Article index
Issue #022 articles
Issue #022 Published: 03-03-2019 // Written by: Shona McCombes
Close your eyes and listen
Cultureland is a residency program that aims to fundamentally rethink the relation between nature and culture, by providing its artists with the opportunity to explore the cultural and scientific life that the city has to offer. The program kicks off in Amsterdam, after which the artists retire to the rural area of Starnmeer. Drawing inspiration from both locations, the theme for this season is ‘The end of nature as we know it.’ I spoke to current artist in residence Mirjam Kroker, whose project is titled ‘Think like a mountain (because colonizing heaven might not be such a good idea)’. Challenging categories and order The Cultureland flat was sparse the last time I was here; now it is cluttered. The walls are adorned with what Mirjam calls “document drawings”, playfully poetic lines of stencilled text: sound is seeing without light; what does it mean to live according to listening? The tables are strewn with books and pens and miscellanea, and in the centre of the studio floor there is a large tree branch, wrapped at intervals with bright scraps of paper – fragments of the things she has been reading. “I took a lot of walks to record sound. In the park, these branches talked to me, so I decided to invite them in to see what they could tell me.” She is not here to make visual art, she tells me, but still she found herself making this – wrapping text around bark the way language wraps itself around the world. “We shouldn’t take the world like this, but that’s what we often do; we cover it, but we could try to let ourselves be asked and embraced by the world in turn.” Mirjam is resistant to categories and order, critical of how we slice things into pieces to make sense of them. “For many centuries, western knowledge production has tried to dominate the world. We still tend to believe that if we can categorize or label things, we can know their ‘nature’. But is this really true? How we perceive the world is shaped by how we gain knowledge, and vice versa; the challenge is to be aware of this and try to make autonomous decisions.” This project is attempting other ways of knowing. Much of her previous work has dealt with text, but at Cultureland she is immersing herself in sound. “Sound offers us a different way of engaging with reality. If I close my eyes while we are here in this apparently limited space – what happens if we just listen? I can hear the tram and some other strange noises, sounds that are already difficult to verbalise. And then I realise that the space is not so limited. In a visual interpretation of the world, this room has these four corners, and it ends here and it ends there; but the acoustic world extends beyond the walls, makes connections between different moments, a certain expansion of time. Images you can look at from a distance, but sound goes through your entire being. It doesn’t stay over there.” Participatory realism and digital commons I ask Mirjam about the project’s title. “It’s funny, maybe, thinking like a mountain in a flat landscape. But the idea was exactly because of the flat landscape. It’s important that we activate our imagination. I love to give something a title, I find it delicious, but I don’t want to give a title in order to make a work work, to make it understandable. It’s more like an entrance into a state between paradox and poetry, or something like that.” She sees this mode of imagining as “a starting point for a participatory realism. Somehow the research itself is the work; it’s the materialization of an idea that I understand only incompletely. It’s a kind of unfinished state that continues where something of it survives and inhabits another living system. Circulation is an important aspect of it – the desire to be continued in another person’s head.” The second part of the title – colonizing heaven – is not  a reference to technoscientific dreams of space exploration as I had initially assumed, but to the digital cloud. Clouds have always had an aura of utopianism, “this romanticised idea of the ever-shifting and ever-transforming,” but Mirjam is also alert to the dangers of the “digital commons”; like everywhere else, it is a space structured by power relations and global inequalities. “The globe is a thin horizontal surface – networked, controlled, dominated, developed, defined, mapped, controlled and capitalized in a certain homogenisation of knowledge. But the earth goes deep and high. So instead of colonising heaven, instead of homogenising knowledge, I propose think like a mountain, think vertically, make interruptions, against this flat worldview.” Originally trained as an anthropologist, Mirjam is fluent in the language of academia, which “gives you a certain kind of authority,” but she’s trying to get it out of her system, practicing what Gayatri Spivak calls unlearning: “I’m trying to find other ways of producing and circulating knowledge.” She was drawn to the Cultureland theme, she says, because it “proposes not the end of nature, but the end of nature as we know it. It’s about questioning this very dominant western, European, North American claim to define the truth about everything on planet earth. Nature has been colonized through rationalisation, exoticisation, idealisation, utilisation – a complex pattern of control to maximise resource exploitation. So what we call ‘nature’ is inextricably connected to culture, economy, technology, social organisation, law. It’s connected to the militarisation of borders, to indigenous rights violations, to the corruption of what we call democracy. But this also tends to come with a certain fashion for apocalyptic thinking. I want to move away from dystopic ideas about the future or the end of nature; I’m more interested in inventing narratives outside of or beyond this disaster of capitalism. It’s about imagining and practicing another form of engagement with what surrounds us.” When I ask if she sees her work as political, she turns the question on its head: “As an artist you are so often asked about whether your practice is political; why not the other way around? It would be interesting to ask politicians about whether their political practice has an artistic dimension! The theme of this residency is obviously entangled with the debate around climate change, which is first of all a political crisis – but you don’t have to address political issues in the language of politics. I prefer a poetic approach, not relying on the already established vocabulary to explain things, but giving space to small moments of reflection. I am not doing this project because I know something, but rather to find out something. It’s about accepting uncertainty, trying to listen, and welcoming the instability of knowledge for a moment.” Cultureland invites you to join us and dwell with the unheard at Mirjam’s presentation on February 1st, Friday, at the storefront on Admiraal de Ruijterweg 181. Read more at
Issue #022 Published: 22-02-2019 // Written by: AA & Stichting N8BM
Nacht voor de nacht. De toekomst van nachtcultuur: is er straks nog ruimte?
