Protesten Hoger Onderwijs: de Hofvijver, Het Plein en het Malieveld

‘Debt is an obligation and a promise; it is entered into with hope and expectation and fulfilled by despair and destruction.’
(1, Maurizio Lazzarato).

Het is inmiddels juni als ik dit artikel schrijf en voor mijn stage bij Folia het volgende korte nieuwsberichtje moet schrijven met de titel: Hoger onderwijs moet tientallen miljoenen bezuinigen voor coronacompensatie studenten.’’ In andere woorden, er moet voor een bedrag van €149 miljoen euro worden bezuinigd in het hoger onderwijs.  Terwijl er eerder dit jaar juist duidelijk werd gemaakt in een adviesrapport, dat in opdracht van het ministerie van OCW tot stand kwam, dat een bedrag van €1.1. miljard euro (Structureel €800 miljoen euro extra en een eenmalige inhaalslag van 300 miljoen euro) in het hoger onderwijs geïnvesteerd moet worden. En dus werd er actie gevoerd omdat het maar niet lijkt door te dringen dat er geld nodig is in het hoger onderwijs maar ook voor compensatie van de leenstelselgeneratie. Dit was al in tijden voor corona en nu na de corona-crisis worden de effecten alleen maar meer voelbaar.

#NormaalAcademischPeil: Het water staat ons aan de lippen!
Allereerst de actie van de medewerkers die plaatsvond op 6 april. Onder de noemer en hashtag #normaalacademischpeil hebben wetenschappelijke medewerkers, veertien universiteiten en meerdere organisaties zoals WOinActie, de VSNU maar ook de vakbonden, de LSVb en het ISO actie gevoerd. Ze hebben de noodklok geluid en vrij letterlijk aangegeven hoe het water hen aan de lippen staat. Eerst werd na een korte toespraak een petitie aangeboden aan de toen nog nieuw Kamerleden en liepen een aantal mensen de Hofvijver in terwijl het nog aan het sneeuwen was. De eerder genoemde €1.1 miljard euro werd als eis genoemd en de enige manier om het hoger onderwijs op een Normaal Academisch Peil te krijgen. De jarenlange onderfinanciering heeft ervoor gezorgd dat de financiering per student is afgenomen en daardoor blijft te weinig tijd en geld over om onderzoek te doen of onderwijs te geven, laat staan allebei.

#Nietmijnschuld: Wat willen wij? Schuldenvrij!
De andere grote actie was de nationale studentenstaking, die plaatsvond op 3 juni op het Malieveld in Den Haag. Zelf kon ik er niet bij zijn, maar heb wel een groot deel online meegekeken via Youtube (hier terug te kijken).
De #Nietmijnschuld campagne, een samenwerking tussen de FNV: Young and United en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), hebben na ruim twee jaar een grote beweging opgebouwd. Inmiddels is de petitie bijna 55.000 keer ondertekend. Teken die hier als je dat nog niet hebt gedaan www.nietmijnschuld.nl/petitie#/ 
Indrukwekkend was het om te zien hoe duidelijk en hoe zorgelijk de effecten zijn van een studieschuld. Verschillende sprekers vanuit de FNV, de LSVb, maar ook studenten en de spoken word artiest Amara van der Elst geven aan wat studieschuld met de studenten doet. Muziek werd verzorgd door de band Relatief met de liedjes ‘Geleend’ en ‘De VVD-er’. Die kun je hier steunen met de productie van hun eerste EP getiteld ‘Met je kop in je zand’

In de debatten met politici werd duidelijke dat alle aanwezige politici begrepen dat de eisen van de #nietmijnschuld campagne zouden moeten worden ingewilligd. Verbazing bleef over het geleende bedrag bij de VVD vertegenwoordiger, die zo dapper om te verschijnen, Hatte van der Woude. Studenten moesten maar eens goed nadenken over het bedrag wat zij iedere maand lenen was haar boodschap. Om op te roepen voor de studentenstaking werd er op 2 juni in Den Haag op Het Plein actie gevoerd in ondergoed.

Hoogleraar Cultural Analysis aan de Universiteit van Amsterdam Esther Peeren beschrijft het schuldenstelsel als het volgende:
Under the new system, which ‘‘marks the transformation of the university as public good to the university as private investment,’’ the basic stipend has been abolished, but students with low income still receive, as a gift the supplemental stipend. This, however, is not enough to live on, creating a ‘’debt-dominant environment’’ in which almost all students […] are forced to take out loans. […]. Presenting the student loans as an advance […] obfuscates that wat is on offer are interest-bearing loans to be repaid in excess of their original value and suggests that there will be a guaranteed payoff in the future as long as the students fulfils his or her part of the bargain and graduates.’’ (99 en 100, Peeren).

In andere woorden het leenstelsel, dat bij de invoering werd gepresenteerd als een ‘studievoorschot’ zorgt ervoor dat studenten vanaf het begin van hun werkende leven al tenminste 1 schuldeiser hebben, de overheid. Hierdoor is de universiteit is niet meer toegankelijk voor iedereen maar alleen voor wie het kan veroorloven of voor wie niet bang is om een lening aan te gaan die met gemak kan oplopen tot over de €30.000 euro (wanneer je 4 jaar studeert en €700,- per maand leent kom je uit op een bedrag van €33.600 euro). De universiteit zelf heeft het geld ook niet liggen want daar kunnen ze nauwelijks personeel in vast dienst aannemen of meer tijd geven om onderzoek te doen.

Kortom, in de vijver springen, in je ondergoed staan en een paar duizend studenten een dag later op het Malieveld lijken mij duidelijke signalen aan de mensen in Den Haag om met meer geld over de brug te komen voor het hoger onderwijs. Belangrijk is het dat wetenschappelijke medewerkers en studenten moeten niet tegen mekaar uit worden gespeeld maar moeten samen blijven actievoeren. Misschien wordt het anders tijd voor een staking van studenten en docenten samen, wat denken jullie?

Bekijk hier meer over de protesten:
De Alarmdag, Normaal Academisch Peil, waar docenten en medewerkers uit het wetenschappelijk onderwijs op 6 april in de Hofvijver sprongen.
Lees hier meer: normaalacademischpeil.nl/
Studentenprotest op het Plein in Den Haag als oproep voor de nationale studentenstaking van 3 juni georganiseerd door de #Nietmijnschuld campagne.

Lees hier meer en teken de petitie: www.nietmijnschuld.nl/petitie#/

Bronnen
The Debt Age. Edited by Jeffrey R. Di Leo, Peter Hitchcock and Sophia A. McClennen. London: Routledge. 2018.
Esther Peeren. Chapter 6. Paying Your Debt to Society: The Neoliberal State and the Logic of Quid Pro Quo. Pp. 97- 113.  P.99 quotes zijn gehaald uit: Joost de Bloois, In de naam van het Maagdenhuis (Dokkum: Editie Leesmagazijn, 2016), blz. 99. En uit Pamela Burdman, ‘‘The Student Debt Dilemma: Debt Aversion as a Barrier to College Access,’’ Center for Studies in Higher Education, 2005, http://escholarship.org/uc/item/6sp978j. Vertaald door Peeren hier.