEATER is in 1982 opgericht als buurttheater met eetcafé. Vijf jaar geleden is het omgedoopt tot ‘Oostblok’ en is uitgegroeid tot een van de professionele theaters in Amsterdam en een onmisbaar podium voor Oost. Met haar ligging precies op de rand van waar het centrum eindigt en Oost begint, vervult het podium een schakelfunctie in onze stad. Tijdens het eerste jaar  als directeur ontdekte ik al vrij snel dat men vaak niets wist waar Oostblok lag of viel de betekenis niet helemaal in goede aarde. Ik hoorde mezelf vaak zeggen ‘wat vroeger het Pleintheater was’. Ook bezoekers en mensen uit de omgeving vonden het nog steeds prettiger om deze naam te gebruiken. PLEIN is een positief begrip. Het gaat over de publieke ruimte waar de ongeschreven regel geldt dat iedereen er welkom is. De publieke ruimte staat sterk onder druk in onze stad en wij willen deze graag omarmen met ons theater. Welke rol wil je dat het PLEIN THEATER speelt in Amsterdam Oost ? Amsterdam Oost is een waanzinnig stadsdeel. Met zijn gekke langgerekte vorm die begint bij de Mauritskade en eindigt waar ooit de Zuiderzee lag waarvanuit de wereldzeeën bevaren werden. Ons theater ligt op het scharnierpunt waar Oost begint en het Centrum eindigt. We willen graag een cultureel knooppunt zijn zoals het  metro Weesperplein / Wibautstraat een als verkeersknooppunt fungeert. De dynamiek van de tijd van online en offline gaan, of invliegen en weer vertrekken, vraagt om rustpunten waar verschillende facetten elkaar kruisen. Waar je langs gaat om te ontmoeten, geïnspireerd te raken, even tot rust komt onder onze prachtige bomen en verder gaat en een nieuw verhaal meeneemt naar elders. We zullen op locatie zichtbaar zijn maar zijn ook van plan weer te programmeren dieper in het Stadsdeel zoals in parken en op pleinen. Een plein en een theater zijn plekken van permanente tijdelijkheid. Welke rol speelt het Eetlokaal in de programmering van het PLEIN THEATER? Het Eetlokaal in het PLEIN THEATER is  alle dagen open voor koffie, lunch en diner  en is de ontmoetingsplek in de buurt voor food en creativiteit.  We werken met bijzondere producten en chefkoks met veel ervaring op verschillende locaties. Ons Eetlokaal zie ik ook als een vorm van programmering. Kun je iets vertellen over de plannen voor de komende jaren? In de komende twee jaar gaan we werken aan een theater dat programmeert en produceert. De programmering in het theater waaiert uit van sterkte jeugdvoorstellingen naar hedendaagse dans , muziek en beeldend theater. Het PLEIN THEATER is nog één van de weinige kleine zalen in de stad en daardoor kunnen we juist een podium bieden aan authentieke performances. Voorstellingen die specifiek zijn en in proces van ontwikkeling of geschikt voor een intieme  ontmoeting met publiek. Daar is behoefte aan. Om  de biodiversiteit van de culturele sector  ruimte te geven is het namelijk mijns inziens ook belangrijk podium te geven aan culturele uitingsvormen van kleine culturele groepen. Diversiteit is aandacht voor het bijzondere en uitzonderlijke. Paradijsvogels. Amsterdam is hard op weg monoculturen te scheppen met het wegvagen van zeer kleinschalige podia en broedplaatsen. Plekken als het PLEIN THEATER voedden de hummus laag van de culturele sector. Geïnteresseerden kunnen meedoen in programma’s waarin we gaan theaterschrijven , spelen en dansen onder bezielende leiding van drie bijzondere theatervrouwen, Gita Hacham, Edit Kaldor en Dayna Martinez Morales. Hun ervaring en vakvrouwschap past bij bewoners uit Oost die zowel lokaal als internationaal verbindingen hebben en hierover mooie stukken kunnen maken. Hoe kunnen mensen meedoen met De Vrije Vloer? Vanaf april beginnen we met de drie verschillende programma’s onder de naam ‘De Vrije Vloer’. Dat bestaat uit een aantal masterclasses van Gita Hacham, waaronder schrijven voor Performances, een masterclasses ‘Oral Story Telling’ en het maken van korte video’s. Vanuit deze ervaring zetten we een eigen programmalijn op en willen we verhalen over de hedendaagse wereld laten maken. In twee wekelijkse sessies kan je schrijven en schaven aan teksten die einde van het jaar worden opgevoerd in ons eerste festival in november. Het tweede onderdeel van ‘De Vrije Vloer’ vindt deze zomer plaats, ‘Artist in Resident’ Dayna Martinez Morales start haar dansonderzoek met deelnemers uit de buurt. Dayna heeft haar wortels in Bolivia. Tijdens haar carrière werkte ze in Azië, Afrika en Latijns Amerika. Haar passie gaat over het onderzoeken van beweging vanuit je roots. Ze zal elke dag van de week een periode ‘whirlen’ op ons podium. En jij kan meedoen met dit extatische ritueel.  In het derde deel kan men de vloer op met Edit Kaldor. Ze richt een laboratorium in waarin ze tools en methodes voor creatieprocessen zal onderzoeken en toepassen. Het doel is een nieuwe theatermethode voor participatie te ontwerpen en neer te schrijven door bewoners uit Oost en op die manier complexe ervaringen omzetten in baanbrekende hedendaagse vormen van theater. Je kan je inschrijven via onze nieuwe website voor de nieuwsbrief en dan komt de informatie naar je toe. Of je komt langs en bezoekt het Eetlokaal, daar liggen ook de folders met informatie over dit programma.  Lancering  ZATERDAG 9 maart 2019 Op zaterdag 9 maart 2019 vanaf 16:00 lanceren we op feestelijke wijze onze nieuwe, vertrouwde naam met de buurt met diverse activiteiten voor kinderen, een proeverij van het Eetlokaal en de opening van een nieuwe expositie. Het programma wordt 4 maart bekend gemaakt op onze website   Meer informatie:, vanaf maart
Issue #23 Published: 09-03-2019 // Written by: Brian Holmes
Flash Drive: The Road to Anthropocene Socialism
We’re rolling along a beat-up country road, with heat lightning flashing in the distance. “That’s the refinery of Berrisso, where we went with CuencasLabs a few years ago,” says my collaborator Alejandro Meitin who’s at the wheel. The heavy drops of summer rain start falling, tap-tap-tap on the roof of the old car. This is the estuary zone of Río del Plata in Argentina, around an hour’s drive southeast of Buenos Aires. I’m in the country to help set up an exhibition called “The Earth Will Not Abide,” which is about community-based ecological activism in the face of devastating industrial agriculture. The show is a collaboration between the Compass group in Chicago, where I live, and Casa Río out here on the estuary. Alejandro, who’s been collaborating with the island dwellers of the Paraná River Delta for the last twenty-five years, has organized a fascinating series of exploratory events combining urban artists and researchers with local inhabitants, at sites stretching from the grain-exporting city of Rosario upriver where the show will be held, all the way down here to the estuary. To give some grassroots media presence to these events, I worked with a brilliant Seattle startup called Mapseed to develop an interactive online map of the Delta, which allows users to upload texts, photos and videos dealing with the issues that currently confront the local ecosystems. Behind this interactive tool is a science-based ecopolitical atlas called Living Rivers / Ríos Vivos, which the two of us made together for the first version of “The Earth Will Not Abide.” The idea in that work was to explore the intricacies of savannah and riverine ecology, as a kind of latter-day principle of hope in the face of the bulldozer called industrial agriculture – especially soybean farming, which has undergone tremendous expansion in recent years, due to the emergence of the ever-hungry Chinese market. Tofu is cool, but the reduction of entire biomes to monocrops in the name of animal feed and human greed is definitely not. These mapping works are just one part of a larger investigation that I’ve been pursuing for the last ten years, into the new, oligarchical form of financially driven global capitalism that has come into being after the crisis of 2008. Such a turn for the worse was widely predicted by the participants of the counter-globalization movement at the turn of the millennium, including yours truly. But of course we could not foresee its devastating consequences in detail, nor imagine the heavy dark clouds of racism and nationalism that have gathered over current populist movements. Well, you have to take reality as it comes, and somehow find a way to push back at it. Like untold millions of others, I’ve been strongly impacted by a growing awareness of all the tragic ecological trendlines that are currently leading the Earth into the Sixth Mass Extinction. I got a first flash when I came down to Argentina with Critical Art Ensemble in 2014, to participate in “CuencasLab: Watersheds as Laboratories of Governance,” which Alejandro had organized along with dozens of other partners. I got another flash when I went with a bunch of Chicago friends to lead a seminar at the Anthropocene Campus in Berlin in 2016, resulting in the formation of a group called Deep Time Chicago when we returned home. And then I guess I got yet another flash when I started work in the Pacific Northwest of the United States, where I began to understand just how much influence Native Americans were having on a real transformation of territorial governance – something I have started theorizing as the emergence of a bioregional state. All of this is a lot like the heavy air, the hot drops of rain, the flickering lights of the refinery in the distance: it hits you, it pervades you, it becomes part of you, it’s the atmosphere of the present. Some guy in Amsterdam, Seb Olma whom I met long ago, has been corresponding with me for years. We don’t always agree, in fact we often disagree wildly, but recently he so faithfully pestered me to take a trip to The Netherlands that in the end, I could only yield before such genuine interest. So I am gonna come and talk about all this recent work, and maybe if you folks can handle it, about the question of Anthropocene Socialism. In my view, the only viable road ahead is a powerful socialist state, steered by bioregional principles. Bring open ears, and maybe rotten tomatoes if so inclined, and we’ll get into it for an evening. Kinda like the old days when everybody used to dream about “Another World Is Possible.” But yeah, now it’s a lot more serious.   