We spraken de stichting N8BM (Nachtburgemeester) kort over het coalitie akkoord, het geloof in de politiek en hun eigen visie. Wat kunnen we verwachten van de nachtburgemeester in 2019, en waarom organiseren ze de ‘Nacht voor de nacht’? Er is op het moment veel discussie over de zogenaamde rafelranden van de stad. Ze worden genoemd in het coalitieakkoord, er wordt gewerkt aan een vrijplaatsen akkoord, er was een vrijplaatsen debat in de Zwijger en ook in het visiedocument van de Stichting N8BM lees ik een hoop mooie ambities over het koesteren en beschermen van de underground. Op welke manier zijn jullie bezig met dit onderwerp? Het behouden van de diversiteit in aanbod van nachtcultuur, en daarmee dus ook het beschermen van non-commerciële initiatieven, is een van onze hoofdthema’s voor 2019. Een eerste stap daarin is bewustwording creëren. Er zijn een hoop Amsterdammers die niet bekend zijn met vrijplaatsen of plekken zoals OCCII en de Vondelbunker. Zij weten niet dat vrijplaatsen verdwijnen en waarom het belangrijk is dat we daartegen in actie komen. In aanloop naar ons clubfestival Nacht voor de Nacht (23-02) brengen wij dit thema door middel van een campagne onder de aandacht. Ook organiseren wij tijdens Nacht voor de Nacht een talkshow over nachtcultuur en de ruimte in de stad, met extra aandacht voor de vraag wat toekomst van het rafelrandje in Amsterdam zou kunnen zijn. In jullie visie staan veel dingen die er op papier er goed uitzien: ‘durft te falen’, ‘kwaliteit en inhoud moeten voorop staan’, ‘visie en feiten moeten gemeentebeleid bepalen’, ‘de nacht is cultureel divers en sociaal en etnisch inclusief’. Hoe vinden jullie dat Amsterdam ervoor staat als je de stad toetst aan bovenstaande teksten? Ik denk dat we best trots kunnen zijn op het culturele aanbod in Amsterdam. Elk weekend heb je de keuze uit tientallen evenementen en de stad telt meer dan 25 clubs die hun eigen programma voeren. De culturele diversiteit staat echter behoorlijk onder druk omdat Amsterdam blijft groeien en door de commercie de druk op de stad toeneemt. Wat betreft inclusiviteit: clubs, festivals, programmeurs en organisatoren nemen dat steeds serieuzer en nemen ook echt initiatief om hun club inclusiever en veiliger te maken. Ook zien we dat de representatie van vrouwen op line-ups de afgelopen twee jaar sterk verbeterd is. De gemeente begrijpt steeds beter wat de waarde van de nacht voor de stad is. Maar als het aankomt op beleid met betrekking tot het nachtleven - en dan met name festivals - zie je dat de gemeente nog steeds heel gevoelig is voor de emoties van een minderheid, zoals de klagende bewonersgroepen die goed hun weg weten te vinden naar het Stopera. Amsterdam Alternative is een collectief project van de OT301, OCCII, Vondelbunker, ADM, Plantage dok etc. Allemaal non profit, culturele panden waar experiment, laagdrempeligheid, inclusiviteit, creativiteit en de do it yourself ethos heel belangrijk zijn. Wat vinden jullie van deze plekken en hoe worden zij betrokken in jullie plannen? Deze plekken vinden we heel belangrijk voor de stad. Juist op deze plekken wordt er spannend geprogrammeerd en de prijzen zijn vriendelijk. Dat wordt in Amsterdam steeds zeldzamer. Daarnaast zie je dat bij dit soort bottom-up initiatieven veel talentontwikkeling plaatsvindt. Er is veel ruimte voor experiment, en de drempel voor jonge makers is laag. We hebben in december een ronde gemaakt langs vrijwel alle clubs in Amsterdam. In het begin van het nieuwe jaar gaan wij hetzelfde doen bij alle non-profit culturele panden. Zo gaan wij onderzoeken wat wij voor elkaar kunnen betekenen en hoe wij onze plannen gaan vormgeven. Bovengenoemde panden en dan zeker ook de ADM zijn de laatste rafelranden van de stad. Langzaam verdwijnt er meer en meer en er komt nauwelijks iets nieuws bij. De mogelijkheid om een nieuw initiatief te ontwikkelen is bijna onmogelijk, tenzij je bakken met geld hebt en je meegaat in het neoliberale systeem. Wat vinden jullie hiervan? Dat vrijplaatsen en andere plekken waar cultureel geëxperimenteerd verdwijnen vinden we goed klote. Het vorige college heeft veel van het gemeentelijk vastgoed aan commerciële partijen verkocht, waardoor zij voor een groot deel de grip en regie op de stad zijn verloren. Nu is bijsturen niet meer mogelijk. Er moet worden voorkomen dat stad niet verder wordt overgelaten aan de commercie, want op de lange termijn krijg je daardoor monocultuur. Je ziet dat nu al gebeuren in het centrum. Hebben jullie je nog bemoeid met de aankomend ontruiming van ADM? Kunnen jullie als stichting een rol spelen in dit soort bemiddelingen? Wij zijn solidair met ADM en hebben ook hun acties gesteund om ontruiming te voorkomen. Wij kunnen als onafhankelijke stichting mensen en organisaties bij elkaar brengen. Wij gaan dan in gesprek met alle betrokkenen en zoeken een manier hoe wij kunnen helpen. Wij zijn in gesprek gegaan met Hay Schoolmeesters en hebben tijdens onze ADE talkshow ruim aandacht geschonken aan het vrijplaatsenakkoord, waarbij ook raadslid Zeeger Ernsting aan tafel zat. Helaas was de ADM ontruiming op een gegeven moment onontkoombaar. Jullie onderhandelen en praten veel met de politiek. Wat is jullie indruk van ons nieuwe stadsbestuur en burgemeester? Gaat er iets waargemaakt worden van de mooie woorden uit het coalitieakkoord of blijft het bij loze beloftes? We zijn blij dat we nu een progressief links college hebben, maar zij moeten zich zeker nog bewijzen. Er staan mooie woorden in het coalitieakkoord over het ‘omarmen van nachtcultuur’, alleen daar is nu nog weinig van te merken. Het college moet nu lef tonen. Geef plek aan jongeren om te experimenteren, leg geen onnodige regels op, vertrouw in non-commerciële initiatieven die allang bewezen hebben dat zij verantwoordelijk en veilig met de stad om kunnen gaan. Wij zullen ze aan die beloftes moeten blijven herinneren, en het stadsbestuur nieuwe ideeën blijven aanreiken. Aan hun de taak om dat te integreren in uitvoerbaar beleid. Tot slot, wat hopen jullie te bereiken met de ‘Nacht voor de nacht’? We grijpen Nacht voor de Nacht aan om het thema op de kaart te zetten. We hopen met onze campagne in samenwerking met Patta ook een bredere doelgroep aan te spreken. Met uitingen en acties in de stad hopen we zoveel mogelijk Amsterdammers met onze boodschap te bereiken. Meer info over de Nacht voor de nacht: (update in januari)
Issue #022 Published: 15-02-2019 // Written by: 2dh5
2.Dh5 – festival voor wereldversleutelaars rond thema ‘Power’
