Article index
Latest articles
Issue #026 Published: 12-09-2019 // Written by: Jasmine Nihmey Vasdi
Ecofeminism in the Face of Climate Disaster
Ecofeminism (as defined by Ynestra King in Ecology)1 1. “[E]cofeminists take on the life-struggles of all of nature as our own” 2. “Life on earth is an interconnected web, not a hierarchy” 3. “A healthy, balanced ecosystem, including human and nonhuman inhabitants, must maintain diversity” 4. “The survival of the species necessitates (...) a challenging of the nature-culture dualism and a corresponding radical restructuring of human society according to feminist and ecological principles” As the world continues to experience the negative effects of climate change, hot topics such as veganism, sustainability, and plastic-free products continue to bleed into mainstream media. Researchers from many branches of academia have already begun to analyse the looming spectre of human extinction. There is one burgeoning theory that could be considered an ambitious, and yet, still realistic plan for humans to easily adapt before our possible demise: Ecofeminism. Originally created and defined in the 1970’s by French Feminist Françoise d’Eaubonne, Ecofeminism is a branch of Feminism that links Woman and the Earth as inherently divine beings. Certain branches of Ecofeminism include elements of Spirituality and Paganism – although this is not the belief of every Ecofeminist. Through d’Eaubonne, Ecofeminism grew as an understanding that women and nature were inherently connected. As other Ecofeminists, such as King, began to develop their own ideas, the theory retained a belief in an equality and respect between all living beings, and empathy from humans towards the Earth and everything in it. A key aspect to Ecofeminism is the recognition of the detrimental effects that patriarchal domination and capitalism has had on nature. It is understandable that in order to work against climate disaster, and to heal the Earth, the capitalist and patriarchal environment in which much of humanity functions must be abandoned and replaced by a radical liberalist society: where a mutual respect between humans, nature, and all living beings exists. Some Ecofeminist Researchers have already tapped into the idea that climate change is best described, as Greta Gaard does, as “white industrial – capitalist heteromale supremacy on steroids, boosted by widespread injustices of gender and race, sexuality and species”.2 For researchers like Gaard, a complete restructuring of society is necessary in order to save the planet. However, as we witness numerous world leaders make social and environmentally regressive policy decisions, such a restructuring does not seem immediately feasible. Similar beliefs of an obligatory societal amendment have also birthed a related term, ‘Eco-socialism’, which can be summarised as an eradication of capitalism and a liberalist shift towards a society that aligns with environmentalist values. This can occur across a multitude of channels: veganism, self-sustainable farming, mandatory environmental education in the public education sector, retreat from urban life in favour of an agricultural lifestyle; or even simple tasks such as composting, thrifting, gardening, protesting/creating awareness. The only way such a dramatic altering of society could occur is if Ecofeminist beliefs become more mainstream. Ecofeminists, such as myself, believe that by taking individual actions to promote awareness, Ecofeminist behaviours can gain popularity. We have seen this occur with the nearly-mainstream vegan movement, and the proliferation of the terms ‘sustainable’ and ‘green energy’. Even though our movement will undoubtedly be exploited by capitalist ventures, a trend we have seen with Feminism, at least acknowledging and embracing an intersectional point of view could help us move beyond the individualistic realm relying on environmentalists and scientists, and towards collective understanding and action. Are healing our individual relationships with nature enough to create a movement that can help us through climate disaster? Or is it just wishful thinking, another hopeful movement? Regardless of the answer, our current situation demands that we at least try.   1) King, Ynestra. “The Ecology of Feminism and the Feminism of Ecology.” Healing the Wounds: The Promise of Ecofeminism. Ed. Judith Plant. Philadelphia: New Society Publishers, 1989. 18-28. 2) Gaard, Greta. “Ecofeminism and Climate Change.” Women’s Studies International Forum. Vol. 49. Pergamon, 2015. Illustration: Dünya atay
Issue #026 Published: 10-09-2019 // Written by: Aja Waalwijk, P. van Ginkel
8th Futurologic Symposium On Free Cultural Spaces: Reframing Environmentalism
Op 13-14-15 september vindt het 8ste Futurologisch Symposium Vrije Culturele Ruimtes plaats in respectievelijk Nieuw en Meer, Ruigoord en Vrij Paleis te Amsterdam. Onder de titel Reframing Environmentalism sluit het symposium aan op zowel het 7de symposium FCS op de ADM in 2017 (Degentrificatie) als de manifestatie van de Culturele Stelling van Amsterdam (CSA) in Pakhuis de Zwijger (Onbetaalbaar Kapitaal) in juni dit jaar. Doel is te komen tot een aantal alternatieve omgevings- of milieuvisies. Reframing Environmentalism kan worden vertaald als herdefiniëring, herwaardering of het opnieuw transformeren van kaders voor het produceren van ruimtes c.q. omgevingen. Onder het begrip omgeving vallen woningen, straten, buurten, fabrieksterreinen en natuurgebieden. Dit keer geen debatten, maar speeches waarin omgevingsvisies centraal staan. Van zowel representanten vanuit de Culturele Stelling van Amsterdam, als vertegenwoordigers van vrijplaatsen uit het buitenland. Er zijn drie subthema’s: 1. Hybride ruimtes (Nieuw en Meer) vrijdag 13 september. Met voorbeelden van en visies over synergetische concepten/projecten aangaande cultuur- en natuurgebieden zoals ‘Het Antropocene Bos’ (Nieuw en Meer), De Eco-polder (Lutkemeer) en andere grensverleggende uitbreidingen van bestaande vrijplaatsen (Ruigoord buiten de Perken). 2. Ruimte en Tijd (Ruigoord) zaterdag 14 september. Duurzaamheid en organische groei zijn aspecten van toekomstgerichte ruimtelijke ordening. Tijdens deze dag wordt o.a. aandacht geschonken aan internationale ontwikkelingen op dit gebied. Er zijn politieke, sociale, fysieke, mentale en economische ruimtelijke benaderingen, gedacht in termen van korte of lange termijnen. Het door de overheid geïntroduceerde begrip ‘permanente tijdelijkheid’ in relatie tot het ontwikkelen van nieuwe vrijplaatsen, ofwel het belang van witte vlekken op de kaart, plekken waar niets gepland is. Deze plekken vallen niet onder de natuur- of cultuurgebieden, maar kunnen een derde categorie vormen, die van ‘Witte Vlek’ of ‘Niemands Iedersland’. 3. Recentralisatie van de stedelijke ruimte. (Vrij Paleis) zondag 15 september. Bij de indeling van de stadsdelen is tot op heden geen of nauwelijks aandacht geschonken aan al bestaande centra buiten de historische stadskern. Gedacht vanuit de Trans-Industriële landschapsopvattingen is er niet één centrum, maar liggen alle centra in elkaars periferie. Het symposium sluit op zondag af met een Luidruchtige Omgang vanuit Vrij Paleis via Kalverstraat naar Spui, alwaar we een appelboom naast het Lieverdje plaatsen/planten. De appelboom is een hommage aan het appeltje (Gnot) dat Magisch Centrum Amsterdam symboliseert en aan de vijftig jaar geleden opgerichte Kabouterbeweging. De kabouters wilden een autovrije groene stad. Ze trokken tegels uit de stoep en plantten boompjes. Ze leerde ons op een andere manier met de stedelijke ruimte om te gaan. Hun doel was een leefstijl die overeen kwam met die van kabouters: in harmonie met de natuur. We komen in actie om het Onvoltooid Verleden van De Kabouterbeweging tot de Tegenwoordige Toekomende Tijd te brengen; om een te worden met onze omgeving. www.fcsamsterdam.nl
Issue #026 Published: 05-09-2019 // Written by: Rosie Fawbert Mills
Time to protest
Throughout history people have had to take a stand (but I’m not about to list them all here). Within these, I think there might be one overlooked but important protest story. Thankfully it is now having it’s struggle acknowledged in a new documentary by Director and Writer Jon Seal. Set in Norway in 1942, during World War Two, it tells the remarkable story of a set of teachers who outright refused to teach the Nazi curriculum and were punished for it. The themes of the film are astonishingly current, exploring the power of passive resistance to bring about change. On Friday September 27th there will be the first in a series of screenings and post-screening discussions of ideas, themes and topics. ‘The Teachers’ Protest’ is taking place at Filmhuis Cavia, Van Hallstraat. Since the dark ages, public protest has shaped the lives of individuals and influenced the development of society. It is a form of resistance but also a form of attack and can be a movement for good. It can give voice and momentum to groups of people who refuse to be oppressed or denied a place in society. But what prompts people to protest? We are surrounded by false advertising.  The future is not orange - the future is grey, or is it green? Blue, red... What colour would you say the future is? Is it an Orwellian black pit of a despairing proletariat, or the acid yellow of an Atwoodian twist on the logic of life. Perhaps it will be a silver Matrix - style, virtual reality mystery? If you were offered the red pill or the blue pill, which would you take? Will the future be the same for everyone? In Twenty One Lessons for The Twenty First Century, Yuval Noah Harari warns of technological advancements creating greater and deeper divisions in society, such as a class divide more profound than ever experienced before! It seems the time is right to stop and think about this. Perhaps now is a time to protest. But why and when do people feel the need to protest? For some young people, even some of those currently going through the higher education system, don’t see a bright future. One British student, Michael, gave an inspiring speech at a National Education Union (NEU) rally in the UK on November 20th 2018. He had joined thousands of teachers, parents and MPs to march in protest to the UK’s Department of Education’s funding cuts to special needs, post-16 and early years education facilities. Michael spoke about being abandoned by his school, as they were unable to provide for his autism needs. His closing remark was hard to be unsympathetic with: “we are the ones who will be looking after you when you’re old, so look after us now.” Equally, here in the Netherlands, teachers are taking a stand against pay and conditions. In March there was a nationwide strike and teachers of all levels participated in a week of campaigning. “The need is high everywhere”, Dorien Konig, director of general education union AOb said to the NL Times.  