Brian Holmes is a cultural critic and self-taught cartographer, living in the US for the last decade after some twenty years in France. He’s known for his art criticism and his theoretical work on global capitalism, which he now pursues as an artist, since there’s no concept of “autonomous theorist” in the USA. He’s a greybeard of the mailinglist nettime, collaborates with the Compass Group and Deep Time Chicago in the US, and more recently with Casa Río in Argentina. His current production swings between the magnetic poles of geography, geopolitics, earth science and tactical media, with a strong influence from the Anthropocene Campus program at HKW Berlin. If you’re intrigued, check it out at Brian Holmes is our guest at the next AA Talk Friday 29 March, 19:30-21:30 hrs OT301, Overtoom 301 Amsterdam Facebook event >>>
Issue #022 Published: 03-03-2019 // Written by: Shona McCombes
Close your eyes and listen
Cultureland is a residency program that aims to fundamentally rethink the relation between nature and culture, by providing its artists with the opportunity to explore the cultural and scientific life that the city has to offer. The program kicks off in Amsterdam, after which the artists retire to the rural area of Starnmeer. Drawing inspiration from both locations, the theme for this season is ‘The end of nature as we know it.’ I spoke to current artist in residence Mirjam Kroker, whose project is titled ‘Think like a mountain (because colonizing heaven might not be such a good idea)’. Challenging categories and order The Cultureland flat was sparse the last time I was here; now it is cluttered. The walls are adorned with what Mirjam calls “document drawings”, playfully poetic lines of stencilled text: sound is seeing without light; what does it mean to live according to listening? The tables are strewn with books and pens and miscellanea, and in the centre of the studio floor there is a large tree branch, wrapped at intervals with bright scraps of paper – fragments of the things she has been reading. “I took a lot of walks to record sound. In the park, these branches talked to me, so I decided to invite them in to see what they could tell me.” She is not here to make visual art, she tells me, but still she found herself making this – wrapping text around bark the way language wraps itself around the world. “We shouldn’t take the world like this, but that’s what we often do; we cover it, but we could try to let ourselves be asked and embraced by the world in turn.” Mirjam is resistant to categories and order, critical of how we slice things into pieces to make sense of them. “For many centuries, western knowledge production has tried to dominate the world. We still tend to believe that if we can categorize or label things, we can know their ‘nature’. But is this really true? How we perceive the world is shaped by how we gain knowledge, and vice versa; the challenge is to be aware of this and try to make autonomous decisions.” This project is attempting other ways of knowing. Much of her previous work has dealt with text, but at Cultureland she is immersing herself in sound. “Sound offers us a different way of engaging with reality. If I close my eyes while we are here in this apparently limited space – what happens if we just listen? I can hear the tram and some other strange noises, sounds that are already difficult to verbalise. And then I realise that the space is not so limited. In a visual interpretation of the world, this room has these four corners, and it ends here and it ends there; but the acoustic world extends beyond the walls, makes connections between different moments, a certain expansion of time. Images you can look at from a distance, but sound goes through your entire being. It doesn’t stay over there.” Participatory realism and digital commons I ask Mirjam about the project’s title. “It’s funny, maybe, thinking like a mountain in a flat landscape. But the idea was exactly because of the flat landscape. It’s important that we activate our imagination. I love to give something a title, I find it delicious, but I don’t want to give a title in order to make a work work, to make it understandable. It’s more like an entrance into a state between paradox and poetry, or something like that.” She sees this mode of imagining as “a starting point for a participatory realism. Somehow the research itself is the work; it’s the materialization of an idea that I understand only incompletely. It’s a kind of unfinished state that continues where something of it survives and inhabits another living system. Circulation is an important aspect of it – the desire to be continued in another person’s head.” The second part of the title – colonizing heaven – is not  a reference to technoscientific dreams of space exploration as I had initially assumed, but to the digital cloud. Clouds have always had an aura of utopianism, “this romanticised idea of the ever-shifting and ever-transforming,” but Mirjam is also alert to the dangers of the “digital commons”; like everywhere else, it is a space structured by power relations and global inequalities. “The globe is a thin horizontal surface – networked, controlled, dominated, developed, defined, mapped, controlled and capitalized in a certain homogenisation of knowledge. But the earth goes deep and high. So instead of colonising heaven, instead of homogenising knowledge, I propose think like a mountain, think vertically, make interruptions, against this flat worldview.” Originally trained as an anthropologist, Mirjam is fluent in the language of academia, which “gives you a certain kind of authority,” but she’s trying to get it out of her system, practicing what Gayatri Spivak calls unlearning: “I’m trying to find other ways of producing and circulating knowledge.” She was drawn to the Cultureland theme, she says, because it “proposes not the end of nature, but the end of nature as we know it. It’s about questioning this very dominant western, European, North American claim to define the truth about everything on planet earth. Nature has been colonized through rationalisation, exoticisation, idealisation, utilisation – a complex pattern of control to maximise resource exploitation. So what we call ‘nature’ is inextricably connected to culture, economy, technology, social organisation, law. It’s connected to the militarisation of borders, to indigenous rights violations, to the corruption of what we call democracy. But this also tends to come with a certain fashion for apocalyptic thinking. I want to move away from dystopic ideas about the future or the end of nature; I’m more interested in inventing narratives outside of or beyond this disaster of capitalism. It’s about imagining and practicing another form of engagement with what surrounds us.” When I ask if she sees her work as political, she turns the question on its head: “As an artist you are so often asked about whether your practice is political; why not the other way around? It would be interesting to ask politicians about whether their political practice has an artistic dimension! The theme of this residency is obviously entangled with the debate around climate change, which is first of all a political crisis – but you don’t have to address political issues in the language of politics. I prefer a poetic approach, not relying on the already established vocabulary to explain things, but giving space to small moments of reflection. I am not doing this project because I know something, but rather to find out something. It’s about accepting uncertainty, trying to listen, and welcoming the instability of knowledge for a moment.” Cultureland invites you to join us and dwell with the unheard at Mirjam’s presentation on February 1st, Friday, at the storefront on Admiraal de Ruijterweg 181. Read more at
Issue #022 Published: 22-02-2019 // Written by: AA & Stichting N8BM
Nacht voor de nacht. De toekomst van nachtcultuur: is er straks nog ruimte?