22 t/m 24 februari 2019 OT301 (Overtoom 301, Amsterdam) De dertiende editie van het jaarlijkse 2.Dh5-festival komt begin 2019 naar Amsterdam, dit jaar met het thema ‘Power’. Ben je geïnteresseerd hoe dit begrip samenhangt met feminisme, queer, anti-racisme, antifascisme, de-kolonialisme, arbeidsstrijd, antimilitarisme, internationale solidariteit, milieustrijd, migratie/no-border, internet vrijheid/privacy, recht op stad/anti-gentrificatie en/of alle kruisingen daar tussen? Kom dan het laatste weekend van februari naar OT301 en luister, praat mee, netwerk en laat je inspireren. 2.Dh5 brengt verschillende groepen, campagnes en individuen bij elkaar die actief zijn rondom de genoemde thema’s en wil een bijdrage leveren aan de opbouw van een brede linkse buitenparlementaire beweging. Met behulp van tientallen workshops, discussies, lezingen zullen we ons storten op deze actiethema’s, strategieën en inhoudelijke verdieping. Zowel gericht op theoretische verdieping en analyse als het bieden van praktische handvatten om idealen om te zetten in actie. Zo kunnen we andere wereldversleutelaars ontmoeten, ons beter organiseren, effectiever actie voeren en nieuwe plannen smeden om onze idealen van een vrije en solidaire samenleving dichterbij brengen. Toegang: vrijwillige bijdrage, richtbedrag is 5 euro. Meer informatie: – FB: 2Dh5festival Contact: info(at) Promotiepakket (posters, flyers en stickers)? Mail naar promotie(at)
Issue #022 Published: 12-02-2019 // Written by: Tres Perros
Homeless: Diogenes in Amsterdam, Part 2
In our previous article, we took a closer look at some of the basic facts about homelessness in Amsterdam and attempted to answer the following question: “Despite a sharp increase in homelessness, why is homelessness invisible?” Our tentative response to this question was that policy makers want to render invisible the underbelly of this affluent but unequal city. However, why is it the visibility of the homeless that disturbs those in power and not the very fact of homelessness in the midst of all this wealth? Why does Amsterdam respond to homelessness with tough loitering and vagrancy laws (recall article 2.20 of Amsterdam City Regulations) rather than dealing with structural problems that push people into the street? In order to further explore the possible answers, we will stay on the topic of invisibility by looking at the depiction of the homeless in a specific visual art form, namely, film. Why film? It is perhaps all too obvious that film is the medium of visibility. What a film chooses to make visible, or more metaphorically, what it intimates and what it suppresses, however, might not always be so plain. A film cannot show everything; the decision to make certain things visible is also a decision to make certain other things invisible. Hence our question about the depiction of homelessness in movies: “Does what the film shows bring to light what is at the invisible margins of society or does it merely confirm existing social patterns of selective visibility?” As society tends to fail to perceive what and how homelessness is, a film that merely confirms this tendency will not bring homelessness to light. A film that challenges our stereotypes, by contrast, will refuse to conform to what we want to see; it will resist us and make us feel uncomfortable in our typecasting. If our tendency is to make homelessness invisible, a film of this kind will confront us with that tendency. Lovers on the Bridge Let us take the depiction of homelessness in Lovers on the Bridge (France 1991, directed by Leos Carax). A rather beautiful scene comes to mind: a man and a woman in tattered rags dance feverishly across a bridge against the backdrop of fireworks. The scene associates a sense of pure existence with homelessness, a total and wild freedom. This romantic perspective of life on the streets informs Lovers on the Bridge throughout, but it also hides a troubling attitude towards homelessness. As the story unfolds, we understand that the man and the woman hold very different positions in society. The man, Alex (Denis Lavant), is without history. He is “just” a brute, somehow irredeemable. The woman, Michèle (Juliette Binoche), has a story. She is an artist who is going blind and lives in the streets because she feels deeply defeated by life (later on in the movie we also learn that she is the daughter of a high-ranking military officer). Here we have two extremes: the brute and the artist, or the beast and the beauty. Alex is not important by himself; he has no agency; in fact, he is merely pushed around, stumbling through the streets, high and incoherent. Then Michèle enters the film; that is when Alex’s story begins. In the terms that we have established in our previous article, we can say that Michèle lifts Alex into visibility. Their relationship goes through several permutations. But one feature of it remains constant throughout the movie: her homelessness is accidental and his is essential, a fact that becomes clear when a fellow homeless person, Hans (Klaus-Michael Grüber), tells Alex that he must abandon Michèle because he belongs in the streets and she does not. Why does the movie choose this arrangement? We propose that Michèle acts as mediator between Alex, the homeless brute, and the audience. He is made intelligible to us through her. And she is intelligible to us because she is a respectable person of status. We cannot understand Alex or his world, but we can, the movie insinuates, understand the fall from grace of a heartbroken, upper class person. This is the visible world that we respect, the visible world towards which we can show compassion, for we inhabit, either literally, or in our dreams, that world and not the chaotic and obscure domain of Alex. How does the movie end? Alex recovers from drug addiction and, as a scene showing him hard at work in prison suggests, enters the circuit of production, a sure sign of good health; Michèle’s sight is restored; the third character, Hans, inscrutable and incurably homeless, drowns himself. Thanks to Michèle and to prison, Alex enters the world of the visible; Hans, who is too damaged, is made absolutely invisible – he disappears into the river Seine. Neither Shelter Nor Law Let’s compare Alex’s ascent to visibility with the story of Mona (Sandrine Bonnaire), the homeless young woman who is the main character of Vagabond (France 1985, directed by Agnès Varda). Contrary to the character of Alex in Lovers on the Bridge, Mona’s character is made visible, without mediation, and on her own terms. There is no rich lover, no fabulous past. One telling scene shows Mona finding shelter with a family that has swapped the urban bourgeois life of an academic couple for an alternative rural lifestyle. In a film interested in restoring the homeless character to some kind of sheltered life, this would be an opportunity for Mona to find her place. The couple that take to sheep farming and refuse to conform to the bourgeois lifestyle could teach the drifter that there are alternatives to life in the streets. Instead, Mona exposes how thin the line is that separates this alternative lifestyle from that of the bourgeoisie. Both ways of life share the motto “you get what you pay for”, and when Mona refuses to wake up early to do chores, she is asked to leave the farm. It is this unflinching and unrelenting look at Mona, which through various snapshots of her life, and from a variety of standpoints, reveals