There is a teacher retention problem - much like that in the UK and other Europeans countries.  They felt a collective need to protest. Another focus for recent protests: climate change. Global Norwegian heroine, Greta Thunberg, made a name for herself in August 2018 because she skipped school to protest outside the Swedish parliament. She describes herself as a “climate radical”. Recently she has been making headlines for joining forces with the UN (and holding hands with celebs) to raise awareness and influence change. Another example: abortion rights in countries as diverse as Ireland and China; since the Stonewall riots in 1969, LGBT protests continue all over the world - alongside widespread heavy criticism of governments not “doing enough” to make changes. From Hong Kong we have seen footage of anti-extradition bill protests and the government’s extreme and forceful reaction. There is continued resistance in the West Bank and Palestine. Since January, there have been regular protests designed to to remove Nicolás Maduro from the presidency; in Venezuela. You might not know Jon Seal yet, much like the Norwegian student before she took a stand.  Having been a holistic, dynamic and passionate teacher for several years, he is also a musician, a boat builder, an avid cyclist and a mentor to many.  He is a bit of a nomad: he often travels and is always drawn back to Norway (having found a kinship with the country after a naive cycle trip there as an 18 year old).  So if anyone was going to tell this story with a sense of discovery, respect and genuine admiration, it was going to be him. Whatever color the future is, I am grateful there are still people of all ages inspiring me and us all: to take a stand, to protest for what is good and right, and maybe skip work or school to sit in front of the Parliament office to take a stand about something that matters. Illustration: Dünya Atay // Photo: Luke Dray
Issue #026 Published: 04-09-2019 // Written by: Patricia Reed
AA Talk #7 Co-existence at Planetary Dimensions With Patricia Reed
It is a truism to say that human societies have become exponentially interconnected, complex and interdependent. However, it is much less obvious to cope with the problem of how to access such an interconnected, complex and interdependent dimension of reality. We need to be able to do so in order to imagine how human societies could be transformed otherwise. As post-nuclear creatures faced with climate catastrophe, as the polymath Sylvia Wynter wrote, humans are now confronted with the historical task of co-existence within a common environment – despite the acutely uneven qualities of existence within this common condition. This is not only a political or social problem, but a conceptual problem as well. We need new perspectives and frames of reference to learn to ‘see’ this common condition. It seems critical in my view, to construct possibilities in the name this common environment, precisely against an increasingly powerful far-right which, through ethno-nationalist isolationism, stands only for a narrow world picture of isolationism:  a barricaded world exclusively for those of familiar, self-similar resemblance. As someone working in the field of theory, I approach this demand from a conceptual angle. In my AA talk, I won’t provide determinate answers to this problem but move through a series of questions in an effort to grasp the scope of the demand, and how such questions may help ground transformative thought for politics and activism. How can co-existence at planetary dimensions be thought in a way that is not simply globalization 2.0? What new frames of reference does this dimension of being open up, including how we understand what being human may mean, and where the human stands within this planetary picture? How can we begin to navigate at these dimensions without subordinating differences to reductive forces of homogenization? How does this scale of co-existence transform our understanding of what the local even is? What can feminist legacies concerning care and maintenance labour teach us in learning to co-exist within the planetary dimensionality of life today – a scale that calls upon an expanded picture of care beyond the sphere of the personal, or the intimate? It is the hope with such questions that we may start sketching out an image of solidarity without sameness for this newly common space of domesticity constituted by a planetary condition. These are some of the questions I would like to address and discuss with you during the AA talk. Biography Patricia Reed Patricia Reed is an artist, writer and designer based in Berlin. Through various mediums, her work concerns the movement from what is in the world, towards what could or ought to be. As a broad interest, the entanglement between concepts and materials is a particular point of focus. More concretely, how ideas of the world, including ideas of what it is to be human, manifest as structures of cohabitation. The premise being, that since concepts and assumptions are baked into social organizational forms (our technologies, modes of valuation/distribution, inter-human relations, human and earth-system relations), it is necessary to interrogate what those grounding concepts are, in order to imagine transformative possibility otherwise. What other forms of material co-existence could be enabled when departing from different conceptual grounds, and how does the dimension of the planetary provide a framework for denaturalizing long-standing assumptions of how we think the world and our place in it? Reed is part of the Laboria Cuboniks (techno-material feminist) working group whose Xenofeminist Manifesto (2015) was republished by Verso Books in 2018. Her writings have been published in countless books and journals around the world. Recent publications include e-flux Journal, Making & Breaking, Angelaki, the Glass Bead Journal, Xeno-Architecture (Sternberg Press), and Cold War Cold World (Urbanomic). Friday 20 September Doors open 19:30 hrs Start: 20:00 hrs Entrance: free (donations welcome) OT301, Overtoom 301 Facebook event
Issue #025 Published: 05-08-2019 // Written by: Ralf Pijnenburg
Openbare hout- en metaalwerkplaats Amsterdam
Een creatieve broedplaats, die tijdelijke werkplekken en ambachtelijke cursussen aanbiedt op het gebied van hout- en metaalbewerking. Dat is de Openbare WerkPlaats (OWP) in Amsterdam, het geesteskind van eigenaren Remco van der Vecht en Stijn van den Ende. De Openbare Werkplaats is een bijzonder concept op het gebied van metaal- en houtbewerking. Maar er is ook een techniekafdeling, waar men per dagdeel een werkplek met compleet uitgeruste conventionele machinale WerkPlaats kan huren. Het idee ontstond in de periode dat Van der Vecht werkzaam was in het metaalbewerkingsbedrijf van zijn vader. Toen dit bedrijf werd overgenomen, mocht Van der Vecht toch gebruik blijven maken van de werkplaats om er voor eigen doeleinden te klussen. Op dat moment besefte Van der Vecht dat dit grootschaliger opgepakt zou kunnen worden. Samen met Stijn van den Ende, die ook tien jaar in de bouwsector heeft gewerkt, begon hij in 2012 de Openbare WerkPlaats. De Openbare WerkPlaats biedt iedereen de kans om dingen te ontwerpen, maken, prototypen, repareren en uit te proberen, zonder meteen de investeringen te hoeven doen in dure machines of een eigen permanente werkplek. Of het nu starters, zzp’ers of bureautijgers zijn: ze betalen pas op het moment dat ze gebruik maken van de faciliteiten van de OWP. Behoefte De afgelopen vijf jaar heeft uitgewezen dat het concept aansluit bij de behoefte van professionals, particulieren, ambachtslieden, ontwerpers en kunstenaars in Amsterdam en omgeving. Meer dan duizend gebruikers hebben de weg naar de WerkPlaats inmiddels gevonden. De diversiteit van projecten die er worden gerealiseerd is enorm. Juist in de opkomende maakindustrie en met de herwaardering van het ambacht heeft de OWP een platform gecreëerd waar men elkaar weet te vinden en versterken. “De variëteit aan mensen die bij ons komen werken is zeer groot”, aldus Stijn van den Ende. “Van hoogopgeleid tot praktisch opgeleid, van jong tot oud: echt iedereen komt voobij. Dat is heel mooi om te zien.” Behalve werkplekken per dagdeel verhuurt de OWP ook ateliers. Verschillende bedrijven hebben hun vaste werkplek gevonden op het terrein van de OWP. Daarnaast is het een plek voor het volgen van ambachtelijke, technische en doe-het-zelf cursussen. Hierin heeft de OWP vanaf de start de samenwerking gezocht met de Volksuniversiteit in Amsterdam. Het aanbod is op dit moment gegroeid naar ruim 50 verschillende cursussen in zowel de Nederlandse als Engelse taal. Deze cursussen op het gebied van bijvoorbeeld lassen, smeden en meubels maken, worden door een club van zo’n dertig zzp’ers gegeven. Mogelijkheden De potentie van het concept heeft zich inmiddels bewezen, maar er zijn nog voldoende groeimogelijkheden voor de OWP. “Het is nog steeds een mankement dat veel mensen niet meteen weten wat ze moeten beginnen met ons concept”, aldus Van den Ende. “Professionals moeten wennen aan het idee dat ze op aanvraag over een werkplaats kunnen beschikken. Als je een autogarage hebt, dan weten mensen precies wat je doet. Hetgeen wij doen, vraagt toch om een iets uitgebreidere uitleg. Stel dat een interieurbouwer in plaats van met plaatmateriaal ineens met massief hout wil gaan werken maar daar de faciliteiten en mogelijkheden niet voor heeft. Dan weet hij vaak niet dat hij bij ons terecht kan. Dat willen we veranderen, door nog actiever naar buiten te treden.” Meer info: Cruquiusweg 78, 1019AJ Amsterdam 020-468 0581, info@openbarewerkplaats.nl www.openbarewerkplaats.nl
Issue #025 Published: 30-07-2019 // Written by: Jacqueline Schoemaker
Join the AA Reading Group!
