Naar een Solidaire Stad:
AA-themanummer over drie jaar B&W

Voor het college van B&W van Amsterdam luidt nu de bel voor de laatste ronde: er is nog een jaar te gaan, dan zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Wat hebben ze er de eerste drie jaar van gemaakt? Heeft GroenLinks als grootste partij in Amsterdam wat opgeleverd? Maakt dit zogenaamd superlinkse stadsbestuur de verwachtingen waar? In deze AA-Special beantwoorden we deze vragen. Dat doen we vanuit onze visie op de stad; onze keuze voor een Solidaire Stad.

Wat voor stad moet Amsterdam in onze ogen worden? De coronacrisis, de klimaatcrisis en de stedelijke crisis geven de urgentie aan. Alleen door nu gezamenlijk de noodzakelijke stappen te zetten, kunnen we daar op een goede manier uitkomen. Amsterdam moet eindelijk een Solidaire Stad worden!

Een Solidaire Stad is een stad die zorgt voor haar coronaslachtoffers; zowel voor de mensen die ziek zijn of ziek worden als voor degenen die thuis gek worden, geen onderwijs meer krijgen, geen werk meer hebben, hun bedrijf zien instorten. Het is een stad die kiest voor haar huidige bewoners en niet haar eigen kinderen de stad uitjaagt om plaats te maken voor de ‘nieuwe Amsterdammers,’ de mensen met geld en het ‘jonge talent’ uit alle hoeken van de wereld, zoals dit gemeentebestuur doet.

Een stad die eindelijk stopt met de verkoop van sociale huurwoningen en de permanente huuropdrijving, zodat de mensen die voor haar basisvoorzieningen werken ook in de stad kunnen blijven wonen. Een stad die stopt met haar megalomane nieuwbouwplannen, onstilbare groeihonger, massale Manhattan-hoogbouw; die stopt met het laten bepalen van haar stadsontwikkeling door projectontwikkelaars en vastgoedeigenaren.

Een stad die kiest voor de lage en middeninkomens en niet – zoals dit stadsbestuur – de loper uitlegt voor de oude en nieuwe rijken, de stad verkoopt aan internationale beleggers, en de kloof tussen rijk en arm en de kansenongelijkheid nog groter maakt.

Een stad die kiest voor een economie gebaseerd op onderhoud, hergebruik, lokale productie en basisvoorzieningen. Een stad die kiest voor gezondheidszorg, onderwijs, openbaar vervoer, energievoorziening, sport, en herstel van bruggen en kades.
Een stad die burgers en lokale economie daadwerkelijk centraal stelt bij de energietransitie en niet kiest voor Vattenfall, AEB, distributiecentra en projectontwikkelaars.

Een stad die burgers en lokale economie daadwerkelijk centraal stelt

Kortom, een stad die durft om echte keuzes te maken, op basis van haar sociale waarden. Keuzes over wat er gebouwd wordt, wat voor nieuwe bedrijven we willen, welke nieuwe bewoners we welkom willen heten.

De harde praktijk: de stedelijke crisis
Amsterdam zit in een vette crisis. Dat was al vóór corona het geval en is alleen maar erger geworden. De armoede neemt toe, het wonen is onbetaalbaar geworden, het onderwijs gaat aan een groot deel van de jeugd voorbij, de onzekerheid over werk en wonen is voor een groot deel van de bevolking standaard geworden, de kans dat je in de stad kunt blijven wonen is nihil. En ondertussen wordt de stad een paradijs voor de rijken, met peperdure woningen, winkels, hotels en voorzieningen. De harde ‘stedelijke crisis,’ waar het huidige stadsbestuur zijn ogen voor sluit. Ze zitten helemaal in de ‘dik voor mekaar show’ en lijken hun prachtige beloftes van voorjaar 2018 vergeten te zijn.

Toekomstvisies: Future? No Future.
De afgelopen tijd zijn er veel plannen gepresenteerd voor het Amsterdam van na de coronacrisis.
De Amsterdamse universiteiten kwamen begin januari met drie toekomstvisies: de internationale metropool, de regionale metropool en de metropool van de ontmoeting. Bij elk van de toekomstvisies hoort een andere economie, woningmarkt en bevolking.

Enkele weken later kwam het gemeentebestuur met zijn toekomstvisie, in de vorm van de Omgevingsvisie 2050. Het bestuur kiest onomwonden voor de internationale metropool, met een enorme groei, meer expats (die zich ‘ook thuis moeten voelen in de stad,’ aldus wethouder van Doorninck in Het Parool), meer buitenlandse bedrijven, en meer hoogbouw.
Tegelijkertijd verkoopt het stadsbestuur de stad in de internationale pers als de eerste ‘donut-stad’ ter wereld. Hier zou iedere ingreep en investering in de stad klimaatneutraal en sociaal rechtvaardig zijn, wat patente nonsens is in het licht van alle nieuwbouwplannen, en op het moment dat Blackstone net honderden woningen in Amsterdam heeft opgekocht en overal in de stad de duurste wooncomplexen en hotels verrijzen.