We spraken de stichting N8BM (Nachtburgemeester) kort over het coalitie akkoord, het geloof in de politiek en hun eigen visie. Wat kunnen we verwachten van de nachtburgemeester in 2019, en waarom organiseren ze de ‘Nacht voor de nacht’? Er is op het moment veel discussie over de zogenaamde rafelranden van de stad. Ze worden genoemd in het coalitieakkoord, er wordt gewerkt aan een vrijplaatsen akkoord, er was een vrijplaatsen debat in de Zwijger en ook in het visiedocument van de Stichting N8BM lees ik een hoop mooie ambities over het koesteren en beschermen van de underground. Op welke manier zijn jullie bezig met dit onderwerp? Het behouden van de diversiteit in aanbod van nachtcultuur, en daarmee dus ook het beschermen van non-commerciële initiatieven, is een van onze hoofdthema’s voor 2019. Een eerste stap daarin is bewustwording creëren. Er zijn een hoop Amsterdammers die niet bekend zijn met vrijplaatsen of plekken zoals OCCII en de Vondelbunker. Zij weten niet dat vrijplaatsen verdwijnen en waarom het belangrijk is dat we daartegen in actie komen. In aanloop naar ons clubfestival Nacht voor de Nacht (23-02) brengen wij dit thema door middel van een campagne onder de aandacht. Ook organiseren wij tijdens Nacht voor de Nacht een talkshow over nachtcultuur en de ruimte in de stad, met extra aandacht voor de vraag wat toekomst van het rafelrandje in Amsterdam zou kunnen zijn. In jullie visie staan veel dingen die er op papier er goed uitzien: ‘durft te falen’, ‘kwaliteit en inhoud moeten voorop staan’, ‘visie en feiten moeten gemeentebeleid bepalen’, ‘de nacht is cultureel divers en sociaal en etnisch inclusief’. Hoe vinden jullie dat Amsterdam ervoor staat als je de stad toetst aan bovenstaande teksten? Ik denk dat we best trots kunnen zijn op het culturele aanbod in Amsterdam. Elk weekend heb je de keuze uit tientallen evenementen en de stad telt meer dan 25 clubs die hun eigen programma voeren. De culturele diversiteit staat echter behoorlijk onder druk omdat Amsterdam blijft groeien en door de commercie de druk op de stad toeneemt. Wat betreft inclusiviteit: clubs, festivals, programmeurs en organisatoren nemen dat steeds serieuzer en nemen ook echt initiatief om hun club inclusiever en veiliger te maken. Ook zien we dat de representatie van vrouwen op line-ups de afgelopen twee jaar sterk verbeterd is. De gemeente begrijpt steeds beter wat de waarde van de nacht voor de stad is. Maar als het aankomt op beleid met betrekking tot het nachtleven - en dan met name festivals - zie je dat de gemeente nog steeds heel gevoelig is voor de emoties van een minderheid, zoals de klagende bewonersgroepen die goed hun weg weten te vinden naar het Stopera. Amsterdam Alternative is een collectief project van de OT301, OCCII, Vondelbunker, ADM, Plantage dok etc. Allemaal non profit, culturele panden waar experiment, laagdrempeligheid, inclusiviteit, creativiteit en de do it yourself ethos heel belangrijk zijn. Wat vinden jullie van deze plekken en hoe worden zij betrokken in jullie plannen? Deze plekken vinden we heel belangrijk voor de stad. Juist op deze plekken wordt er spannend geprogrammeerd en de prijzen zijn vriendelijk. Dat wordt in Amsterdam steeds zeldzamer. Daarnaast zie je dat bij dit soort bottom-up initiatieven veel talentontwikkeling plaatsvindt. Er is veel ruimte voor experiment, en de drempel voor jonge makers is laag. We hebben in december een ronde gemaakt langs vrijwel alle clubs in Amsterdam. In het begin van het nieuwe jaar gaan wij hetzelfde doen bij alle non-profit culturele panden. Zo gaan wij onderzoeken wat wij voor elkaar kunnen betekenen en hoe wij onze plannen gaan vormgeven. Bovengenoemde panden en dan zeker ook de ADM zijn de laatste rafelranden van de stad. Langzaam verdwijnt er meer en meer en er komt nauwelijks iets nieuws bij. De mogelijkheid om een nieuw initiatief te ontwikkelen is bijna onmogelijk, tenzij je bakken met geld hebt en je meegaat in het neoliberale systeem. Wat vinden jullie hiervan? Dat vrijplaatsen en andere plekken waar cultureel geëxperimenteerd verdwijnen vinden we goed klote. Het vorige college heeft veel van het gemeentelijk vastgoed aan commerciële partijen verkocht, waardoor zij voor een groot deel de grip en regie op de stad zijn verloren. Nu is bijsturen niet meer mogelijk. Er moet worden voorkomen dat stad niet verder wordt overgelaten aan de commercie, want op de lange termijn krijg je daardoor monocultuur. Je ziet dat nu al gebeuren in het centrum. Hebben jullie je nog bemoeid met de aankomend ontruiming van ADM? Kunnen jullie als stichting een rol spelen in dit soort bemiddelingen? Wij zijn solidair met ADM en hebben ook hun acties gesteund om ontruiming te voorkomen. Wij kunnen als onafhankelijke stichting mensen en organisaties bij elkaar brengen. Wij gaan dan in gesprek met alle betrokkenen en zoeken een manier hoe wij kunnen helpen. Wij zijn in gesprek gegaan met Hay Schoolmeesters en hebben tijdens onze ADE talkshow ruim aandacht geschonken aan het vrijplaatsenakkoord, waarbij ook raadslid Zeeger Ernsting aan tafel zat. Helaas was de ADM ontruiming op een gegeven moment onontkoombaar. Jullie onderhandelen en praten veel met de politiek. Wat is jullie indruk van ons nieuwe stadsbestuur en burgemeester? Gaat er iets waargemaakt worden van de mooie woorden uit het coalitieakkoord of blijft het bij loze beloftes? We zijn blij dat we nu een progressief links college hebben, maar zij moeten zich zeker nog bewijzen. Er staan mooie woorden in het coalitieakkoord over het ‘omarmen van nachtcultuur’, alleen daar is nu nog weinig van te merken. Het college moet nu lef tonen. Geef plek aan jongeren om te experimenteren, leg geen onnodige regels op, vertrouw in non-commerciële initiatieven die allang bewezen hebben dat zij verantwoordelijk en veilig met de stad om kunnen gaan. Wij zullen ze aan die beloftes moeten blijven herinneren, en het stadsbestuur nieuwe ideeën blijven aanreiken. Aan hun de taak om dat te integreren in uitvoerbaar beleid. Tot slot, wat hopen jullie te bereiken met de ‘Nacht voor de nacht’? We grijpen Nacht voor de Nacht aan om het thema op de kaart te zetten. We hopen met onze campagne in samenwerking met Patta ook een bredere doelgroep aan te spreken. Met uitingen en acties in de stad hopen we zoveel mogelijk Amsterdammers met onze boodschap te bereiken. Meer info over de Nacht voor de nacht: (update in januari)
Issue #022 Published: 15-02-2019 // Written by: 2dh5
2.Dh5 – festival voor wereldversleutelaars rond thema ‘Power’