Join the AA Reading Group! Every two months we organise an evening in which we discuss a particular book. Books include non-fiction about current social and political matters as well as new and older literary texts. The sessions are open to everyone and free of charge. The second book on the reading list is Wanderlust by Rebecca Solnit. In this 2001 ‘history of walking’, writer and activist Rebecca Solnit investigates the politics, philosophy and human pleasure in walking. “Drawing on a huge array of sources, from Rousseau and Wordsworth to Patti Smith, she considers the evolution of walking as a recreational pastime, its meditative and philosophical qualities and even how sexual politics make walking on the streets very different for men and women. As well as looking at how our attitudes towards walking have shaped our cities (and vice versa), she takes a stroll through modern suburban landscapes and considers what the future of walking might be in an increasingly car-friendly world” (Observer). There will be no central presentation of the themes in the book. Instead, you’ll discuss your views, thoughts, favourite passages, points of critique and further suggestions informally in a small group. The discussion of Rebecca Solnit’s Wanderlust takes place in De Peper (OT301 - Overtoom 301) on Tuesday 3rd September from 20.30hrs–22hrs. The venue will need to prepare the space for us, so we ask you to sign up for the event no later than 27th August by sending an email to: readinggroup@amsterdamalternative.nl  
Issue #025 Published: 26-07-2019 // Written by: Rosie Fawbert Mills
The Digital Age in the Anthropozoic era
Through TV and cinema screens, in magazines and newspapers and event photographs from space, we know.  Walking along a road in a city, town or the countryside, we know.  There is enough proof that we have had - and always will have - a huge and often devastating effect on the natural world. In the late 1800s a phrase was born: Anthropocene. Italian geologist Stoppani reportedly coined it in an acknowledgement that humans were increasingly having an influence on the ‘Earth’s systems’. The Anthropozoic era is ‘the current geological age defined by human activity having the greatest impact on the climate and environment.’ This is our era. This is our now. Local Amsterdam venue OT301 hosted a discussion in March with Geologist and artist Brian Holmes: “Watershed Maps: Ecological Struggles in the Americas”. An evening involving art, the representation of pollution and environmental damage and political mobilization in the Anthropocene.  His work includes maps that challenge perspectives as he tries to fuse together the abstract and tangible into something that can form the basis of cultural collectivism.  ‘Living Rivers’ shows the ‘black snake’ oil pipeline through Illinois and other artworks change state boundaries into areas called mega regions: ‘Cascadia’, in the USA or Europe. He says we’re in a post-natural world that includes humans and all their manifestations. ‘Eco-socialism’ is the future: humans working with nature. Otherwise, with foreboding he warned that, “the Earth will not last or the Earth won’t take it any more”. This isn’t groundbreaking news. In 2014, The Guardian published satellite images of the dried up Aral Sea Basin - the outcome of over production in cotton due to increasing demand. Writer, Transy Hoskins, blames “the fashion industry” as being “linked to the environmental devastation in the Central Asian inland sea”(1). The producer and consumer need to equally take a look in the mirror (or their wardrobe) and take responsibility for the damaging effects fashions are having on our world. Fortunately, there are movements promoting change: encouraging up-cycled, second hand fashion and the reusing material.  Scientists abundant, environmentalists and activists are all reaching out to the public and to politicians globally to listen and act. Amsterdam Alternative, Extinction Rebellion and others are spreading the message.  Popular British presenter David Attenborough has taken to the public stage to hammer home the message about ACTING NOW to protect what’s left of the natural world (ok, rather than ‘hammer’ he sort of gently serenades us with a sad soliloquy).  The serene but serious tone of Attenborough is being relied on as a spokesman to relay the truth to the public. He claims: “We are, quite frankly, wiping out entire ecosystems without even noticing”. Blue Planet II was watched by millions; it was credited with highlighting the issue of plastic pollution and pushing it up the political agenda. Conversely, critics of Attenborough claim that documentaries like this dodge the more fundamental problems like industrial fishing and overconsumption. One such critic, George Monbiot, states: “By downplaying our environmental crisis, the presenter’s BBC films have generated complacency, confusion and ignorance.” He even goes so far as accusing “Attenborough’s environmentalism [of having a] coherent theme, it is shifting the blame”(2). Can you blame a person for trying? According to Monbiot, you can. But how might the digital world and new digital age play a part in this Anthropocene? Consider the use of the internet - the old, beep beep beep routers and modems are gathering dust, relics of a not-to-distant past. Now you can access infinite possibilities from the flick of a finger, a tap of a tablet and from the comfort of your phone, which conveniently fits in your pocket. The first computer - catchily named ENIAC - is a far cry from the adept, sleek and shiny handsets we have today(3).  Who’d have imagined that in post-World War 1946?  Orwell or Asimov perhaps. Marshall McLuhan cited that all digital items are ‘bodily extensions’ due to the increasing use of media as central to human life; it has taken a ‘mediality’: existing as the place in the middle of or in between all things.  The innovation, interaction and immersive world that the digital age has to offer its users promises of a future of development. Clever technology creates an illusion of control, power and progress which we are increasingly dependent on. However, according to weforum.org, “reaching the most disadvantaged and truly transforming their circumstances requires a significant shift in mindset.” With ongoing hacking scandals we might (rightly) worry about the dependency on digital systems. Most people have access to the internet and immeasurable mounds of information but are we able to deal with this information correctly? We are not predetermined, genetically, to read. We are genetically programmed to be able to and to want to communicate, orally or otherwise but to read we have to be taught. M. Wolf, in her book ‘Proust and the Squid: The Story and Science of the Reading Brain’ (2008), describes the “Google universe” that her children, and all of humanity’s children, are growing up in: “Will the constructive component at the heart of reading begin to change and potentially atrophy as we shift to computer-presented text, in which massive amounts of information appear instantaneously?” She also wonders whether the old and the new can exist harmoniously side by side: “can we preserve the constructive dimension of reading in our children alongside their growing abilities to perform multiple tasks and to integrate ever expanding amounts of information?” In the meantime, if we can use our technological know-how to reduce the negative impact of humanity on the climate and environment, I am all for it. Otherwise we’ll need to coin a new name for the ‘post-geological world defined by humanity’s ultimate destruction of the Earth’s systems’. 1. www.theguardian.com/sustainable-business/sustainable-fashion-blog/2014/oct/01/cotton-production-linked-to-images-of-the-dried-up-aral-sea-basin 2. David Attenborough has betrayed the living world he loves, The Guardian Online 7 Nov 2018 3. For more on technological advancements: pwc.nl Photo: AA-IS
Issue #025 Published: 25-07-2019 // Written by: Grootveld, Lovink
Na de Europese verkiezingen lijkt links definitief de weg kwijt