her situation and personality. Scenes suggest she has been raped, she’s pushed around, stared at, humiliated for the reason that she dares to appear, to make herself visible, and refuses the circuit of productivity. It brings to mind lines from Sophocles’ Antigone: When the laws are kept, how proudly his city stands! When the laws are broken, what of his city then? Never may the anarchic man find rest at my hearth, Never be it said that my thoughts are his thoughts. Indeed, Mona does not find warmth and shelter. Varda’s movie starts with Mona lying dead in a ditch, frozen and smelling of wine, and the movie itself is a retrospective of her recent life as a drifter. The sheep farmer prophetically tells her that she is too daring and her loneliness as a vagabond will kill her. But it is not her psychological loneliness that results in her demise; it is the social fate, as the farmer intimates and as the famous lines from Antigone drive home, of anyone who out of necessity or out of volition, refuses the conventions of our “free” cities. Their penalty is life without shelter, which often means either a figurative or a literal death. Alex in Lovers on the Bridge is made visible through mediator Michèle; Hans is made invisible at the end of the film (which is jarring in relation to Alex and Michèle who are able to continue because they are redeemed by society at large); Mona’s visibility in Vagabond is unmediated. In fact, what is made visible is what is often to us invisible. If a newspaper reports that a drifter was found on the side of the road, smelling of alcohol (in the way that Alex is found after having been hit by a car), we might assume this is the tragic individual decision of the person, the drifter, to drink themselves to death. But in presenting Mona’s story, Varda shows us that what kills the drifter is their extreme vulnerability to what society can do to them, even just in passing, unintentionally, out of neglect. Mona looks for shelter in a village that seems oddly abandoned; suddenly, two men in grotesque carnival costumes appear, chase the terrified Mona down and douse her in wine. This arcane prank kills her. She dies outside the village of hypothermia because she is drenched through and through. Vulnerability and Visibility Vulnerability is tied to visibility in several ways, some direct and literal and some indirect and non-literal.  In the case of homelessness, if you are literally visible, whether to the authorities or to callous passersby, you are open to their attack, which can come in different forms. The police officer can arrest you, the passersby can mock or harass you, or even worse. If you are invisible, again literally speaking, you are simply neglected, you don’t count as a member of the community with equal entitlements to others. In both cases, you are unprotected. In the first case, your vulnerability is met with force or callousness; in the second case, your vulnerability is not even recognized. In a non-literal or ethical sense, to be visible is to count. You may say to someone who discounts you: “it is as if I am invisible to you.” You may say “you are blind to my pain.” From this non-literal perspective, the homeless person in our society is always invisible. Not being seen is being removed from the ethical circuit. To bring this back to vulnerability more clearly, the homeless are vulnerable whether they are literally visible or invisible, because in both cases they are invisible to us from a figurative and ethical standpoint. This point is central to the film Cathy Come Home (UK 1966, directed by Ken Loach). The film tells the story of a young working class family that slips into homelessness. When they are evicted from their apartment, they find themselves in a bureaucratic maze. Having access to shelter is tied to increasingly opaque and unfulfillable conditions set by the state. The system knows everything about the family and their circumstances, and yet it systematically strips them of every entitlement until it withdraws its support entirely. Cathy (Carol White) is told that she has outstayed her time at the shelter with the consequence that she will be evicted and her children put into care. She escapes with her children, but social workers catch up with her and take them away. The movie shows that even though Cathy is literally visible to the welfare authorities, she is ethically invisible, as evidenced by the brutal disregard of the authorities for her needs and the needs of her family. The magistrate that announces to her that she cannot stay at the shelter, which has the consequence that her children will be taken into care, tells her: “We’re not interested in you; now it’s just your children we’re interested in”, and adds: “you had your chance”. This sinister statement is premised on her homelessness. What would be the entitlement of a person of status – to be taken into account and to have her vulnerabilities respected – becomes a favor done by the system, a favor moreover that can be revoked at any time – as soon as the system sees her as irredeemable, she becomes invisible to the system as a person, that is, from an ethical point of view. Ethical Seeing Our first article in this series about homelessness (AA Issue #19) discussed the facts of homelessness in the Netherlands. We found remarkable that, even though the numbers of people suffering homelessness is skyrocketing, homeless people are less and less visible. In making this observation, we understood visibility in a literal sense — as the act of actually seeing. What we discover through the medium of film is the intimate bond between actually seeing and seeing metaphorically, what we have termed here as a kind of ethical seeing. Things that stand out to us, whether in our visual field or in reflection, are often the things that matter to us. In the case of homeless people, the literally visible and the ethically visible seem to part ways. This is a phenomenon that is common to many kinds of objectification, which involve precisely this disjunction between literal seeing and ethical seeing. This rupture between seeing visually or literally and ethical seeing means that the homeless are neutralized from our ethical horizon. To recall the lines from Antigone, the homeless person, the person who is lawless, the vagabond, falls outside the ethical purview of our cities, and is therefore always vulnerable, whether they are literally seen or not. The passageways in Gare du Nord are for walking; they are not for resting or sleeping. Central Amsterdam is for tourists or for the rich to shop; and those benches divided with arm rests are deceptive: those rests are for the elbows of those who can afford it, not for the tired head of a homeless person. What we now begin to see is that the city plays a role in what is visible. The very architecture, the layout of the streets and passageways, determines who is ethically visible and who a mere obstacle to be stepped over.
