Mãos à Terra

Filmvertoning + gesprek met regisseur Sérgio Guidoux

Al 35 jaar lang vormt een ecologische boerenmarkt een verbinding tussen stedelingen en de mensen die hun voedsel verbouwen. Dit baanbrekende initiatief brengt boerenfamilies, stedelijke natuurliefhebbers, vooruitstrevende geestelijken en milieuactivisten samen. Zij verzetten zich tegen gangbare landbouwmodellen en werken aan een gezond alternatief voor de toekomst van voedsel in de stad.

De documentaire “Mãos à Terra” verkent verschillende aspecten van de ecologische strijd in het zuiden van Brazilië, aan de hand van de verhalen en stemmen van de eerste markt voor ecologische landbouw in Latijns-Amerika: de ‘Ecologische Boerenmarkt’, die sinds 1989 elke zaterdag in Porto Alegre plaatsvindt.

Aan de hand van beelden en getuigenissen die gedurende vier jaar zijn verzameld – zowel op het platteland als in de stad – en aangevuld met uitgebreid historisch archiefmateriaal, werpt de film een ​​licht op de mensen die vooropgaan in de strijd voor een gezonde voedselketen, van het land tot op het bord.

Speelduur: 80 minuten
Jaar: 2025
Taal: Portugees
Ondertiteling: Engels
Wereldpremière: 13 juni 2025 op het International Environmental Film Festival (VAIS), Goiás, Brazilië
Website: maosaterra.com

Toelichting van de regisseur

Mãos à Terra (Handen in de aarde) is meer dan alleen een film; het is de bekroning van een zevenjarige reis, een liefdesproject dat in 2018 van start ging. Met een klein team van filmmakers documenteerden en onderzochten we de levens en verhalen van de mensen die op duurzame wijze ons voedsel produceren. Vanaf het allereerste begin wist ik dat dit verhaal verteld móést worden – niet alleen voor Brazilië, maar voor iedereen die zich zorgen maakt over de toekomst van ons voedsel, de landbouw en het milieu.

In de loop van die zeven jaar hebben we een buitengewoon mozaïek van levens vastgelegd, levens die onlosmakelijk verbonden zijn met het land. We hebben zeldzaam beeldmateriaal op VHS-banden verzameld en gered, en zo momenten bewaard die inmiddels tot de geschiedenis behoren. Deze beelden getuigen van de veerkracht van boeren, de kracht van grassroots-bewegingen en de stille strijd van mensen die geloven in een duurzame toekomst. Maar terwijl we aan dit verhaal werkten, wierp het leven onverwachte obstakels op. De pandemie dwong ons tot een pauze; we moesten heroriënteren en nieuwe manieren vinden om in contact te blijven met de mensen die we volgden. En toen kwamen de overstromingen van 2024 – een natuurramp van ongekende omvang in Brazilië, die een spiegel vormde voor de milieucrises die wij al in beeld brachten.

Deze gebeurtenissen herinnerden me eraan dat de vraagstukken die we onderzochten – klimaatverandering, systemische ongelijkheid en de veerkracht van gemeenschappen – geen abstracte concepten zijn, maar een dagelijkse realiteit. De overstromingen, verergerd door de vernietiging van oeverbossen ten gunste van monoculturen en grootschalige industriële landbouw, onderstreepten de urgentie van onze boodschap. Ze vormden een directe link met de strijd van de boeren in onze film, waardoor hun verhalen veranderden in een universele metafoor voor overleving en hoop.

Deze reis heeft me geleerd dat verhalen vertellen niet alleen draait om het vastleggen van momenten, maar om het getuigen zijn — van de schoonheid van het land, de kracht van de mensen die er wonen, en de kwetsbaarheid van systemen die we vaak als vanzelfsprekend beschouwen. Mãos à Terra is een bewijs van de kracht van volharding. Het is een film die is voortgekomen uit geduld, nieuwsgierigheid en respect voor degenen die hun leven hebben gewijd aan het behoud van de aarde, terwijl ze tegelijkertijd ons voedsel produceren.

Ik geloof dat dit verhaal overal weerklank zal vinden, omdat het spreekt tot onze gedeelde menselijkheid. Het herinnert ons eraan dat verandering mogelijk is, zelfs wanneer de kansen onoverkomelijk lijken. Via de stemmen van boeren en milieuactivisten — gewone mensen die strijden voor een betere toekomst — biedt Mãos à Terra niet alleen een diagnose van onze falende systemen, maar ook een recept voor herstel; een recept dat geworteld is in gemeenschap, rechtvaardigheid en hoop.

Deze film is de afgelopen zeven jaar met mij meegegroeid, gevormd door uitdagingen en verrijkt door onverwachte geschenken. Ik vertrouw erop dat de film mensen overal zal inspireren om het land, hun voedsel en elkaar in een nieuw licht te zien. De strijd voor duurzaamheid en gelijkheid gaat immers niet alleen over de toekomst; het gaat over het hier en nu, en over de keuzes die we vandaag maken om de dag van morgen veilig te stellen.