Eind mei 2019 werden in heel Europa verkiezingen voor het Europees Parlement gehouden, en in Spanje gemeenteraadsverkiezingen. De gevreesde ‘bruine golf’ van rechts-populisten in Europa onder leiding van de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken en vice-premier Matteo Salvini bleef uit, hoewel de rechts-populisten wel winst boekten. Maar in Frankrijk won Marine le Pen en in Groot-Brittannië werd de fonkelnieuwe Brexit Party van Nigel Farage in één klap de grootste. De twee grote blokken in het midden (de christendemocratische EVP en de sociaaldemocratische S&D) kregen voor het eerst sinds 1979 samen geen meerderheid meer, en de liberale fractie (ALDE) en de Groenen, beide zeer pro-Europees, konden zich in een flinke winst verheugen. Voorts viel op dat de pan-Europese partij DiEM25 van de voormalige minister van Financiën van Griekenland, Yanis Varoufakis, geen enkele zetel haalde. In Spanje was het beeld al even gemêleerd. Waar bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen nieuwe burgerbewegingen (nadrukkelijk géén partijen) als Barcelona en Comu in Barcelona en Ahora Madrid in Madrid kwamen bovendrijven en ook de burgemeesters mochten leveren (Ada Colau in Barcelona en Manuela Carmena in Madrid), leden deze bewegingen nu (licht) verlies, met als gevolg dat Carmena het burgermeesterschap kwijtraakte en Colau alleen burgemeester kon blijven door een bij voorbaat gammele coalitie aan te gaan met de sociaal-democraten, gedoogd door de liberalen van Manuel Valls. We kunnen constateren dat de opgeklopte angst voor het rechts-populisme hier en daar gewerkt heeft, maar lang niet overal. In Duitsland bleef de winst van Alternative für Deutschland achter bij de verwachtingen, en in Nederland werd Forum voor Democratie niet de grootste, terwijl de PVV zelfs uit het Europees Parlement verdween. Maar naast Le Pen en Farage kwam ook Salvini (in Italië) als winnaar uit de bus, terwijl de Fidesz-partij van de Hongaarse premier Orbán zelfs 52% van de stemmen kreeg en de partij Recht en Rechtvaardigheid van de Poolse premier Mateusz Morawiecki 42%. Gelukkig is het rechts-populistische kamp in het Europees Parlement tot op heden verdeeld: Identiteit en Democratie, de alliantie van rechts-nationalistische partijen onder leiding van Salvini, bestaat naast zijn eigen Lega Nord uit de volgende partijen: Vlaams Belang (België), Deense Volkspartij (Denemarken), Alternative für Deutschland (Duitsland), de Finse Partij (Finland), het Rassemblement National (Frankrijk) en de FPÖ (Oostenrijk); Europa van Vrijheid en Directe Democratie bestaat op dit moment alleen uit de Brexit Party en de Italiaanse Vijfsterrenbeweging, de coalitiepartner van Salvini. Samen hebben deze twee groeperingen nu 117 zetels in het 751 zetels tellende Europese Parlement, waarmee ze in grootte de derde stroming zouden zijn. Als we daar dan de zetels van Fidesz (13) en die van Recht en Rechtvaardigheid (26) bij optellen, komen we uit op het toch niet onaanzienlijke zetelaantal van 156. Aan de andere kant van het politieke spectrum leed links een gevoelig verlies (de fractie EUL/NGL, waar onder meer de SP deel van uitmaakte, ging van 52 naar 38 zetels). Het is kortom duidelijk dat links in ieder geval niet heeft geprofiteerd van de angst voor de ‘bruine golf.’ De Duitse socioloog Wolfgang Streeck velt een vernietigend oordeel over de verkiezingsstrategie van links in een artikel voor Jacobin*, waarvan de Nederlandse vertaling te vinden is op www.leesmagazijn.nl.** Volgens Streeck ontbeert links vooral een geloofwaardige anti-kapitalistische strategie vis-à-vis de Europese Unie. Hij pleit voor een fundamenteel debat over de vraag of de Europese Unie überhaupt een vehikel kan zijn voor een anti-kapitalistische politiek. Daarnaast verwijt hij links min of meer ‘blind’ te zijn meegegaan in de retoriek van de bedreiging van de democratie door de ‘bruine golf,’ terwijl de werkelijke ondermijners van die democratie onderdak vinden bij zowel centrum-links als centrum-rechts, met hun neoliberale beleid van een onaantastbaar vrijhandelsregime, een rigide monetair beleid, harde bezuinigingen en arbeidsmarktbeleid dat de vakbonden buitenspel probeert te zetten. Deze kritiek werpt een schril licht op het enthousiasme dat in sommige kringen te horen is over de verkiezingsoverwinning van de Nederlandse sociaal-democraat Frans Timmermans. Timmermans was in de vorige Europese Commissie de tweede man onder Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker en in die zin een echte Eurocraat. Hoewel de SP veel te ver ging met het op de man spelende verkiezingsspotje waarin een als twee druppels water op Timmermans lijkende ‘Hans Brusselmans’ werd neergezet als een inhalige, ondemocratische profiteur van het zuiverste water, kan niet ontkend worden dat in de onderliggende kritiek wel degelijk een kern van waarheid schuilt. Waarom manifesteren sociaal-democraten als het erop aankomt zich toch vrijwel altijd zo graag als de slippendragers van de grote bedrijven? Wat vindt Timmermans van het opsplitsen van Facebook en Google? Hoe zien zijn plannen eruit om een Europees internet te bouwen als publieke infrastructuur? Stilte. Als we het van ‘traditioneel’ links en van sociaal-democratisch centrum-links niet moeten hebben, van wie dan wel? De Groenen lijden een beetje aan hetzelfde euvel als de sociaal-democraten: ze willen zo graag ‘meebesturen’ dat ze bereid zijn daarvoor veel van hun principes overboord te zetten. Neo-liberaal beleid maakt niet uit, zolang er maar meer zonnepanelen bijkomen. Nog belangrijker (en ernstiger) is dat ook zij de connectie met de ‘gewone man en vrouw’ niet kunnen maken. De Groenen zijn vooral een partij van grotendeels witte, hoogopgeleide mensen uit de middenklasse, die zich (terecht) zorgen maken over het milieu en de klimaatverandering, maar geen radicale anti-kapitalistische keuzes (durven te) maken. Dat brengt ons bij het échec (zo mogen we dat toch wel noemen) van DiEM25. Vier jaar geleden opgericht als pan-Europese beweging, met als doel de EU binnen tien jaar in democratische zin te hervormen, heeft DiEM  zich twee jaar geleden ook een ‘politieke vleugel,’ zeg maar gerust een partij, aangemeten. Intern heeft dat tot de nodige discussies en schisma’s geleid; lang niet iedereen is ervan overtuigd dat partijvorming het juiste en meest doeltreffende antwoord is op de crises van deze tijd. Toch is er met name het afgelopen half jaar enorm veel energie gestoken in de campagne voor de Europese verkiezingen, zonder dat dit tot resultaat heeft geleid. De vraag is gewettigd hoe dat komt. DiEM heeft beslist geen gebrek aan goede ideeën. Het verkiezingsprogramma, A New Deal for Europe, staat er bol van. Ook was er geen gebrek aan aansprekende kandidaten. In Duitsland was Yanis Varoufakis zelf lijsttrekker, maar zelfs daar is hij er niet in geslaagd ook maar een zetel te bemachtigen. DiEM zelf wijt het échec vooral aan het feit dat de partij en haar programma zo goed als doodgezwegen werden door de gevestigde media. Dat klopt, maar is dat werkelijk de voornaamste reden? Wij denken dat er misschien toch ook andere factoren een rol hebben gespeeld. Eén daarvan is dat er een enorme kloof bestaat tussen de top (de ‘coterie’ van internationale beroemdheden rondom Yanis Varoufakis) en de basis van de beweging. Ondanks het feit dat DiEM de democratie hoog in het vaandel heeft staan is de interne structuur toch wel heel erg ‘top-down.’ Daarnaast is een factor zeker de overmatige aandacht die naar de leidersfiguur uitgaat. Dat is in een media-cratie wellicht onvermijdelijk, maar brengt enorme risico’s met zich mee. Het grootste daarvan is uiteraard dat het alleen nog maar om de poppetjes gaat; de inhoud verdwijnt naar de achtergrond en de noodzakelijke aandacht voor het opbouwen van een solide partijstructuur wordt voortdurend ondermijnd door optredens in de traditionele media, afgewisseld door speldenprikjes op de sociale media platforms. En wat gebeurt er als Varoufakis er straks misschien de brui aan geeft? Implodeert het hele zaakje dan? Ziehier het dilemma van velen: we willen eigenlijke duurzame politieke machtsstructuren opbouwen, maar dat lukt niet meer op de traditionele manier. Het alternatief van de sociale beweging lonkt, maar iedereen weet dat ook die, mede door de sociale media, veel te kortstondig is. DiEM mag dan mislukt zijn, de hybride structuur van bewegingspartij of partijbeweging zal ons nog lang bezighouden. Eenzelfde dynamiek als bij DiEM lag volgens ons ten grondslag aan de tegenvallende resultaten van de zogenoemde ‘municipalisten’ in Spanje bij de recente gemeenteraadsverkiezingen. Vier jaar geleden waren Ada Colau en haar Barcelona en Comu en Manuela Carmena van Ahora Madrid op de golven van grote volksbewegingen, met hun wortels in de 15M-betogingen van 2011, aan de macht gekomen. Destijds (in 2015) gebeurde dat met een zeer inhoudelijk programma van verzet tegen de bezuinigingen als gevolg van de crisis van 2008/2009, en – specifiek – verzet tegen de huisuitzettingen van mensen die hun hypotheek of huur niet meer konden betalen. Maar in mei zag je in Barcelona alleen maar posters hangen met het gezicht van Ada Colau en de tekst ‘alcaldesa’ (burgemeester). De hele verkiezingscampagne van Barcelona en Comu was nu opgehangen aan de persoonlijkheid van Colau. Toen de uitslag van de verkiezingen bekend werd (Barcelona en Comu kwam ditmaal 5000 stemmen tekort om de grootste te worden) was de teleurstelling groot, want dit zou wel eens het vertrek van Colau kunnen betekenen. Zij had immers vóór de verkiezingen al aangegeven alleen te willen aanblijven als zij weer burgemeester kon worden, en daarvoor moet je in Spanje (gewoonlijk) als grootste partij uit de stembus komen rollen. Inmiddels is overigens bekend geworden dat Colau door kan gaan als burgemeester, omdat Barcelona en Comu in zee is gegaan met de Catalaanse sociaal-democraten, waardoor de winnaar van de verkiezingen, de Catalaans-nationalistische ERC, buitenspel is gezet. Hoe dan ook was het ons inziens geen slimme zet om Colau in de campagne zó centraal te stellen. Ook hier werd mede daardoor de kloof tussen de top van de ‘partij’ en de ‘straat’ te groot, en dreigde een implosie als Colau daadwerkelijk zou opstappen. We willen graag de discussie aangaan over de vraag wat links moet doen om zich een betere uitgangspositie te verwerven om échte veranderingen teweeg te kunnen brengen. De voorbeelden hoe het (misschien) wel moet zijn er ook, kijk maar naar de VS (Bernie Sanders, hoewel hij het uiteindelijk ook niet haalde, en meer recentelijk Alexandria Ocasio-Cortez) en Groot-Brittannië (Jeremy Corbyn, hoewel het resultaat van Labour bij de Europese verkiezingen ook tegenviel). De belangrijkste vragen zijn wat ons betreft: hoe moet de verhouding tussen ‘partij’ en ‘beweging’ vormgegeven worden om maximaal effect te sorteren? Deze discussie moet expliciet gevoerd worden in relatie tot de druk van de traditionele media voor een leider enerzijds en de ‘ruis’ van de sociale media anderzijds. Hoe moet worden omgegaan met de traditionele media die weigeren aandacht aan je programma te besteden? Is er überhaupt wel sprake van positief effect van ‘celebrities’ of is dit een valkuil waar we niet uitkomen? Wat kan de rol van sociale media zijn, kijkende naar het succes van het FvD bij ons en van de Brexit Party in Engeland? Wat moet je doen als je eenmaal aan de macht bent, meestal in een coalitie met minder radicale partijen? Hoe kunnen flexibele contracten worden afgebouwd en concrete resultaten worden binnengehaald?   * jacobinmag.com/2019/05/european-parliament-elections-results-left ** www.leesmagazijn.nl (let op: langere versie!)
Issue #025 Published: 25-07-2019 // Written by: PT, Dayna
Plein Theater: The Artist Is Resident – Dayna Martinez Morales nodigt jou uit
Deze zomer zet het Plein Theater de deuren van het productiehuis wijd open! Wij verwelkomen in het Plein Theater: Dayna Martinez Morales (Bolivia), die met het programma ‘The Artist is Resident’ met mensen wil werken aan een installatie-performance. Haar werkwijzen zijn de traditionele dansen uit Bolivia en hedendaagse dans uit Europa en West-Afrika. Dayna zoekt naar verbindingen tussen oude en nieuwe cultuur, identiteit, ritueel en transformatie. “Dayna krijgt als Artist in Resident vier weken lang de gelegenheid om, onder professionele begeleiding en met professionele middelen, samen met buurtbewoners en geïnteresseerden een performance te ontwikkelen.” Berith Danse, directeur en artistiek leider van PLEIN THEATER, het productiehuis en curator van de jaarlijkse residenties. “Dans heeft het in zich onszelf en de ander zonder oordeel te laten ervaren. In deze residentie wil ik dit gegeven onderzoeken.” Dayna Martinez Morales “In het midden van de buitenwereld, uitgebeeld door een open kubus van 3x3 meter, waarvan twee oppervlakken gevuld zijn met beelden, ga ik met gesloten ogen duiken in mijn dansauthenticiteit en op onderzoek in Authentic Movement.” Dayna Martinez Morales In het onderzoekstraject en voorafgaand in een voortraject nodigt Dayna jou uit om mee te doen! Authentic Movement Sessies Authentic movement is voor iedereen, je hoeft geen danser te zijn en ook niet van dansen te houden want zelfs ademhaling is al beweging. Ik ben op zoek naar mensen die een of meerdere keren een Authentic Movement-sessie van 20 minuten willen doen. Elke vrijdag en zaterdag in Augustus vinden de individuele sessies plaats. Vrijwilligers interventies In het voortraject van de Residentie wil ik contact maken met allerlei verschillende mensen die geïnteresseerd zijn om een stukje mee te lopen. Hiervoor zoek ik minimaal 12 en maximaal 15 vrijwilligers per keer, die op 4, 11, 18 en 25 juli met mij in de hal van het Weesperpleinstation een tal interventies doen waarin wij mensen uitnodigen om hun pad van A naar B heel even te onderbreken. Hiervoor word je uiteraard voorbereid in een workshop van twee uur die plaatsvindt op 29 juni 2019 in het Plein Theater. Je hoeft geen voorkennis in dans te hebben hiervoor. Het is wel fijn als je empathisch bent in omgang met de ander en je mensen durft aan te spreken. Aanmelden via de mail of meer informatie over de sessies: dans@plein-theater.nl Data 29 juni - Workshop interventies 4, 11, 18 & 25 juli - Interventies, Locatie: Weesperplein Metrostation 27 juli - Apthapi – Gezamenlijk eten naar Boliviaanse traditie 30 juli t/m 24 aug - The Artist Is Resident 2, 3, 9, 10, 16, 17 & 23 aug - Individuele Authentic Movement sessies 2, 3, 9, 10, 16, 17, 22, 23 & 24 aug - Installatie performance van de Artist is Resident en deelnemers. Plein Theater, Sajetplein 39 www.plein-theater.nl Dayna Martinez Morales Dayna is geboren in Bolivia, getogen in Duitsland en ze studeerde af van de ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten in Nederland. Ze werd geselecteerd voor trainingen bij Alvin Ailey American Dance Centre, Dancespace in New York en L’ École des Sables met Germaine Acogny in Senegal. Ze heeft onder ander gewerkt voor AYA, Don’t Hit Mama, Herman van Veen (NL), The Next Stage Project (USA). Met haar brede en diverse ervaring in dans belichaamt ze de brug tussen werelden. Het interpreteren van het werk van choreografen doet zij met veel improvisatie en met een opmerkelijke achtergrond in verschillende genres. Van ballet tot eigentijdse dans, en van jazz tot urban. Al vroeg had zij de noodzaak om eigen werk te maken, die getoond is in Nederland, Bolivia en India. Na dat zij Modern Jazz dansgezelschap Dimovi mede heeft opgericht en meerdere jaren in Nederland en daarbuiten heeft lesgegeven, choreografeerde zij voor het Officiële Ballet van Bolivia, Toneelgroep Badungduppa in India en de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Ze ontwikkelt en deelt haar training met de docentenopleiding en professionele platvormen. Als een van de artistieke leiders van Movementalist, heeft ze zich voor meerdere jaren bezighouden met multiculturele uitwisselingen, choreografie, educatie, het uitvoeren, ontwikkelen en het creëren van projecten, concepten en trainingen op verschillende niveaus.  