Issue #022 Published: 07-02-2019 // Written by: Hessel Dokkum
Hoe te komen tot een vrijplaatsenbeleid zonder verwording tot een kunstenaarsbeleid.
De geschiedenis herhaalt zich nu de crisis afgelopen is: de grond in Amsterdam wordt steeds aantrekkelijker voor investeerders waardoor de grondprijzen enorm stijgen. Het geldverdienen staat voorop waardoor bewoners met een niet-extreem hoog inkomen en ook allerlei sociale initiatieven geen plek meer kunnen hebben in de stad. Hierdoor worden waardevolle initiatieven die essentieel zijn voor de stad de stad uitgedreven. Gentrificatie viert weer hoogtij. De schrik zat er in 1998 behoorlijk in bij het toenmalige stadsbestuur omdat verschillende internationaal bekende grotere panden als de Graansilo, de Kalenderpanden, Pakhuis Afrika en Pakhuis America ontruimd zouden gaan worden waardoor er geen plek meer zou zijn waar subcultuur kon ontstaan of verder ontwikkeld zou kunnen worden. De grondprijzen stegen de pan uit waardoor niet winstgevende initiatieven gedwongen werden de stad te verlaten. De gemeente heeft toen met de subtekst “Geen Cultuur Zonder Subcultuur” een plan van aanpak Broedplaatsen gemaakt met daaraan gekoppeld een budget van miljoenen euro’s om plekken waar subculturen zich zouden kunnen ontwikkelen te ondersteunen. De doelstelling van dit plan van aanpak Broedplaatsen was: “Zorgdragen voor het realiseren van kleinschalige infrastructuur voor (overwegend) niet commerciële, culturele ondernemers -waaronder (semi-) professionele kunstenaars - en het scheppen van voorwaarden voor een duurzame instandhouding van dergelijke infrastructuur in de stad”. Het beleid was dus ontwikkeld ter stimulering van een subculturele infrastructuur en het was dus geen beleid wat alleen ten goede zou moeten komen aan individuele kunstenaars. Om tot dit plan van aanpak te komen is samen met een aantal ambtenaren en een aantal deskundigen - waaronder ikzelf - indertijd bepraat hoe het gemeentebeleid eruit zou moeten zien wilde de gemeente de infrastructuur van de subcultuur op zodanige manier faciliteren dat er plek bleef waar subculturen op een betaalbare manier konden uitgroeien. De doelstelling (zoals hierboven beschreven) was duidelijk, en de doelgroep was omschreven. De grote vraag was hoe het culturele gehalte van groepen te borgen voor de toekomst. Vanwege deze culturele borging is er toen bedacht om te verplichten dat kunstenaars onderdeel moesten zijn van de subculturele groep die gebruik zou maken van het broedplaatsbeleid. Hieruit is de beroemde 40% verplichting tot het realiseren van ateliers voor professionele kunstenaars uit voortgekomen. Deze 40% is dus alleen bedacht voor de borging van de culturele uitstraling van een plek, verder niets. Voordeel van deze verplichting was dat in tegenstelling van de rest van de doelgroep het controleerbaar was of iemand daadwerkelijk kunstenaars is of niet. De beroepenlijst die de SWWK en de kunstenaarsbonden hanteerden werden gebruikt om te bepalen of iemand onder de 40% kunstenaars viel of onder de 60% anderen. Subsidie werd gegeven alleen voor een geheel pand of perceel bestemd voor de gehele doelgroep. Citaat uit de subsidieverordening 2001: “De doelgroep van het te realiseren (woon)werkpand bestaat uit een samenwerkende groep van professionele kunstenaars, culturele ondernemers en kleine (ambachtelijke) bedrijven, die gezien hun inkomenssituatie geen ruimte op de reguliere vastgoedmarkt kunnen betrekken of zich dergelijke ruimte kunnen verwerven.” Hieruit moge duidelijk worden dat kunstenaars toen nog geen uitzonderingspositie hadden, en dat het beleid ging over een samenwerkende groep en niet over de individuele leden daarvan. Het eerste reglement van de CAWA liet ook geen twijfel over dat het broedplaatsbeleid gericht was op samenwerken, openheid, collectiviteit en niet op individualisme. Het reglement is bijna een blauwdruk voor hoe een legale vrijplaats eruit zou moeten zien, citaat: 1. De (broedplaats)groep heeft een visie op schrift gezet waarin wordt aangegeven op welke wijze de groep bijdraagt aan het culturele of creatieve klimaat van de wijk of de stad. Daarbij is sprake van de volgende kenmerken (waarbij het accent kan verschillen): Autonomie: Het pand kent zelfbeheer en zelfbestuur door de (bewoners en) gebruikers. Zelfbeheer is een keuze voor autonomie en flexibiliteit, maar evenzeer een sociaal experiment dat zich voortdurend ontwikkelt. Daarmee is het op zich al een bijdrage aan de sociaal culturele dynamiek van de stad. Collectiviteit: Er is interne democratie. Het beheer, het onderhoud en de onderlinge interactie zijn bij uitstek een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het project als geheel. Er is een actief beleid om de sociale cohesie te bevorderen en in stand te houden. Onderlinge hulpverlening is de norm en niet de uitzondering. Het collectief is gericht op duurzaamheid én flexibiliteit van het pand, de sociale structuur en alles wat daarbinnen gebeurt.