22 t/m 24 februari 2019 OT301 (Overtoom 301, Amsterdam) De dertiende editie van het jaarlijkse 2.Dh5-festival komt begin 2019 naar Amsterdam, dit jaar met het thema ‘Power’. Ben je geïnteresseerd hoe dit begrip samenhangt met feminisme, queer, anti-racisme, antifascisme, de-kolonialisme, arbeidsstrijd, antimilitarisme, internationale solidariteit, milieustrijd, migratie/no-border, internet vrijheid/privacy, recht op stad/anti-gentrificatie en/of alle kruisingen daar tussen? Kom dan het laatste weekend van februari naar OT301 en luister, praat mee, netwerk en laat je inspireren. 2.Dh5 brengt verschillende groepen, campagnes en individuen bij elkaar die actief zijn rondom de genoemde thema’s en wil een bijdrage leveren aan de opbouw van een brede linkse buitenparlementaire beweging. Met behulp van tientallen workshops, discussies, lezingen zullen we ons storten op deze actiethema’s, strategieën en inhoudelijke verdieping. Zowel gericht op theoretische verdieping en analyse als het bieden van praktische handvatten om idealen om te zetten in actie. Zo kunnen we andere wereldversleutelaars ontmoeten, ons beter organiseren, effectiever actie voeren en nieuwe plannen smeden om onze idealen van een vrije en solidaire samenleving dichterbij brengen. Toegang: vrijwillige bijdrage, richtbedrag is 5 euro. Meer informatie: – FB: 2Dh5festival Contact: info(at) Promotiepakket (posters, flyers en stickers)? Mail naar promotie(at)
Issue #022 Published: 12-02-2019 // Written by: Tres Perros
Homeless: Diogenes in Amsterdam, Part 2
In our previous article, we took a closer look at some of the basic facts about homelessness in Amsterdam and attempted to answer the following question: “Despite a sharp increase in homelessness, why is homelessness invisible?” Our tentative response to this question was that policy makers want to render invisible the underbelly of this affluent but unequal city. However, why is it the visibility of the homeless that disturbs those in power and not the very fact of homelessness in the midst of all this wealth? Why does Amsterdam respond to homelessness with tough loitering and vagrancy laws (recall article 2.20 of Amsterdam City Regulations) rather than dealing with structural problems that push people into the street? In order to further explore the possible answers, we will stay on the topic of invisibility by looking at the depiction of the homeless in a specific visual art form, namely, film. Why film? It is perhaps all too obvious that film is the medium of visibility. What a film chooses to make visible, or more metaphorically, what it intimates and what it suppresses, however, might not always be so plain. A film cannot show everything; the decision to make certain things visible is also a decision to make certain other things invisible. Hence our question about the depiction of homelessness in movies: “Does what the film shows bring to light what is at the invisible margins of society or does it merely confirm existing social patterns of selective visibility?” As society tends to fail to perceive what and how homelessness is, a film that merely confirms this tendency will not bring homelessness to light. A film that challenges our stereotypes, by contrast, will refuse to conform to what we want to see; it will resist us and make us feel uncomfortable in our typecasting. If our tendency is to make homelessness invisible, a film of this kind will confront us with that tendency. Lovers on the Bridge Let us take the depiction of homelessness in Lovers on the Bridge (France 1991, directed by Leos Carax). A rather beautiful scene comes to mind: a man and a woman in tattered rags dance feverishly across a bridge against the backdrop of fireworks. The scene associates a sense of pure existence with homelessness, a total and wild freedom. This romantic perspective of life on the streets informs Lovers on the Bridge throughout, but it also hides a troubling attitude towards homelessness. As the story unfolds, we understand that the man and the woman hold very different positions in society. The man, Alex (Denis Lavant), is without history. He is “just” a brute, somehow irredeemable. The woman, Michèle (Juliette Binoche), has a story. She is an artist who is going blind and lives in the streets because she feels deeply defeated by life (later on in the movie we also learn that she is the daughter of a high-ranking military officer). Here we have two extremes: the brute and the artist, or the beast and the beauty. Alex is not important by himself; he has no agency; in fact, he is merely pushed around, stumbling through the streets, high and incoherent. Then Michèle enters the film; that is when Alex’s story begins. In the terms that we have established in our previous article, we can say that Michèle lifts Alex into visibility. Their relationship goes through several permutations. But one feature of it remains constant throughout the movie: her homelessness is accidental and his is essential, a fact that becomes clear when a fellow homeless person, Hans (Klaus-Michael Grüber), tells Alex that he must abandon Michèle because he belongs in the streets and she does not. Why does the movie choose this arrangement? We propose that Michèle acts as mediator between Alex, the homeless brute, and the audience. He is made intelligible to us through her. And she is intelligible to us because she is a respectable person of status. We cannot understand Alex or his world, but we can, the movie insinuates, understand the fall from grace of a heartbroken, upper class person. This is the visible world that we respect, the visible world towards which we can show compassion, for we inhabit, either literally, or in our dreams, that world and not the chaotic and obscure domain of Alex. How does the movie end? Alex recovers from drug addiction and, as a scene showing him hard at work in prison suggests, enters the circuit of production, a sure sign of good health; Michèle’s sight is restored; the third character, Hans, inscrutable and incurably homeless, drowns himself. Thanks to Michèle and to prison, Alex enters the world of the visible; Hans, who is too damaged, is made absolutely invisible – he disappears into the river Seine. Neither Shelter Nor Law Let’s compare Alex’s ascent to visibility with the story of Mona (Sandrine Bonnaire), the homeless young woman who is the main character of Vagabond (France 1985, directed by Agnès Varda). Contrary to the character of Alex in Lovers on the Bridge, Mona’s character is made visible, without mediation, and on her own terms. There is no rich lover, no fabulous past. One telling scene shows Mona finding shelter with a family that has swapped the urban bourgeois life of an academic couple for an alternative rural lifestyle. In a film interested in restoring the homeless character to some kind of sheltered life, this would be an opportunity for Mona to find her place. The couple that take to sheep farming and refuse to conform to the bourgeois lifestyle could teach the drifter that there are alternatives to life in the streets. Instead, Mona exposes how thin the line is that separates this alternative lifestyle from that of the bourgeoisie. Both ways of life share the motto “you get what you pay for”, and when Mona refuses to wake up early to do chores, she is asked to leave the farm. It is this unflinching and unrelenting look at Mona, which through various snapshots of her life, and from a variety of standpoints, reveals her situation and personality. Scenes suggest she has been raped, she’s pushed around, stared at, humiliated