Issue #025 Published: 18-07-2019 // Written by: B.W. van Wonderen
Sterftuin constructie Tolhuistuin
De gemeente heeft de verdubbeling van de huur voor de culturele huurders van de Tolhuistuin voor twee jaar uitgesteld. De commerciële huurders van de Tolhuistuin (denk aan het restaurant THT) gaan per direct een hogere huur betalen; de culturele huurders moeten in 2021 een huur van 120 euro per vierkante meter gaan betalen. Daarmee kan de gemeente—die eigenaar is van de Tolhuistuin—een “kostendekkende” huur voor deze panden binnenhalen en wordt de betaalbare culturele functie opgeofferd. Daarmee komt over twee jaar een eind aan deze mooie, betaalbare plek aan het IJ, recht tegenover het Centraal Station. Culturele huurders hebben twee jaar de tijd om hun inkomsten zo te verhogen dat zij de dubbele huur kunnen betalen, zo schrijft de gemeente cynisch. Voor een broedplaats met betaalbare werkplekken voor culturele initiatieven is dan dus meer geen ruimte. Alleen de tuin zelf blijft misschien nog langer dan twee jaar beschikbaar voor culturele programmering, als de stichting THT extra subsidies weet binnen te halen. Alle beloften uit het Program Akkoord van het huidige stadsbestuur worden daarmee geschonden: broedplaatsen zouden “permanent” worden; gemeentelijk vastgoed zou zoveel mogelijk voor maatschappelijke doelen ingezet worden; kostendekkende huur zou niet altijd doorgezet worden.  Voor de Tolhuistuin blijkt dit alles een loze letter. Extra pikant is dat de huidige wethouder van Cultuur en Gemeentelijk, Touriana Meliani, de voormalig directeur en oprichter van de Tolhuistuin is. Zij is blijkbaar dus niet bij machte om haar eigen project te redden. Ondertussen heeft de grote man van GroenLinks Amsterdam, Rutger Groot Wassink, het afgelopen half jaar aan deze sterfhuisconstructie gewerkt. En hij is er nog trots op ook: twee jaar uitstel van executie wordt door hem groots als “redding,” “toekomstbestendig,” en “inclusief” gepresenteerd. Vroeger werden op deze plek in Noord de lijken opgehangen van degenen die op de Dam geëxecuteerd waren, dit als afschrikwekkend voorbeeld aan de Amsterdamse burgers dat zij zich maar beter aan de wet konden houden. Misschien kan de gemeente hier straks alle slachtoffers van een onbetaalbaar Amsterdam tentoonstellen, als afschrikwekkende les voor Amsterdammers dat zij alleen met heel veel geld nog een plekje hebben.   Illustration: Stan Gajewski
Issue #025 Published: 16-07-2019 // Written by: Charlie Vielvoye
Met kunst gentrificatie te lijf in Amsterdam-West
Hoe behouden we nog iets van verbeelding en avontuur in de publieke ruimte in een stad die in rap tempo verandert door regelgeving, monocultuur en vermarkting? Hoe gaan we om met gentrificatie? Met deze vraag gaat kunstcollectief TAAK aan de haal bij Social Capital: een meerjarig kunstproject dat bestaat uit interventies, presentaties, workshops, performances, video’s en installaties die opduiken in verschillende buurten in Amsterdam. De tweede editie van Social Capital wordt georganiseerd in samenwerking met LIMA en staat in het teken van Amsterdam-West. De aftrap vond plaats op 23 en 24 mei 2019 en ik was erbij namens Amsterdam Alternative. Het startschot werd gegeven door videokunstenaar Julika Rudelius, die zelf sinds de jaren ‘90 in Oud-West woont. Deze buurt is sindsdien natuurlijk flink geyuppificeerd en Julika maakte een video-installatie over de oorspronkelijke bewoners: Changeroom. De locatie van De Hallen is zeker niet toevallig gekozen. Een duidelijker voorbeeld van de verandering in de buurt kun je haast niet vinden. Een prachtig opgepoetst centrum met torenhoge prijzen voor horeca en snuisterijen, waar je zonder rijkelijk gevulde portemonnee niets te zoeken hebt. In Changeroom zien we markante gezichten van oorspronkelijke, oudere buurtbewoners. Ze lijken een soort geheim verbond te vormen, vooral door de manier waarop ze gefilmd zijn tussen mensenmenigten in. Julika: “Ik wil dat mensen kijken naar hun medemens, om zich heen kijken. Changeroom is niet moralistisch bedoeld, maar ik wil laten zien dat er altijd een verhaal zit achter de (oudere) mensen in je buurt.” Tijdens de opening zijn ook de sterren uit de video-installatie aanwezig. Ron (zelf beeldend kunstenaar), vraagt aan mij wat gentrificatie eigenlijk is, wat ik in twee zinnen probeer uit te leggen maar helaas niet lukt. We hebben het als progressieven vaak over de ‘echte Amsterdammer’, maar blijkbaar niet zo vaak met hem of haar als het gaat over de veranderende stad. Dag 1 van Social Capital #2 vervolgde in Broedplaats HW10 in Nieuw-West, met de presentatie van het derde deel uit een experimentele documentaireserie van Lyubov Matyunina, getiteld I am a tool of gentrification. In deze derde aflevering die over West gaat zien we interviews met bewoners van broedplaatsen, Julian Jansen (gemeente Amsterdam) en Nienke Jansen (OT301) die zich uitlaten over gentrificatie, afgewisseld met beelden van een ambigue sciencefiction figuur—gehuld in witte bivakmuts en cape met gebouwen erop—die intervenieert in de publieke ruimte. Soms bombardeert deze figuur zich met robotstem tot ‘Queen of Gentrification,’ dan weer komt hij/zij/hen in verzet tegen de omliggende gebouwen. Een van de centrale thema’s in Lyubov’s werk is dat ze gentrificatie nadrukkelijk aan de transformatie van de arbeidsmarkt koppelt, een markt waarin steeds meer (creatieve) arbeiders gedwongen worden tot freelance of zelfs gratis werk. Hierdoor hebben zij weinig tot geen sociale zekerheid. Hiermee raakt Lyubov aan de paradox van gentrificatie. Kunstenaars die publieke ruimtes zowel fysiek (met hun werk) als immaterieel (door de verandering in perceptie van een buurt) vormgeven, hebben nagenoeg geen claim op diezelfde publieke ruimtes, omdat ze er maar tijdelijk toegang toe hebben. Wanneer hun werk is gedaan en een buurt compleet is gegentrificeerd is hun rol uitgespeeld en worden zij weer weggeduwd, naar de “rafelranden” van de stad. De kunstenaar als een gereedschap dus, een hijskraan die je verplaatst wanneer de verbouwing erop zit. Dag 2 van Social Capital startte met een rondetafeldiscussie bij LIMA over gentrificatie in relatie tot de kunsten, dit onder leiding van Chris Keulemans (o.a. bekend van Tolhuistuin). Hierbij schoof naast de kunstenaars van deze editie van Social Capital ook Julian Jansen van de gemeente aan. Moderator Chris Keulemans schetst een somber beeld van de situatie in de stad. Hij stelt (in het Engels): “We voeren een verloren strijd.” Wat volgt is een soms wat onsamenhangende discussie waarin vooral blijkt hoe divers een onderwerp als gentrificatie eigenlijk is. Veel kunstenaars hebben het bijvoorbeeld over de moeilijkere omstandigheden en hun eigen bestaansrecht, terwijl anderen het thema breder trekken de gentrificatie van de stad in haar geheel. Een kunstenaar uit het publiek is hoorbaar geïrriteerd en stelt dat het gevecht hierbuiten al plaatsvindt; je moet er niet alleen maar over praten. Zo lijkt ook deze discussie symptomen te vertonen van het Pakhuis-de-Zwijger-syndroom waarover het in de vorige editie van Amsterdam Alternative ging: door alleen maar te praten word je ook in slaap gesust en ben je minder snel geneigd om echt iets te doen aan de uitverkoop van de stad. Na afloop kom ik een van de oorspronkelijke bewoners uit de video-installatie