} Functiemenging: Het gebruik is divers. (Wonen), werken en publieksfuncties zijn gemengd. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaars en andere ambachtelijke bedrijvigheid. Evenmin bestaat er een principieel onderscheid tussen de culturele en de sociaalpolitieke dimensie, voor zover ze al niet samengaan. Er is ook diversiteit (inwoonvormen,) in bedrijfsvoering en in vormen van arbeid. Bedrijvigheid is in principe kleinschalig. Solidariteit: De bewoners en gebruikers zijn erop uit om connecties aan te gaan met elkaar en met de buitenwereld. Ze zijn initiërend in het leggen van contacten en het aangaan van samenwerkingsverbanden binnen hun eigen werkveld, en daarbuiten. Het pand is belangrijk voor minderheidsgroepen in het algemeen en voor de stedelijke subcultuur in het bijzonder. Het speelt een rol in de eigen buurt, en maakt deel uit van stedelijke en landelijke netwerken. Sociale bewogenheid is een constante factor, bij de individuele bewoners en gebruikers, en bij het pand als collectief. Toegankelijkheid: De bewoners/gebruikers streven naar toegankelijkheid, zowel voor producenten als voor consumenten. Betaalbaarheid is daarbij een cruciale factor. Niet alleen als randvoorwaarde, maar ook omdat het ruimte schept voor solidariteit, en voor experimenten en vernieuwing. Openbaarheid en het streven naar openheid zijn essentieel. Zoals te lezen valt werd er geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaarschap en andere bedrijvigheid. In 2008 is echter het kind met het waswater weggegooid, en is het broedplaatsbeleid verworden tot een individueel kunstenaarsbeleid: er werd geen subsidie meer gegeven voor een geheel pand of perceel. Alleen plekken die gebruikt zouden worden door kunstenaars werden nog gesubsidieerd. De rest van de broedplaatsdoelgroep mocht niet meer profiteren van de gegeven subsidie waardoor er ineens een onderscheid werd gemaakt binnen de doelgroep. Kunstenaars werden ineens hoger gewaardeerd dan anderen die ook tot de oorspronkelijke doelgroep behoorden. Bijna meteen werd er daarna gepraat over doorstroming en tijdelijk gebruik van die kunstenaarsplekken. Discussies die niet over de gehele groep gingen, maar alleen nog maar focus hadden op waar de individuele kunstenaar aan zouden moeten voldoen. Deze discussies, samen met het alleen nog maar subsidiëren van kunstenaarsplekken, tonen aan dat sindsdien het beleid gericht is op individuele kunstenaars. De verwording van het broedplaatsbeleid tot een kunstenaarsbeleid was een feit geworden. Deze draai van de gemeente is alleen te verklaren door het organisatorische en financiële debacle van de grootste broedplaats van Amsterdam, de NDSM, waar ongeveer de helft van de broedplaatsubsidie in verdwenen was. Onkunde over zelforganisatie, zelfbeheer en eigen zeggenschap heeft dit debacle gestalte gegeven. De mensen en organisaties die daar wel verstand van hadden zijn vroegtijdig uit het project gezet door de bestuursleden van de beheerstichting. Het verleden is er om van te leren: Aantonen van kundigheid en kennis over zelforganisatie tijdens de realisatie van een plek is veel belangrijker dan het gebruik van de juiste woorden in een subsidieverzoek. Om een breder experimenteel gebruik van een vrijplaats te stimuleren is doorstroming belangrijk. Ook legale vrijplaatsen hebben last van verstopping door de hoge grondprijzen. Men gaat niet meer weg terwijl ze, door ruimtegebrek in de stad, de vrijplaats wel ontgroeid zijn, er geen energie meer in stoppen, en geen meerwaarde meer hebben voor het geheel. Er zal stil gestaan moeten worden bij doorstroming in vrijplaatsen. Echter wel op een manier die hoort bij een vrijplaats. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan dat de huur bij een vrijplaats uit drie essentiële onderdelen bestaat: huurpenningen, tijd en energie. In de individuele contracten worden dan niet alleen de huurpenningen die betaald moeten worden opgenomen, maar ook de hoeveelheid tijd die een huurder zou moeten investeren. Ook door het instellen van een inkomensafhankelijke huur bedenken mensen eerder of het nog wel de juiste plek voor hen is. Er zou ter ondersteuning van de ambtenaren opnieuw een klankbordgroep opgericht kunnen worden, waar deskundigen uit het werkveld zitting in hebben. De term maatwerk zou opnieuw hoog in het vaandel moeten staan bij het beleid, omdat elke plek en elke groep anders is.  