for the reason that she dares to appear, to make herself visible, and refuses the circuit of productivity. It brings to mind lines from Sophocles’ Antigone: When the laws are kept, how proudly his city stands! When the laws are broken, what of his city then? Never may the anarchic man find rest at my hearth, Never be it said that my thoughts are his thoughts. Indeed, Mona does not find warmth and shelter. Varda’s movie starts with Mona lying dead in a ditch, frozen and smelling of wine, and the movie itself is a retrospective of her recent life as a drifter. The sheep farmer prophetically tells her that she is too daring and her loneliness as a vagabond will kill her. But it is not her psychological loneliness that results in her demise; it is the social fate, as the farmer intimates and as the famous lines from Antigone drive home, of anyone who out of necessity or out of volition, refuses the conventions of our “free” cities. Their penalty is life without shelter, which often means either a figurative or a literal death. Alex in Lovers on the Bridge is made visible through mediator Michèle; Hans is made invisible at the end of the film (which is jarring in relation to Alex and Michèle who are able to continue because they are redeemed by society at large); Mona’s visibility in Vagabond is unmediated. In fact, what is made visible is what is often to us invisible. If a newspaper reports that a drifter was found on the side of the road, smelling of alcohol (in the way that Alex is found after having been hit by a car), we might assume this is the tragic individual decision of the person, the drifter, to drink themselves to death. But in presenting Mona’s story, Varda shows us that what kills the drifter is their extreme vulnerability to what society can do to them, even just in passing, unintentionally, out of neglect. Mona looks for shelter in a village that seems oddly abandoned; suddenly, two men in grotesque carnival costumes appear, chase the terrified Mona down and douse her in wine. This arcane prank kills her. She dies outside the village of hypothermia because she is drenched through and through. Vulnerability and Visibility Vulnerability is tied to visibility in several ways, some direct and literal and some indirect and non-literal.  In the case of homelessness, if you are literally visible, whether to the authorities or to callous passersby, you are open to their attack, which can come in different forms. The police officer can arrest you, the passersby can mock or harass you, or even worse. If you are invisible, again literally speaking, you are simply neglected, you don’t count as a member of the community with equal entitlements to others. In both cases, you are unprotected. In the first case, your vulnerability is met with force or callousness; in the second case, your vulnerability is not even recognized. In a non-literal or ethical sense, to be visible is to count. You may say to someone who discounts you: “it is as if I am invisible to you.” You may say “you are blind to my pain.” From this non-literal perspective, the homeless person in our society is always invisible. Not being seen is being removed from the ethical circuit. To bring this back to vulnerability more clearly, the homeless are vulnerable whether they are literally visible or invisible, because in both cases they are invisible to us from a figurative and ethical standpoint. This point is central to the film Cathy Come Home (UK 1966, directed by Ken Loach). The film tells the story of a young working class family that slips into homelessness. When they are evicted from their apartment, they find themselves in a bureaucratic maze. Having access to shelter is tied to increasingly opaque and unfulfillable conditions set by the state. The system knows everything about the family and their circumstances, and yet it systematically strips them of every entitlement until it withdraws its support entirely. Cathy (Carol White) is told that she has outstayed her time at the shelter with the consequence that she will be evicted and her children put into care. She escapes with her children, but social workers catch up with her and take them away. The movie shows that even though Cathy is literally visible to the welfare authorities, she is ethically invisible, as evidenced by the brutal disregard of the authorities for her needs and the needs of her family. The magistrate that announces to her that she cannot stay at the shelter, which has the consequence that her children will be taken into care, tells her: “We’re not interested in you; now it’s just your children we’re interested in”, and adds: “you had your chance”. This sinister statement is premised on her homelessness. What would be the entitlement of a person of status – to be taken into account and to have her vulnerabilities respected – becomes a favor done by the system, a favor moreover that can be revoked at any time – as soon as the system sees her as irredeemable, she becomes invisible to the system as a person, that is, from an ethical point of view. Ethical Seeing Our first article in this series about homelessness (AA Issue #19) discussed the facts of homelessness in the Netherlands. We found remarkable that, even though the numbers of people suffering homelessness is skyrocketing, homeless people are less and less visible. In making this observation, we understood visibility in a literal sense — as the act of actually seeing. What we discover through the medium of film is the intimate bond between actually seeing and seeing metaphorically, what we have termed here as a kind of ethical seeing. Things that stand out to us, whether in our visual field or in reflection, are often the things that matter to us. In the case of homeless people, the literally visible and the ethically visible seem to part ways. This is a phenomenon that is common to many kinds of objectification, which involve precisely this disjunction between literal seeing and ethical seeing. This rupture between seeing visually or literally and ethical seeing means that the homeless are neutralized from our ethical horizon. To recall the lines from Antigone, the homeless person, the person who is lawless, the vagabond, falls outside the ethical purview of our cities, and is therefore always vulnerable, whether they are literally seen or not. The passageways in Gare du Nord are for walking; they are not for resting or sleeping. Central Amsterdam is for tourists or for the rich to shop; and those benches divided with arm rests are deceptive: those rests are for the elbows of those who can afford it, not for the tired head of a homeless person. What we now begin to see is that the city plays a role in what is visible. The very architecture, the layout of the streets and passageways, determines who is ethically visible and who a mere obstacle to be stepped over. Photo: Pablo van Wetten
Issue #022 Published: 07-02-2019 // Written by: Hessel Dokkum
Hoe te komen tot een vrijplaatsenbeleid zonder verwording tot een kunstenaarsbeleid.