Changeroom van Julika Rudelius tegen. Hij is een beetje beduusd. “Wat was iedereen aan het mopperen, hè?” We vervolgen samen onze weg naar alweer het laatste onderdeel uit deze editie van Social Capital, de performance Tuning In—the neighbourhood van Tao Vrhovec Sambolec, waarbij bewoners van het WG-terrein gezamenlijk de noot A stemmen. Het idee is eenvoudig maar krachtig. Door deze interventie vervagen de grenzen tussen privaat en publiek, en tussen luisteraar en performer. Ongeveer een uur lang klinkt de noot A over het WG-terrein en komen er vanuit steeds meer ramen nieuwe instrumenten bij. Ondertussen wordt ‘het publiek’ via grote spandoeken uitgenodigd om vooral mee te doen met de performance. Tao: “Hierdoor wordt de aanwezigheid van de gemeenschap benadrukt die hiermee op een positieve manier in het verzet komt tegen gentrificatie en de buurt tot meer maakt dan een stuk vastgoed met louter financieel belang.” Kortom: een buurt leeft en dat mag gehoord worden! Aangezien de performance een uur duurde maakte mijn initiële ongedurigheid later plaatst voor rust en bezinning. Ik blijf achter met meer vragen dan antwoorden met betrekking tot gentrificatie, maar TAAK en LIMA zijn door hun focus op kunst en interventie in de publieke ruimte er echt in geslaagd om iets tastbaars neer te zetten waarmee op zijn minst mensen aan het denken worden gezet over onze veranderende stad en misschien zelfs wel worden aangespoord om van de (praat)stoel af te komen en in actie te komen. In september vindt de derde editie van Social Capital plaats, ditmaal in Amsterdam-Noord bij onder andere bij Sixhavenkwartier en het Hyperion Lyceum.   Photo: Vika Ushkanova
Issue #025 Published: 14-07-2019 // Written by: Chiara Sriram
AA Talk #06 - Inclusiviteit binnen broedplaatsen en vrijplaatsen
De zesde AA Talk op 23 mei  in het Plein Theater, in samenwerking met twee Culturele Maatschappelijke Vorming studentes Chiara Sriram en Sterre Nacca, zoomt in op de vragen die zij hadden bij hun actieonderzoek. Dit actieonderzoek gaat over inclusiviteit binnen broed- en vrijplaatsen in Amsterdam en is met AA talk #06 als kers op de taart afgerond. In het panel zit een groep mensen van jong en oud die samen een brede invulling hebben kunnen geven aan de vragen die worden gesteld door moderator Siela Ardjosemito-Jethoe. Aanwezig zijn onder anderen: kunstenares Djura, Nikita van Women Inc. (eigenares van Progres en Progrescaribbean Bianca), Martijn van Bureau Broedplaatsen, columniste Sociale Vraagstukken Samira en duo-raadslid van BIJ1 Jazie. Het Plein Theater is de perfecte plek om dit debat te organiseren. De intieme zaal en betrokken organisatie van het theater dragen bij aan de goede sfeer die de gehele avond heerst. Ook vanuit het publiek komen vaak zinnige en bevlogen bijdragen die door moderator Siela tot bondige samenvattingen en conclusies verwerkt worden. Hierdoor blijft de discussie zeer ‘on point’. Het is donderdagavond, de panelleden en het publiek zitten klaar, na een korte introductie van directrice Berith over het Plein Theater en het welkomstpraatje van de twee studentes gaat het debat van start, de volgende stellingen worden besproken: • Exclusiviteit zit verankerd in het systeem van de culturele sector • Diversiteitsquota voor broedplaatsen zijn een must • Vrijplaatsen zijn per definitie inclusief, dit omdat het vrijheid en autonomie biedt •Vinden jullie broedplaatsen en vrijplaatsen inclusief? Bij de eerste stelling komt vanuit het panel de reactie dat culturele organisaties die zichzelf inclusief vinden en willen zijn, dit in werkelijkheid lang niet altijd echt zijn. Bij verschillende culturele organisaties is het zo dat wanneer er iemand weggaat deze persoon vervangen wordt met iemand die op deze persoon lijkt. Wanneer steeds meer van dezelfde “smaak” bij elkaar komt is dat niet bevorderlijk voor de inclusiviteit van een plek. Volgens Martijn is dit ontzettend zonde, hij zegt: ‘De meerwaarde ligt voor het oprapen en het zou stom zijn als je dat niet doet.’ Hij bedoelt hiermee de meerwaarde van inclusiviteit binnen culturele organisaties zoals broedplaatsen en vrijplaatsen. Een inclusieve werkvloer levert iedereen wat op. De verschillende achtergronden, voorkeuren, waarden en ervaringen die mensen hebben op basis van hun culturele tradities zorgen voor meer creativiteit, vernieuwing en een betere prestatie. Die verschillen zorgen ervoor dat mensen andere gezichtspunten innemen, tot nieuwe ideeën komen of in staat zijn bredere groepen klanten aan te spreken (GroeneHartslag, 2019). Om inclusie te bereiken moet er wel actie ondernomen worden. Nikita benoemt daarbij het volgende: ‘Niets is per definitie inclusief. Je moet er iets voor doen.’ Hier zijn de andere panelleden het mee eens. Je moet iets ondernemen wil je inclusiviteit bereiken. Maar wat? Een diversiteitsquotum instellen? Een diversiteitsquotum is een vastgesteld percentage van culturele diversiteit of diversiteit op andere vlakken in de doelgroep. Tijdens het bespreken van de tweede stelling blijkt er onenigheid te zijn over hoe geschikt diversiteitsquota zouden zijn. Sommige organisaties gebruiken een quotum, dit werkt voor hen goed, maar dit betekent niet dat het ook werkt voor andere organisaties. Ook kan een organisatie een quotum niet vinden passen bij hun visie, omdat het te geforceerd zou zijn. Dus het lijkt erop dat diversiteitsquota volgens het panel niet een must zijn om inclusiviteit te bewerkstelligen. Maar wat dan wel? Bij de stelling of vrijplaatsen per definitie inclusief zijn, zegt het panel dat sommige broed- en vrijplaatsen zichzelf al inclusief vinden maar dit niet echt zijn. Sommige broed- en vrijplaatsen zijn volgens het panel van mening dat iedereen al welkom is bij hen, wat zo kan zijn, maar dan moet je dat wel weten. Volgens het panel draait inclusiviteit dus om je ook daadwerkelijk welkom voelen. Bianca noemt hier een mooie metafoor bij. Zij vertelt dat het een Surinaams gebruik is om bij het avondmaal een extra bord te dekken voor de onverwachte gast. De onverwachte gast is dus altijd welkom. Maar dan moet deze gast wel weten! De onverwachte gast zal zich pas welkom voelen als hij of zij ook weet dat hij met open armen ontvangen zal worden. Wanneer je als organisatie een passieve houding aanneemt, door te zeggen ‘wij zijn al inclusief maar ze komen niet naar ons toe’, dan leg je het probleem van exclusiviteit bij de ander. Dat niet iedereen zich welkom voelt kan kunstenares Djura beamen. Een broedplaats of vrijplaats kan wel zeggen dat iedereen welkom is, maar op het moment dat je niet weet of je welkom bent is de drempel om te komen nog steeds te groot. Over die drempel heeft Djura nog wat toe te voegen. Zij is namelijk op zoek naar een atelier, een atelier in een broedplaats of vrijplaats zou ideaal zijn voor haar, maar de jargon die gebruikt werd in de aanvraag die zij moest invullen was al zo complex dat zij dit als drempel ervaart. Om het debat mooi af te sluiten vraagt Siela vervolgens om een paar concrete oplossingen vanuit het panel en het publiek. Eén van die dingen is dat wanneer je nieuwe mensen werft voor je bedrijf, organisatie of collectief je niet dezelfde soort werft als die je al hebt. Probeer verder te kijken, ook al kost dat misschien wat tijd. Inclusiviteit gaat niet over een nacht ijs. Verder noemt