Issue #022 Published: 01-02-2019 // Written by: Iris Kok
WOinActie: A personal account
On December 14th, I took part in my first protest and marched in The Hague with 2000 fellow academics and students, for the WOinActie (Higher Education in Action) movement, which stands up for the interests of university education which is under great pressure due to substantial, long-term cutbacks and a rapid increase in the number of students. To give a little bit of context, however, I will now rewind to the day it all started for me: when I first walked into the University of Amsterdam in September 2014. Back then, there were already some people, mostly teachers, making mentions of budget cuts and briefly explaining why they did not have the time to respond to questions from us, or why they were late with our grades – which was not a rare occurrence. I and my classmates thought this was normal, and that the transition from high school to university was supposed to feel like this. However, in February 2015, a series of protests took place, which led to the subsequent occupation of both the Bungehuis (a location where I had most of my classes) and the Maagdenhuis, both of which belonged to the University of Amsterdam at the time. While I followed the news and updates on the topic, I did not quite understand why there was so much anger and distrust towards the board of the University. That is also why, at first, I kept my distance from the movement, since I did not quite know what was going on, except the mentioning of a series of new plans, called “Profiel 2016”, which basically signalled more budget cuts and the removal of multiple individual education programmes. Now, four years on, I understand it a bit more. Just like many other Dutch universities, the University of Amsterdam is following the adage, “use money to make more money”, but the approach does not necessarily create more opportunities for students or higher quality education. Over the years, rules upon rules, and measures upon measures have been implemented  to increase the number of international students, yet no particular attention has been paid to improving the quality of the education that is given and received in these institute(s). This vague pressure that has surrounded the University throughout this process, has not been deconstructed yet, but it should be. Promises are made on paper and are discussed in many meetings, but real life commitments to ease the pressure on people - students, teachers, but also ‘’beleidsmedewerkers’’ - is unfortunately, severely lacking. At this point, you may very well ask: Why? Because in the minds of the governing bodies of these institutions, there is no time to think, create or implement measures that would take away the various pressures placed upon staff (such as more classes in less time, more students but less resources). This, in my experience, has caused a vicious cycle of acknowledging the various problems at hand, with no solution really being offered. As a result, people end up feeling depressed and overworked, experiencing burnouts and even worse, turning into cynics. Not only towards the University of Amsterdam mind you, or the system of higher education in general, but also in other areas of their lives. And the crux of this problem? Money. At a closer look, however, the main problem lies not only with the Faculty Board, which in my case, is the Humanities department of the University of Amsterdam, or the Board of the University itself, but also the government of the Netherlands. That is where our futures are decided upon, where decisions are made about education, universities, and their finances, such as the funding of research activities, as well as the ‘’studie-financiering beurs”, which is something that has transformed into a loan system over recent years. Knowing that I am set slightly apart from my younger fellow students because I was not affected by the new system of debts and loans is an uneasy feeling. Mind you, I am no stranger to the pressures of modern student life; I took various positions and tried to manage my time and effort to get by, and still I I needed to take out a loan to pay the rent of my overpriced container (special thanks to DUWO and the Gemeente Amsterdam) I cannot imagine how it must feel like to start out with no help and go into an immense amount of debt even before you have really started your studies. But back to December 14th present day: It was a response to the culminative effect of these academic and monetary pressures I see exerted upon myself, my teachers and my fellow students. The lack of initiative by institutions and the vicious cycles that surround any and every process of remediation led me to participate in this protest, and I will participate in future ones, too... As WOinActie, our symbol is a red square - that means we are all in debt. Not only financially, but also in debt to the future generations of students, academics, teachers, beleidsmedewerkers and other people who are, in one way or another, connected to the higher education system, which desperately needs to change. Our demands: No more inflated tuition fees, no more work pressure, or whole programmes disappearing in order for the universities to ‘function’. That is why we called on Minister Ingrid van Engelshoven on Friday to cancel the announced budget cuts. We shouted: “No ifs, no buts, no education cuts!” For more information on WOinActie, please go to There is also a petition, which can be signed here:  
Issue #022 Published: 31-01-2019 // Written by: AA en Kriterion
Filmtheater Kriterion
Het ontstaan van Kriterion Net na de 2e Wereldoorlog is Kriterion ontstaan op de locatie waar het nu nog steeds gehuisvest is. In het oude verenigingsgebouw van de joodse arbeidersvereniging ‘Handwerkers Vriendenkring’, dat tijdens de oorlog geconfisqueerd was door de NSB. Kriterion is opgezet door een aantal leden van het studentenverzet die door het gezamenlijk exploiteren van een filmtheater hun onafhankelijkheid wilden waarborgen. Het belangrijkste basisprincipe waarmee Kriterion werd opgericht staat nog steeds overeind. Namelijk het verschaffen van financiële onafhankelijkheid voor studenten in een leerzame omgeving. Democratische vereniging Kriterion is een vereniging van een kleine vijftig studenten die zich met alle facetten van de bedrijfsvoering bezighouden. De organisatiestructuur is democratisch en non-hiërarchisch, elke week wordt er vergaderd en gestemd over nieuwe ideeën. Het takenpakket van de werknemers (uitsluitend studenten) is fluïde en divers: de programmeurs en het bestuur tref je dus ook aan achter de bar of in de kassa. Het bestuur bestaat uit studenten die een jaar lang deze functie vervullen. Programmering Het filmprofiel van Kriterion is lastig te definiëren. Doordat ze geregeld van programmeur wisselen is er veel beweging. Naast de programmeurs hebben ook andere verenigingsleden de mogelijkheid om ideeën in te brengen. Kriterion onderscheidt zich door middel van speciale programma’s zoals de sneak preview, moderne klassiekers en after midnight