Kunst tegen gentrificatie en vertrutting

Straatkunstenaar Tycho schudt de stad wakker met rake teksten over vertrutting, gentrificatie en woningnood. Hij groeide op in Amsterdam Oost en zag zijn stad door de jaren heen veranderen: creativiteit werd naar de stadsgrenzen geduwd, rauwe randjes werden aangeharkt en er kwamen steeds meer Nutella- en ijswinkels in de stad.

Hoe oud was je toen je met graffiti in aanraking kwam?
Toen ik 13 was begon ik met graffiti samen met jongens uit de buurt, het was een creatieve manier van kattenkwaad uithalen. Het werd mijn grootste hobby en dat is het 15 jaar later nog steeds.
Toen ik op mijn 17e uit huis ging kwam ik voor het eerst op die ellendige  woningmarkt terecht. Zeven jaar lang had ik  geen vaste woonplek. Ik raakte behoorlijk gefrustreerd door het gemeentelijke beleid t.a.v. betaalbare woningen. Op een creatieve manier heb ik mijn gevoelens geuit. Mijn angst  dat de stad steeds meer alleen voor the rich and the babybooming  is bedoeld kan ik in graffiti kwijt.

Wat zijn je grootste frustraties over het beleid in Amsterdam?
Waar moet ik beginnen... De vertrutting en het constante aanharken en ‘opknappen’ van de stad, het massatoerisme, de woningnood, gentrificatie, Airbnb. Met toerisme an sich is niks mis, maar met massatoerisme wel. In onze stad is iedereen welkom, dat was vroeger al toen het een havenstad was. Het massale van nu is verschrikkelijk. De binnenstad is  een pretpark vol Nutella-, en ijswinkels geworden. Ik snap het wel hoor dat al die RyanAir vliegers ape stoned aan het zoet willen. Als ik nu een twintiger zou zijn dan vloog ik ook  voor €30 naar Amsterdam.

De woningmarkt is volledig geflipt, mensen wonen tegenwoordig veel duurder en groter. Vroeger was er sprake van voor-, en achterhuizen (de zog. halve woningen, waar tot in de 50/60-er jaren gezinnen met 4, 5 kinderen woonden). Tegenwoordig zijn die 2 halve woningen één appartement. Men wil steeds luxer en meer en er wordt veel  aan beleggers verkocht. De eigenaren bieden het ook regelmatig bij Airbnb of zo ter verhuur aan, als zij zelf een tijd lang naar in het grote buitenland vertoeven.

Heb je ook oplossingen?
Vliegtickets moeten duurder, huisjesmelkers moeten worden aangepakt en Airbnb mag wat mij betreft volledig worden afgeschaft. Een huis is om in te leven, de stad is van haar bewoners en niet van de bezoekers.

Oud burgemeester Van der Laan zei ooit: “We hebben met z’n allen een enorm probleem omdat we in zo ongeveer de mooiste en fijnste stad van de wereld wonen.” En dat klopt anno 2022 nog steeds.
De nieuwe 40/40/20 (40% vrije sector appartementen, 40% tot 350.000 euro, 20% sociale huurwoningen) regeling in Amsterdam is een goed begin. 
Toch  mag het van mij allemaal daadkrachtiger: er moet veel meer geregeld worden vanuit en door de stedelijke overheid.. Er moet beter naar de inwoners van de stad, worden geluisterd. Niet altijd maar buigen voor het grote geld.

Hoe ziet Amsterdam er volgens jou over 50 jaar uit?
Nou ik zie veel goede bedoelingen, veel mensen die van zich laten horen en zich uitspreken tegen dit soort veranderingen in de stad. Mensen als Sophie Straat, Massih Hutak, Ray Fuego en Hang Youth. En dat zijn nog maar een paar Amsterdamse cultuurmakers van in de dertig/veertig.
We moeten echt met ons allen ons best blijven doen en voor het mensenrecht op een dak boven je hoofd knokken. Voor iedereen, maar vooral de mensen die oprecht van de stad houden en de beste bedoelingen hebben. En dat zijn er meer dan je zou denken. Ik hoop dat er nog meer tegengeluid komt en dat de stad over 50 jaar niet volledig is overgenomen door expats, toeristen en yuppen.