Samira dat iedereen een ‘micro-revolutie’ kan starten. Het idee van micro-revoluties wat betreft inclusiviteit is dat je als individu andere individuen om je heen kan aansporen om inclusiviteit te waarborgen in alles wat je onderneemt. Een andere concrete oplossing zou het instellen van een verplicht quotum kunnen zijn. Het is een eventuele oplossing maar volgens het panel geen must. Verder wordt vanuit het publiek nog benoemd dat het belangrijk is om mensen te laten weten dat zij welkom zijn. Nodig eens mensen buiten je eigen netwerk uit om een kopje thee te komen drinken, of ga langs bij andere organisaties die een inclusief netwerk hebben. Laat bij zulke bezoeken weten dat de deur altijd openstaat. Omdat we allemaal een microrevolutie kunnen beginnen zijn wij met z’n allen verantwoordelijk voor het bevorderen van de inclusiviteit in onze samenleving. Laten we beginnen door erover te blijven praten, elk gesprek is een stap de goede richting in. Ook al is dit met de buurvrouw, je ouders, bij een meeting, of bij een AA talk; het thema op de agenda zetten is al een mooie stap. Bibliografie: GroeneHartslag. (2019, April 14). Diversiteit en inclusiviteit op de werkvloer. Fotografie: AA-IS
Issue #025 Published: 14-07-2019 // Written by: Sterre Nacca
Een kettingreactie door activering - Het resultaat van een actie- onderzoek in de praktijk
De laatste weken van mijn studie zijn aangebroken. Een vlaag van toekomstbeelden over een fulltime baan en een dure kamer in het centrum sluipt heel voorzichtig mijn dagdromen in en neemt nonchalant zijn plek in. Alsof deze vlaag al een jaar om een hoekje te wachten staat en mijn studentenleven grijnzend aan het bekijken is. Maar vandaag zit ik nog in een lokaal sippend van een bakje filterkoffie, en vanavond sta ik gewoon weer in mijn studentenflat in Amsterdam Noord nasi te maken aan een vies aanrecht. Laatst hadden we op school een college over actieonderzoek, een vorm van onderzoek die is gestart door antropoloog Kurt Lewin, die in 1946 het artikel ‘Action Research en Minority problems’ publiceerde. Wat in mijn ogen toen der tijd iets was over dat je mensen betrekt bij het doen van onderzoek en hen in het proces activeert. En later in andere woorden bleek te betekenen dat het een onderzoeksmethode is waarbij de onderzoeker ingrijpt in en tijdens het onderzoek, om tot positieve verandering te komen terwijl je kennis genereert (Mulder, P. 2013). Maar hoe ga ik in een paar maanden tijd mensen kunnen activeren met mijn onderzoek, als ik mezelf op dit moment geeneens kan activeren voor het doen van onderzoek? Niets bleek minder waar. Binnen een paar dagen tijd zat ik samen met mijn klasgenoot Chiara Sriram op de achttiende verdieping van de A’dam toren, om nachtburgemeester Shamiro te interviewen vanuit de organisatie Amsterdam Alternative, een collectief van vrijplaatsen. Op dit moment had ik nog niet echt door hoe ik hier als professional van belang zou kunnen zijn. Ik stelde hem wat vragen over inclusiviteit bij broed-  vrijplaatsen, en ging weer naar huis. Een paar dagen later hadden wij ook iemand van een broedplaats (woon-werk plek voor kunstenaars en creatieven) geïnterviewd, een jonge kunstenaar uit Zuidoost, en twee werknemers van de gemeente. Hoe snel ons actieonderzoek er eigenlijk in is geslopen hadden wij pas door toen wij Martijn en Naima van Bureau Broedplaatsen Gemeente Amsterdam hadden gesproken. Martijn legde uit hoe tof hij het vond dat er zo snel een kettingreactie had plaats gevonden. Een paar maanden geleden was hij bij een evenement vanuit de gemeente waar wethouder Touria het thema inclusiviteit binnen broed- en vrijplaatsen aankaartte. Onze opdrachtgever van Amsterdam Alternative was ook bij dit evenement en heeft daarna ons, twee student-professionals, gevraagd om onderzoek te doen binnen dit thema, en dus inclusiviteit te bevorderen binnen zijn projecten. Daarna zijn wij andere professionals en kunstenaars gaan interviewen, die hierdoor ook weer bezig zijn met dit thema. Het feit dat het balletje rondom dit thema is gaan rollen maakte hen erg vrolijk. Op dat moment zeiden mijn studiegenoot en ik tegelijkertijd: ‘dit is actieonderzoek’. Maar hoe kan je als professional handelen binnen actieonderzoek om een sociale verandering teweeg te brengen, terwijl je opzoek bent naar je uitkomsten? Toen wij onderzoek deden merkte ik dat het goed is om je betrokkenen aan te spreken op zijn of haar professionaliteit en aan te geven dat wij samen een verandering mogelijk kunnen maken. Wat belangrijk was binnen onze interviews is dat wij aan het begin aangaven actieonderzoek te doen en niet perse op zoek zijn naar antwoorden, maar samen met hen naar een oplossing. We kijken eerst samen met de geïnterviewde naar zijn of haar bevindingen wat betreft inclusiviteit binnen broed- en vrijplaatsen, en vragen daarna of diegene misschien ideeën heeft wat betreft de projecten die onze opdrachtgever aan gaat bieden binnen het culturele werkveld. Maar dat niet alleen, het thema is voor elk project interessant! Toen wij een jonge kunstenaar uit Zuidoost interviewde werd ons duidelijk hoe een persoonlijke benadering helpt. Hij legde uit dat veel jonge kunstenaars uit Zuidoost geen vertrouwen hebben in broedplaatsen, en een hoge drempel voelen. ‘We worden toch alleen uitgenodigd om diversiteit te bevorderen, we voelen ons niet serieus genomen en willen gewoon persoonlijk benaderd en gehoord worden, plekken die dit wel kunnen geven mij autonomie, ze laten mij zelf het heft in handen nemen en evenementen organiseren. Hoe ik nu persoonlijk via jullie over het project Collectief Eigendom hoor, word ik geprikkeld, ik hoor een gemeende visie en missie. Door dit te horen zou ik sneller naar een evenement van Amsterdam Alternative komen, mijn tip is om deze persoonlijke benadering aan te houden. Zo voel ik me serieus genomen.’ Dat het actieonderzoek en onze persoonlijke benadering al heeft verzorgd dat er één kunstenaar in Zuidoost geprikkeld is voor het project en voor deze verandering, maakt voor ons al duidelijk hoe goed deze benadering werkt voor het actieonderzoek. Zo hopen wij met ons eindproduct in vorm van een debat, en afronding van het onderzoek, nog meer kettingreacties te veroorzaken. Omdat wij mensen wilden betrekken bij het onderzoek, hebben we via een debat samen gekeken naar oplossingen. Al met al heeft dit inzicht mij veel gedaan. In het begin sprak onderzoek doen mij niet zo erg aan, kwalitatief onderzoek heeft mij altijd al een beetje jeuk gegeven. Maar actieonderzoek heeft ervoor gezorgd dat de deelnemers zich betrokken hebben gevoeld en dat ik mijn krachten als sociaal-cultureel werker beter heb kunnen inzetten. Het heeft ook mij dieper in het thema gegooid. Zo zal ik zelf alle bevindingen van het onderzoek altijd mee blijven nemen in mijn carrière als sociaal-cultureel werker. En ben ik ervan overtuigd dat actieonderzoek voor vele sociale praktijken goed zal werken door de combinatie van praktijk en theorie. Wie weet zit ik zelf over drie maanden in mijn dure kamer aan de nieuwmarkt, professional te zijn en nog steeds na te denken over dit thema. Heb ik uiteindelijk mezelf ook nog weten te activeren. Bibliografie: Mulder, P. (2013). Action research (Lewin). Pain, R. Whitman, G. Milledge, D. and Lune Rivers Trust (2012) Toolkits PAR. Fotografie: AA-IS