Maak woningbezit transparant en richt een steunfonds op voor gedupeerde activisten

Op vrijdag 11 februari vond in de OT301 een AA Talk plaats over de woonstrijd, waar werd gediscussieerd over mogelijke strategieën en actievormen om de wooncrisis het hoofd te bieden. Na de demonstraties in diverse steden in het land van het afgelopen halfjaar zijn veel activisten een beetje ‘demonstratiemoe’ en is er behoefte aan ideeën voor nieuwe manieren om de strijd te voeren. Bovendien zit er sinds kort een nieuw kabinet in Den Haag met een nieuwe minister voor Volkshuisvesting, die – althans voor de bühne – geen gelegenheid onbenut laat om te benadrukken dat het beleid voortaan uitgaat van het in de grondwet verankerde recht op wonen. En tenslotte zijn er op 16 maart gemeenteraadsverkiezingen, waarbij de wooncrisis opnieuw hoog op de agenda zal staan.

Tijdens de bijeenkomst in OT301 werd aan de hand van een viertal stellingen uitgebreid stilgestaan bij een aantal alternatieven. Zo bracht Jan Geurtsen van Vrijcoop (www.vrijcoop.org) het model van de wooncoöperatie opnieuw onder de aandacht, maar werd ook gesproken over de heropleving van het kraken, de mogelijkheid van huurstakingen, en het overnemen van het actiemodel van Extinction Rebellion en andere milieugroeperingen (bezettingen en blokkades). Voor alle ideeën is wel wat te zeggen, maar daar staat tegenover dat er ook het een en ander tegen in te brengen is. Zijn wooncoöperaties niet uitsluitend toegankelijk voor de ‘happy few,’ die geld en tijd genoeg hebben om zich hiermee bezig te houden? En zijn al die radicalere actievormen tegenwoordig niet veel te gevaarlijk voor betrokkenen, en de consequenties van arrestatie (boetes, eventueel zelfs gevangenisstraf) niet veel te zwaar?

Een ander punt dat door diverse sprekers werd benadrukt, is dat het soms heel moeilijk is om te achterhalen wie überhaupt je huurbaas is. De werkelijke eigenaar verschuilt zich achter een schimmige BV of achter een makelaarskantoor dat als ‘front’ fungeert. In sommige gevallen is het zelfs zo dat de woning zelf onder BV ‘a’ ressorteert, het trappenhuis onder BV ‘b’ en de gevel onder BV ‘c.’ Hoe kun je dan als bewoner nog je recht halen in geval van een conflict? Bovendien is bekend dat grote internationale beleggers als Blackstone actief zijn op de woningmarkt in steden als Amsterdam, en zo nu en dan in één klap een hele of halve straat opkopen. Of dat beleggers grotere woningen aan de sociale huurvoorraad onttrekken, om ze vervolgens op te splitsen en voor veel geld te verhuren aan bijvoorbeeld expats.

Aan het einde van de avond werden zowaar twee redelijk concrete voorstellen gelanceerd. Het eerste is om naar analogie van het werk dat het Spekulatie Onderzoeks Kollektief (SPOK) deed een database aan te leggen en openbaar te maken, waarin gegevens worden verzameld over het (particuliere) eigendom van (sociale) huurwoningen in Amsterdam en andere steden in Nederland. Deze database zou via de websites van Amsterdam Alternatieve, Woonopstand! en de Bond Precaire Woonvormen toegankelijk gemaakt kunnen worden. Het tweede voorstel betreft het oprichten van een steunfonds voor gedupeerde activisten, naar analogie van de solidariteitsnetwerken die meer dan een eeuw geleden de basis vormden voor de eerste vakbonden. Als iemand een (hoge) boete opgelegd kan krijgen of misschien zelfs gevangenisstraf riskeert wegens deelname aan een bezetting, blokkade of huurstaking, of wegens betrokkenheid bij een kraakactie, kan dat een hoge drempel zijn om aan zoiets mee te doen. Maar als er een soort ‘stakingskas’ is om mensen mee te ondersteunen, kan dat hen wellicht over de streep trekken. En solidariteit blijft uiteraard een van de belangrijkste waarden die aan alle activisme ten grondslag liggen.