Je maakt veel werken over de woningcrisis, zo ook ‘het rad van (on)fortuin’ dat je samen met Hans de Tweede hebt gemaakt. Dat werk is vorig jaar door het Amsterdam Museum gekocht en wordt nu geëxposeerd, hoe is dat tot stand gekomen?
We hadden Het Rad gemaakt voor het woonprotest in Amsterdam, daarna moesten we er een plekje voor vinden. Eigenlijk wilde ik hem op de Dam zetten, we zouden zo veel meer  mensen met onze message bereiken. Maar we  weten ook dat ons werk binnen een paar dagen door de gemeente zou worden opgeruimd.

Daarom wilde Hans hem eerst ergens parkeren om de tijd te hebben een goede plek te vinden. Het Rad heeft maar korte tijd in het atelier van mijn vader gestaan maar hij vond het een lelijk ding. De conservator van het Amsterdam Museum was meteen enthousiast en vroeg  hoeveel de vraagprijs was.
We hebben een symbolische huurprijs bedacht: de gemiddelde huurprijs in Amsterdam per maand.

Ben je er trots op dat je werk wordt geëxposeerd?
Ergens is het heel tof, maar ergens is het ook belachelijk dat alles wat ik op straat tentoonstel altijd wordt weggehaald. Nu staat Het Rad in een museum waar je toegang voor moet betalen.
Het is wel nice dat mijn jeugdzonde nu maatschappelijk geaccepteerd is  dat m’n moeder me nu niet meer uit de cel hoeft te halen,  omdat ik me aan  graffiti heb vergrepen.

Wat doet het met je dat veel van je werk op straat wordt weggehaald?
Ik heb er niet zoveel moeite mee. Ik heb liever dat een werk één week staat, veel reuring creëert en mensen tot nadenken aanzet, dan dat het een jaar ergens staat en er niemand naar omkijkt.
Op straat bereik je de meeste mensen, iedereen moet boodschappen doen of naar werk, etc. daarom denk ik dat de straat niet alleen een goede locatie is maar ook een geweldige manier om je message te verspreiden. maakt niet uit of iets nou lang of kort ergens staat. Dit is de methode om de burgerlijke goegemeente een beetje te pesten én op andere ideeën te brengen.

Wie of wat inspireert jou?
Amsterdam is mijn grootste inspiratiebron, ik heb voor weinig dingen zoveel passie als voor de stad waar ik geboren ben. Andere inspiratiebronnen zijn Robert Jasper Grootveld, SKG (Stads Kunst Guerilla), Ramses Shaffy en de hiphop cultuur.

Denk je dat het tot nu toe zin heeft gehad om je te verzetten tegen de toenemende veryupping en vertrutting?
Voor mij persoonlijk heeft het zeker zin, ik raak mijn frustraties kwijt! Misschien voor anderen ook wel. Ik heb er hopelijk mee mensen op andere gedachten gebracht.
Ik zal nooit claimen dat mijn werk de stad beter maakt. Wat je zeker moet doen is je bek open trekken als je het ergens niet mee eens bent. Hoe meer mensen dat doen hoe beter. Met z’n allen kunnen we voor verandering zorgen.

Wat is jouw Amsterdamse droom?
Dat het een plek blijft waar iedereen zich thuis mag voelen, zichzelf durft te zijn. Dat het een tolerante, open stad blijft. Dat het niet gaat om hoeveel geld je hebt, maar om de hoeveelheid passie.

Wat kunnen anderen doen om de stad fijn, kleurrijk en gezellig te houden?
Niet zo focking stijf en truttig doen, laat mensen lekker hun ding doen. Wees jezelf en laat anderen ook zichzelf zijn. Ga niet zitten zeiken over elk klein dingetje, want je woont in een grote stad. Een grote stad, bijna een stadstaat, met heel veel verschillende (soorten) mensen en heel veel verschillenden soorten wensen. Wees niet zo individualistisch en egocentrisch, chill een beetje.

Check Tycho’s werk op Instagram