De geschiedenis herhaalt zich nu de crisis afgelopen is: de grond in Amsterdam wordt steeds aantrekkelijker voor investeerders waardoor de grondprijzen enorm stijgen. Het geldverdienen staat voorop waardoor bewoners met een niet-extreem hoog inkomen en ook allerlei sociale initiatieven geen plek meer kunnen hebben in de stad. Hierdoor worden waardevolle initiatieven die essentieel zijn voor de stad de stad uitgedreven. Gentrificatie viert weer hoogtij. De schrik zat er in 1998 behoorlijk in bij het toenmalige stadsbestuur omdat verschillende internationaal bekende grotere panden als de Graansilo, de Kalenderpanden, Pakhuis Afrika en Pakhuis America ontruimd zouden gaan worden waardoor er geen plek meer zou zijn waar subcultuur kon ontstaan of verder ontwikkeld zou kunnen worden. De grondprijzen stegen de pan uit waardoor niet winstgevende initiatieven gedwongen werden de stad te verlaten. De gemeente heeft toen met de subtekst “Geen Cultuur Zonder Subcultuur” een plan van aanpak Broedplaatsen gemaakt met daaraan gekoppeld een budget van miljoenen euro’s om plekken waar subculturen zich zouden kunnen ontwikkelen te ondersteunen. De doelstelling van dit plan van aanpak Broedplaatsen was: “Zorgdragen voor het realiseren van kleinschalige infrastructuur voor (overwegend) niet commerciële, culturele ondernemers -waaronder (semi-) professionele kunstenaars - en het scheppen van voorwaarden voor een duurzame instandhouding van dergelijke infrastructuur in de stad”. Het beleid was dus ontwikkeld ter stimulering van een subculturele infrastructuur en het was dus geen beleid wat alleen ten goede zou moeten komen aan individuele kunstenaars. Om tot dit plan van aanpak te komen is samen met een aantal ambtenaren en een aantal deskundigen - waaronder ikzelf - indertijd bepraat hoe het gemeentebeleid eruit zou moeten zien wilde de gemeente de infrastructuur van de subcultuur op zodanige manier faciliteren dat er plek bleef waar subculturen op een betaalbare manier konden uitgroeien. De doelstelling (zoals hierboven beschreven) was duidelijk, en de doelgroep was omschreven. De grote vraag was hoe het culturele gehalte van groepen te borgen voor de toekomst. Vanwege deze culturele borging is er toen bedacht om te verplichten dat kunstenaars onderdeel moesten zijn van de subculturele groep die gebruik zou maken van het broedplaatsbeleid. Hieruit is de beroemde 40% verplichting tot het realiseren van ateliers voor professionele kunstenaars uit voortgekomen. Deze 40% is dus alleen bedacht voor de borging van de culturele uitstraling van een plek, verder niets. Voordeel van deze verplichting was dat in tegenstelling van de rest van de doelgroep het controleerbaar was of iemand daadwerkelijk kunstenaars is of niet. De beroepenlijst die de SWWK en de kunstenaarsbonden hanteerden werden gebruikt om te bepalen of iemand onder de 40% kunstenaars viel of onder de 60% anderen. Subsidie werd gegeven alleen voor een geheel pand of perceel bestemd voor de gehele doelgroep. Citaat uit de subsidieverordening 2001: “De doelgroep van het te realiseren (woon)werkpand bestaat uit een samenwerkende groep van professionele kunstenaars, culturele ondernemers en kleine (ambachtelijke) bedrijven, die gezien hun inkomenssituatie geen ruimte op de reguliere vastgoedmarkt kunnen betrekken of zich dergelijke ruimte kunnen verwerven.” Hieruit moge duidelijk worden dat kunstenaars toen nog geen uitzonderingspositie hadden, en dat het beleid ging over een samenwerkende groep en niet over de individuele leden daarvan. Het eerste reglement van de CAWA liet ook geen twijfel over dat het broedplaatsbeleid gericht was op samenwerken, openheid, collectiviteit en niet op individualisme. Het reglement is bijna een blauwdruk voor hoe een legale vrijplaats eruit zou moeten zien, citaat: 1. De (broedplaats)groep heeft een visie op schrift gezet waarin wordt aangegeven op welke wijze de groep bijdraagt aan het culturele of creatieve klimaat van de wijk of de stad. Daarbij is sprake van de volgende kenmerken (waarbij het accent kan verschillen): Autonomie: Het pand kent zelfbeheer en zelfbestuur door de (bewoners en) gebruikers. Zelfbeheer is een keuze voor autonomie en flexibiliteit, maar evenzeer een sociaal experiment dat zich voortdurend ontwikkelt. Daarmee is het op zich al een bijdrage aan de sociaal culturele dynamiek van de stad. Collectiviteit: Er is interne democratie. Het beheer, het onderhoud en de onderlinge interactie zijn bij uitstek een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het project als geheel. Er is een actief beleid om de sociale cohesie te bevorderen en in stand te houden. Onderlinge hulpverlening is de norm en niet de uitzondering. Het collectief is gericht op duurzaamheid én flexibiliteit van het pand, de sociale structuur en alles wat daarbinnen gebeurt.} Functiemenging: Het gebruik is divers. (Wonen), werken en publieksfuncties zijn gemengd. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaars en andere ambachtelijke bedrijvigheid. Evenmin bestaat er een principieel onderscheid tussen de culturele en de sociaalpolitieke dimensie, voor zover ze al niet samengaan. Er is ook diversiteit (inwoonvormen,) in bedrijfsvoering en in vormen van arbeid. Bedrijvigheid is in principe kleinschalig. Solidariteit: De bewoners en gebruikers zijn erop uit om connecties aan te gaan met elkaar en met de buitenwereld. Ze zijn initiërend in het leggen van contacten en het aangaan van samenwerkingsverbanden binnen hun eigen werkveld, en daarbuiten. Het pand is belangrijk voor minderheidsgroepen in het algemeen en voor de stedelijke subcultuur in het bijzonder. Het speelt een rol in de eigen buurt, en maakt deel uit van stedelijke en landelijke netwerken. Sociale bewogenheid is een constante factor, bij de individuele bewoners en gebruikers, en bij het pand als collectief. Toegankelijkheid: De bewoners/gebruikers streven naar toegankelijkheid, zowel voor producenten als voor consumenten. Betaalbaarheid is daarbij een cruciale factor. Niet alleen als randvoorwaarde, maar ook omdat het ruimte schept voor solidariteit, en voor experimenten en vernieuwing. Openbaarheid en het streven naar openheid zijn essentieel. Zoals te lezen valt werd er geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaarschap en andere bedrijvigheid. In 2008 is echter het kind met het waswater weggegooid, en is het broedplaatsbeleid verworden tot een individueel kunstenaarsbeleid: er werd geen subsidie meer gegeven voor een geheel pand of perceel. Alleen plekken die gebruikt zouden worden door kunstenaars werden nog gesubsidieerd. De rest van de broedplaatsdoelgroep mocht niet meer profiteren van de gegeven subsidie waardoor er ineens een onderscheid werd gemaakt binnen de doelgroep. Kunstenaars werden ineens hoger gewaardeerd dan anderen die ook tot de oorspronkelijke doelgroep behoorden. Bijna meteen werd er daarna gepraat over doorstroming en tijdelijk gebruik van die kunstenaarsplekken. Discussies die niet over de gehele groep gingen, maar alleen nog maar focus hadden op waar de individuele kunstenaar aan zouden moeten voldoen. Deze discussies, samen met het alleen nog maar subsidiëren van kunstenaarsplekken, tonen aan dat sindsdien het beleid gericht is op individuele kunstenaars. De verwording van het broedplaatsbeleid tot een kunstenaarsbeleid was een feit geworden. Deze draai van de gemeente is alleen te verklaren door het organisatorische en financiële debacle van de grootste broedplaats van Amsterdam, de NDSM, waar ongeveer de helft van de broedplaatsubsidie in verdwenen was. Onkunde over zelforganisatie, zelfbeheer en eigen zeggenschap heeft dit debacle gestalte gegeven. De mensen en organisaties die daar wel verstand van hadden zijn vroegtijdig uit het project gezet door de bestuursleden van de beheerstichting. Het verleden is er om van te leren: Aantonen van kundigheid en kennis over zelforganisatie tijdens de realisatie van een plek is veel belangrijker dan het gebruik van de juiste woorden in een subsidieverzoek. Om een breder experimenteel gebruik van een vrijplaats te stimuleren is doorstroming belangrijk. Ook legale vrijplaatsen hebben last van verstopping door de hoge grondprijzen. Men gata niet meer weg terwijl ze, door ruimtegebrek in de stad, de vrijplaats wel ontgroeid zijn, er geen energie meer in stoppen, en geen meerwaarde meer hebben voor het geheel. Er zal stil gestaan moeten worden bij doorstroming in vrijplaatsen. Echter wel op een manier die hoort bij een vrijplaats. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan dat de huur bij een vrijplaats uit drie essentiële onderdelen bestaat: huurpenningen, tijd en energie. In de individuele contracten worden dan niet alleen de huurpenningen die betaald moeten worden opgenomen, maar ook de hoeveelheid tijd die een huurder zou moeten investeren. Ook door het instellen van een inkomensafhankelijke huur bedenken mensen eerder of het nog wel de juiste plek voor hen is. Er zou ter ondersteuning van de ambtenaren opnieuw een klankbordgroep opgericht kunnen worden, waar deskundigen uit het werkveld zitting in hebben. De term maatwerk zou opnieuw hoog in het vaandel moeten staan bij het beleid, omdat elke plek en elke groep anders is.  