En dan zouden we ook nog gered gaan worden door de Smart City, de stad vol camera’s, webcams en sensoren, waar iedereen zich permanent door Google laat volgen en meten, en waar al deze data tot de ideale stad zouden leiden.

En dan zou Amsterdam een Duurzame Stad worden, waar de Lutkemeerpolder een distributiecentrum moet worden, het plastic afval niet meer gescheiden mag worden en de energietransitie verkocht is aan Vattenfall.

‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’: Van kneiterlinks naar knettergek?
Hoe is het mogelijk dat een stadsbestuur, dat nog geen drie jaar geleden – in maart 2018 – gekozen werd en in mei 2018 met het radicale programma ‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’ kwam, nu zo van het padje is geraakt? Door het verzet tegen de uitverkoop van de stad was GroenLinks in 2018 de grootste partij geworden. Verzet tegen beleggers, internationaal en nationaal, AirBnB, de toeristenindustrie; tegen de onbetaalbaarheid voor gewone burgers en de inrichting van de stad voor de happy few. ‘De Nieuwe Lente’ zou een radicale breuk betekenen; het begin van een nieuwe, rechtvaardige, betrokken, vrije, democratische en duurzame stad. Zo staat het althans in de inleiding van het collegeprogramma. Het nieuwe stadsbestuur beloofde ‘hernieuwde hoop en mogelijkheden.’ Grote beloftes en Hoge Verwachtingen.

Mondjesmaat gebeurde er inderdaad wel wat: de verkoop van gemeentelijke panden werd stopgezet; er werden panden geschikt gemaakt voor ongedocumenteerden, er kwamen meer mogelijkheden voor wooncoöperaties, en recent werd een plan gelanceerd om sociale huurwoningen die woningcorporaties willen verkopen op te kopen.
Maar over de hele linie is de teleurstelling groot. De stad is nog duurder en exclusiever geworden, de bestaansonzekerheid rond wonen en werken is alleen maar toegenomen.
Waarom ging het mis, en kan het misschien toch nog wat worden?

Het motto van GroenLinks en D66, ‘Iedereen is welkom in de stad,’ bleek vooral een alibi om de vrije markt ruim baan te geven.

Het ging in onze ogen vooral mis omdat men de vrije markt, met de dominante rol van grote bedrijven, niet heeft durven aanpakken. Het motto van GroenLinks en D66, ‘Iedereen is welkom in de stad,’ bleek vooral een alibi om de vrije markt ruim baan te geven. Onder het mom van ‘Amsterdam Open en Gastvrije Stad’ konden beleggers delen van de stad opkopen, konden expats de koopwoningmarkt overnemen en bleef er steeds minder plek over voor mensen met een laag of middeninkomen, de werkers in de industrie en de basisvoorzieningen van de stad.

Dit gemeentebestuur werpt zich op als verdediger van de gastvrije, tolerante stad, de stad die vluchtelingen opneemt en zich verzet tegen de xenofobie en het racisme vanuit Den Haag; die ongedocumenteerden een menswaardig bestaan biedt. Daar zijn wij blij mee, maar die inzet valt in de praktijk nogal eens tegen. Gastvrijheid en tolerantie zijn in onze ogen echter funest als deze uitsluitend voor mensen en bedrijven met het meeste geld beschikbaar zijn. Dat is niets anders dan de ‘vrije markt’ die zijn werk kan doen en daarmee de stad als sociale en solidaire gemeenschap kapot maakt.

Dit gemeentebestuur lijkt hier blind voor: de afgelopen drie jaar hebben Amerikaanse en Aziatische beleggers hier een grote positie opgebouwd in de nieuwbouw, op de markt voor huurwoningen, in distributiecentra, hotels en winkelcentra, en ging een groot deel van de koopwoningen naar expats.

Van een Nieuwe Lente naar een Zonnige Zomer
Hoe nu verder met Amsterdam?
Hoe ervoor te zorgen dat Amsterdam een Solidaire Stad wordt?
Een stad waar de zon dan wel niet elke dag schijnt, maar waar het voor mensen met een laag of middeninkomen prettig toeven is, waar bestaanszekerheid en betaalbaarheid weer voorop staan. Met deze speciale uitgave van Amsterdam Alternative proberen we een eerste stap te zetten en de discussie rond de Solidaire Stad aan te wakkeren.