Performance review
My Guides and Me
Het performance collectief My Guides and Me bestaat uit Trees Heil en Shani Leseman, twee vocalisten, en Rik Möhlmann, die verantwoordelijk is voor de muzikale ondersteuning. Eerder traden ze op in Museum IJsselstein en See Lab, een galerie in Den Haag, waar ze zich omringd zagen door kunstwerken en kunstliefhebbers. Afgelopen winter maakte het collectief de stap naar een breder publiek door hun performance te presenteren in OCCII.
Het is donker op het podium. Een voor een ontsteken vier kaarsen, vastgehouden door twee figuren. Langzaam worden hun gezichten zichtbaar. Aan de zijkant van het podium staat een tafel, bezaaid met elektronica, draden en lichtgevende displays die een derde gestalte onthullen. Zware drones zwellen aan, samen met chaotische synth texturen die doen denken aan het geluid van koperen bellen. ‘Power, logic, magic.’ Hypnotiserend, met trance-achtige monotone zang, horen we een onafgebroken reeks spreuken, telkens bestaande uit drie woorden. ‘Love, justice, evil.’ Met elke spreuk veranderen ze de positie van hun armen, waardoor het kaarslicht dansend door de ruimte beweegt. Het tempo van de arpeggiators stijgt en daalt zo onverwachts dat de elektronische geluiden bijna organisch aanvoelen, als een hartslag die mee bonkt met de intensiteit van de tekst. ‘Calling, hearing, disappearing’.
Er zijn geen afgebakende nummers of herkenbare melodieën, maar een voortdurend sonisch landschap dat pendelt tussen chaotische, clubachtige tracks en introspectieve trance. Dit geeft de twee vocalisten ruimte om hun performatieve rituelen uit te breiden. Halverwege het optreden plaatsen ze de kaarsen op de grond, stappen het publiek in en voeren een waterritueel uit, waarbij ze elkaar besproeien terwijl ze de spreuk ‘To my friend: the sea, the sand’ uitspreken. Het ritueel roept het beeld op van de gargouille: demonische of dierlijke stenen figuren die vaak dienen als waterspuwers in Gotische fonteinen.
De ambiguïteit van de gargouille – is het een mens, een dier, een demoon, of simpelweg een steen? – weerspiegelt de centrale thematiek van My Guides and Me: mysticisme en ecoseksualiteit. Dat de performance is geïnspireerd door de mystieke, en vaak onbegrepen, geschiedenis van heksenrij blijkt uit de esoterische rites die ze verrichten op het podium en de manier waarop teksten worden neergezet als spreuken: niet als introspectieve reflecties of maatschappelijke statements, maar magische formules bedoeld om mensen te bezweren of bovennatuurlijke krachten te manifesteren. Ecoseksualiteit, een activistische visie die stelt dat we onze relatie met de natuur kunnen verbeteren door haar niet langer als ‘Moeder Aarde’ te zien, maar als een geliefde die we moeten verzorgen en liefhebben, komt op het podium tot leven in de rituelen waarin de performers letterlijk en symbolisch een fysieke en emotionele verbinding aangaan met de natuur. Hun sensuele interactie met de rituelen, de aanrakingen van water, het spreken van spreuken, creëert een ruimte waarin mens en natuur versmelten. Door hun occulte esthetiek en teksten te combineren met ecoseksuele thematiek en vooruitstrevende glitchy elektronische muziek, slaagt het collectief erin om een vorm van mysticisme te presenteren die politiek dringend en modern aanvoelt.
Met deze link tussen ecoseksualiteit en mysticisme gaat My Guides and Me in tegen het stereotype beeld van mysticisme als iets dat haaks staat op een bewustzijn van maatschappelijke kwesties. We leven in een tijd waarin mysticisme te vaak wordt gekoppeld aan wellness-centra en mindfulness-cursussen: een manier om even te ontsnappen aan de hyperactieve cyberwereld en de steeds grimmiger wordende wereldpolitiek. Als gevolg van deze framing zijn mensen die zich bezighouden met sociale rechtvaardigheid vaak geneigd mysticisme links te laten liggen als apolitieke hobby.
Maar mysticisme, en vooral de vraag wie geldt als ‘mysticus’ en wie niet, is altijd al een politieke vraag geweest. In de late middeleeuwen, toen het bovennatuurlijke nog werd gezien als de ultieme bron van waarheid en autoriteit, was het van groot belang voor de instituties van de katholieke kerk om hardhandig te reguleren wie als een legitieme mysticus werd gezien en wiens mystieke ervaring voortkwam uit demonische en valse bronnen. Vrouwelijke mystici die zich bezighielden met de relatie tussen mens en natuur via rituelen en spreuken werden gezien als ‘heksen’ - een bedreiging voor het monopolie dat de kerk had op het bovennatuurlijke.
De performance van My Guides and Me blaast nieuw leven in de onderbelichte geschiedenis van vrouwelijke mystici en geeft daarmee hedendaagse ecoseksuele kunst en activisme een historische diepte. In plaats van mysticisme te presenteren als romantisch escapisme of zweverige ‘New Age’ spiritualiteit, toont My Guides and Me dat het een krachtige vorm van politieke actie kan zijn, die ons uitnodigt om onze relatie met de natuur te transformeren.