Issue #022 Published: 01-02-2019 // Written by: Iris Kok
WOinActie: A personal account
On December 14th, I took part in my first protest and marched in The Hague with 2000 fellow academics and students, for the WOinActie (Higher Education in Action) movement, which stands up for the interests of university education which is under great pressure due to substantial, long-term cutbacks and a rapid increase in the number of students. To give a little bit of context, however, I will now rewind to the day it all started for me: when I first walked into the University of Amsterdam in September 2014. Back then, there were already some people, mostly teachers, making mentions of budget cuts and briefly explaining why they did not have the time to respond to questions from us, or why they were late with our grades – which was not a rare occurrence. I and my classmates thought this was normal, and that the transition from high school to university was supposed to feel like this. However, in February 2015, a series of protests took place, which led to the subsequent occupation of both the Bungehuis (a location where I had most of my classes) and the Maagdenhuis, both of which belonged to the University of Amsterdam at the time. While I followed the news and updates on the topic, I did not quite understand why there was so much anger and distrust towards the board of the University. That is also why, at first, I kept my distance from the movement, since I did not quite know what was going on, except the mentioning of a series of new plans, called “Profiel 2016”, which basically signalled more budget cuts and the removal of multiple individual education programmes. Now, four years on, I understand it a bit more. Just like many other Dutch universities, the University of Amsterdam is following the adage, “use money to make more money”, but the approach does not necessarily create more opportunities for students or higher quality education. Over the years, rules upon rules, and measures upon measures have been implemented  to increase the number of international students, yet no particular attention has been paid to improving the quality of the education that is given and received in these institute(s). This vague pressure that has surrounded the University throughout this process, has not been deconstructed yet, but it should be. Promises are made on paper and are discussed in many meetings, but real life commitments to ease the pressure on people - students, teachers, but also ‘’beleidsmedewerkers’’ - is unfortunately, severely lacking. At this point, you may very well ask: Why? Because in the minds of the governing bodies of these institutions, there is no time to think, create or implement measures that would take away the various pressures placed upon staff (such as more classes in less time, more students but less resources). This, in my experience, has caused a vicious cycle of acknowledging the various problems at hand, with no solution really being offered. As a result, people end up feeling depressed and overworked, experiencing burnouts and even worse, turning into cynics. Not only towards the University of Amsterdam mind you, or the system of higher education in general, but also in other areas of their lives. And the crux of this problem? Money. At a closer look, however, the main problem lies not only with the Faculty Board, which in my case, is the Humanities department of the University of Amsterdam, or the Board of the University itself, but also the government of the Netherlands. That is where our futures are decided upon, where decisions are made about education, universities, and their finances, such as the funding of research activities, as well as the ‘’studie-financiering beurs”, which is something that has transformed into a loan system over recent years. Knowing that I am set slightly apart from my younger fellow students because I was not affected by the new system of debts and loans is an uneasy feeling. Mind you, I am no stranger to the pressures of modern student life; I took various positions and tried to manage my time and effort to get by, and still I I needed to take out a loan to pay the rent of my overpriced container (special thanks to DUWO and the Gemeente Amsterdam) I cannot imagine how it must feel like to start out with no help and go into an immense amount of debt even before you have really started your studies. But back to December 14th present day: It was a response to the culminative effect of these academic and monetary pressures I see exerted upon myself, my teachers and my fellow students. The lack of initiative by institutions and the vicious cycles that surround any and every process of remediation led me to participate in this protest, and I will participate in future ones, too... As WOinActie, our symbol is a red square - that means we are all in debt. Not only financially, but also in debt to the future generations of students, academics, teachers, beleidsmedewerkers and other people who are, in one way or another, connected to the higher education system, which desperately needs to change. Our demands: No more inflated tuition fees, no more work pressure, or whole programmes disappearing in order for the universities to ‘function’. That is why we called on Minister Ingrid van Engelshoven on Friday to cancel the announced budget cuts. We shouted: “No ifs, no buts, no education cuts!” For more information on WOinActie, please go to There is also a petition, which can be signed here:  
Issue #022 Published: 31-01-2019 // Written by: AA en Kriterion
Filmtheater Kriterion
Het ontstaan van Kriterion Net na de 2e Wereldoorlog is Kriterion ontstaan op de locatie waar het nu nog steeds gehuisvest is. In het oude verenigingsgebouw van de joodse arbeidersvereniging ‘Handwerkers Vriendenkring’, dat tijdens de oorlog geconfisqueerd was door de NSB. Kriterion is opgezet door een aantal leden van het studentenverzet die door het gezamenlijk exploiteren van een filmtheater hun onafhankelijkheid wilden waarborgen. Het belangrijkste basisprincipe waarmee Kriterion werd opgericht staat nog steeds overeind. Namelijk het verschaffen van financiële onafhankelijkheid voor studenten in een leerzame omgeving. Democratische vereniging Kriterion is een vereniging van een kleine vijftig studenten die zich met alle facetten van de bedrijfsvoering bezighouden. De organisatiestructuur is democratisch en non-hiërarchisch, elke week wordt er vergaderd en gestemd over nieuwe ideeën. Het takenpakket van de werknemers (uitsluitend studenten) is fluïde en divers: de programmeurs en het bestuur tref je dus ook aan achter de bar of in de kassa. Het bestuur bestaat uit studenten die een jaar lang deze functie vervullen. Programmering Het filmprofiel van Kriterion is lastig te definiëren. Doordat ze geregeld van programmeur wisselen is er veel beweging. Naast de programmeurs hebben ook andere verenigingsleden de mogelijkheid om ideeën in te brengen. Kriterion onderscheidt zich door middel van speciale programma’s zoals de sneak preview, moderne klassiekers en after midnight vertoningen. Ze vertonen soms vrij grote producties, dan weer kleine films met een laag budget, en dan weer geëngageerde documentaires. Er is aandacht voor de impact van de film en ze vragen zich telkens af of ze zich achter een titel willen scharen. Boven alles willen ze films laten zien waar ze zelf enthousiast van worden! Nevenactiviteiten Kriterion is niet alleen een plek om films te bekijken. Zo is er is een gezellig café, waar ook weleens een concert of een feestje plaatsvindt en in de foyer van de bioscoop is maandelijks een nieuwe tentoonstelling, met werk van een jonge kunstenaar. Daarnaast organiseert de vereniging geregeld evenementen omtrent de première van een film zoals feestjes, lezingen, debatten en concerten. Andere Kriterion projecten zijn filmtheaters Studio/K en De Uitkijk, eetcafé Skek, de Oppascentrale en een benzinepomp. Dit zijn allemaal los van elkaar fungerende bedrijven, met allemaal een zelfde soort organisatiestructuur. Er worden geregeld samen dingen georganiseerd. Kriterion is een not-for-profit organisatie, met een stichting als overkoepelend orgaan. De opbrengsten gaan dus niet naar een CEO op een eiland maar wordt geïnvesteerd in bestaande of nieuwe projecten. De Stichting Young Urban Achievers, opgezet door oud-Kriterionmedewerkers, is momenteel bezig met het opzetten van projecten in Monrovia en Ramallah. Meer info over Kriterion Photo’s: Clara Pietrek  
Issue #022 Published: 30-01-2019 // Written by: Ayse B. Tosun
The Sound Catcher: Elise ‘t Hart
Loud, fast paced and unflinching: the modern times we live in leave us with diminished attention spans, suspended in a state of oversaturation - one that that blinds us to the beauty and meaning hidden in simpler things. As we further drift away from these small yet precious moments, some try to swim against that tide in pursuit of meaning. Dutch sound artist Elise ‘t Hart is one of those people. In her work, those simple and beautiful moments of the world are magnified, focusing our attention on everyday sounds that can too often be taken for granted. “Sounds are changing too” From ticking clocks to noisy neighbours, chirping birds to bubbling teapots, domestic sounds are part of ‘t Hart’s longest running project to date, named the Institute for Domestic Sound (Instituut voor Huisgeluid), which serves as a large collection that documents all the sounds that contribute to our experience of “being at home”, captured for us and for future generations. Nowadays she continues the project at the Meertens Institute, as the first artist-in-residence in the history of the organization. As a research institute that focuses on Dutch language and culture, the Meertens Institute boasts vast databases on Dutch songs and folktales, pilgrimage culture and saint cults, probate inventories, farmhouses, feasts and rituals, as well as religious cultures. While the researchers at the Meertens are not particularly concerned with the house sounds they come across in the institute’s 6,000 hours of audio recordings, in this archive ‘t Hart hears a hidden treasure trove of information, listening to the various recordings from different eras of Dutch culture, with the ears of the Institute for Domestic Sound, which she describes as “almost being there yourself”. “Catching” Sounds When asked about the urgency of building a collection of sounds, ‘t Hart expands upon the idea. The crux of her work, she explains to me, is to capture, understand, catalogue and share the sounds that are treated as invisible, or will eventually disappear altogether. Sounds that we take comfort in or are annoyed by. “While sounds may pass us by, they have an effect on us, our minds and our memories”, she says. By making these invisible sounds visible, ‘t Hart wants to produce a unique kind of awareness within her audience, to transform their interactions with their surroundings into a holistic, artistically-minded experience. In addition to working with the archives at the Meertens, she also cultivates an archive of her own, which she builds by visiting friends, family and acquaintances in their homes and capturing the unique sounds that come with those particular places. She then writes about each sound and couples it with an image of the “instrument” that makes it. Parts of her growing archive have been the subject of numerous exhibitions in various cities across the Netherlands. Rich Dialects and Vintage Moments Speaking about her journey through these archives, the first aspect ‘t Hart points out is the sheer vastness of them – while many other scientists and linguists have been there before, looking at such a large volume of material makes for interesting moments of contemplation and comparison for her as an artist. Of the 6,000 hours of material that has been catalogued across decades and generations, a generous 1,000 of them, described as a “dialect bank”, is already online for those who are curious. She describes her approach as almost a “sixth (domestic) sense”, sometimes skipping through the recordings to get a sense of what is there, thinking to herself, “maybe I’ll catch something here”. When faced with a particularly difficult dialect to understand, ‘t Hart says she often consults the institute’s collection manager Douwe Zeldenrust, who helps her make sense of the context and the details of the conversations that are taking place. In her own words, she describes the most striking piece of material as ”the sound of the cigarettes being lit”, and continues: “In the ‘60s and ‘70s, it was very common to smoke during an interview, and we don’t do that anymore. I mean, look at us – not a cigarette in sight! So when you listen to these recordings, you sometimes hear people ask the interviewer if he wants a cigarette, then you hear the sound of the matches being struck, followed by the chatter of people smoking.  Ticking clocks are also always interesting, we rarely hear that anymore. The tinkling of cups and spoons – you still get that in the house of your grandma, or coffee places... but now we have these paper cups! I call this specific sound ‘rinkelen’ in Dutch.” More than Just Domestic Of course, ‘t Hart’s interests are not limited to the exploration and cataloguing of domestic sounds – coming from a family of musicians, she explains how sound has been a very present catalyst in her artistic pursuits from an early age. One of the reflections from that process was the creation of what she dubs “sound portraits”, where she records the sounds that are specific to a place and puts them together in a way that “reconstructs the reality of that place”. Her 2012-2015 work, titled Uitzicht (Views), is a vivid example, for which she filmed the surroundings from outside the window of her student room, and replaced all the sounds by recreating them with synthesizers. She explains that it actually confused people at first and that they were asking her all sorts of questions: “What did you do to the clouds? Is there something wrong with the timelapse?” Creating these uncanny responses led her to think that the importance of sound in audio/visual works is often overlooked, and playing with that audio-visual connection is an angle that she wanted to explore. At the time of writing, ‘t Hart was preparing for an exhibition in Liege, to take place in early 2019, and another one during Art Rotterdam, where she will be bringing the Institute for Domestic Sound with her in a pop-up format, in order to collect the sounds of the art fair. Her pursuit to find hidden gems in archives will also continue in the form of a podcast, which is accessible from her website. Foregoing any other adjective, the work of Elise ‘t Hart is real – it is incapable of artifice and truly driven to help us trace our way back to the basics, all etched in our respective psyches - a crucible of simple, serene and underappreciated moments that we are often too blind or deaf to take note of. Photo: Elise ’t Hart