vertoningen. Ze vertonen soms vrij grote producties, dan weer kleine films met een laag budget, en dan weer geëngageerde documentaires. Er is aandacht voor de impact van de film en ze vragen zich telkens af of ze zich achter een titel willen scharen. Boven alles willen ze films laten zien waar ze zelf enthousiast van worden! Nevenactiviteiten Kriterion is niet alleen een plek om films te bekijken. Zo is er is een gezellig café, waar ook weleens een concert of een feestje plaatsvindt en in de foyer van de bioscoop is maandelijks een nieuwe tentoonstelling, met werk van een jonge kunstenaar. Daarnaast organiseert de vereniging geregeld evenementen omtrent de première van een film zoals feestjes, lezingen, debatten en concerten. Andere Kriterion projecten zijn filmtheaters Studio/K en De Uitkijk, eetcafé Skek, de Oppascentrale en een benzinepomp. Dit zijn allemaal los van elkaar fungerende bedrijven, met allemaal een zelfde soort organisatiestructuur. Er worden geregeld samen dingen georganiseerd. Kriterion is een not-for-profit organisatie, met een stichting als overkoepelend orgaan. De opbrengsten gaan dus niet naar een CEO op een eiland maar wordt geïnvesteerd in bestaande of nieuwe projecten. De Stichting Young Urban Achievers, opgezet door oud-Kriterionmedewerkers, is momenteel bezig met het opzetten van projecten in Monrovia en Ramallah. Meer info over Kriterion  
Issue #022 Published: 30-01-2019 // Written by: Ayse B. Tosun
The Sound Catcher: Elise ‘t Hart
Loud, fast paced and unflinching: the modern times we live in leave us with diminished attention spans, suspended in a state of oversaturation - one that that blinds us to the beauty and meaning hidden in simpler things. As we further drift away from these small yet precious moments, some try to swim against that tide in pursuit of meaning. Dutch sound artist Elise ‘t Hart is one of those people. In her work, those simple and beautiful moments of the world are magnified, focusing our attention on everyday sounds that can too often be taken for granted. “Sounds are changing too” From ticking clocks to noisy neighbours, chirping birds to bubbling teapots, domestic sounds are part of ‘t Hart’s longest running project to date, named the Institute for Domestic Sound (Instituut voor Huisgeluid), which serves as a large collection that documents all the sounds that contribute to our experience of “being at home”, captured for us and for future generations. Nowadays she continues the project at the Meertens Institute, as the first artist-in-residence in the history of the organization. As a research institute that focuses on Dutch language and culture, the Meertens Institute boasts vast databases on Dutch songs and folktales, pilgrimage culture and saint cults, probate inventories, farmhouses, feasts and rituals, as well as religious cultures. While the researchers at the Meertens are not particularly concerned with the house sounds they come across in the institute’s 6,000 hours of audio recordings, in this archive ‘t Hart hears a hidden treasure trove of information, listening to the various recordings from different eras of Dutch culture, with the ears of the Institute for Domestic Sound, which she describes as “almost being there yourself”. “Catching” Sounds When asked about the urgency of building a collection of sounds, ‘t Hart expands upon the idea. The crux of her work, she explains to me, is to capture, understand, catalogue and share the sounds that are treated as invisible, or will eventually disappear altogether. Sounds that we take comfort in or are annoyed by. “While sounds may pass us by, they have an effect on us, our minds and our memories”, she says. By making these invisible sounds visible, ‘t Hart wants to produce a unique kind of awareness within her audience, to transform their interactions with their surroundings into a holistic, artistically-minded experience. In addition to working with the archives at the Meertens, she also cultivates an archive of her own, which she builds by visiting friends, family and acquaintances in their homes and capturing the unique sounds that come with those particular places. She then writes about each sound and couples it with an image of the “instrument” that makes it. Parts of her growing archive have been the subject of numerous exhibitions in various cities across the Netherlands. Rich Dialects and Vintage Moments Speaking about her journey through these archives, the first aspect ‘t Hart points out is the sheer vastness of them – while many other scientists and linguists have been there before, looking at such a large volume of material makes for interesting moments of contemplation and comparison for her as an artist. Of the 6,000 hours of material that has been catalogued across decades and generations, a generous 1,000 of them, described as a “dialect bank”, is already online for those who are curious. She describes her approach as almost a “sixth (domestic) sense”, sometimes skipping through the recordings to get a sense of what is there, thinking to herself, “maybe I’ll catch something here”. When faced with a particularly difficult dialect to understand, ‘t Hart says she often consults the institute’s collection manager Douwe Zeldenrust, who helps her make sense of the context and the details of the conversations that are taking place. In her own words, she describes the most striking piece of material as ”the sound of the cigarettes being lit”, and continues: “In the ‘60s and ‘70s, it was very common to smoke during an interview, and we don’t do that anymore. I mean, look at us – not a cigarette in sight! So when you listen to these recordings, you sometimes hear people ask the interviewer if he wants a cigarette, then you hear the sound of the matches being struck, followed by the chatter of people smoking.  Ticking clocks are also always interesting, we rarely hear that anymore. The tinkling of cups and spoons – you still get that in the house of your grandma, or coffee places... but now we have these paper cups! I call this specific sound ‘rinkelen’ in Dutch.” More than Just Domestic Of course, ‘t Hart’s interests are not limited to the exploration and cataloguing of domestic sounds – coming from a family of musicians, she explains how sound has been a very present catalyst in her artistic pursuits from an early age. One of the reflections from that process was the creation of what she dubs “sound portraits”, where she records the sounds that are specific to a place and puts them together in a way that “reconstructs the reality of that place”. Her 2012-2015 work, titled Uitzicht (Views), is a vivid example, for which she filmed the surroundings from outside the window of her student room, and replaced all the sounds by recreating them with synthesizers. She explains that it actually confused people at first and that they were asking her all sorts of questions: “What did you do to the clouds? Is there something wrong with the timelapse?” Creating these uncanny responses led her to think that the importance of sound in audio/visual works is often overlooked, and playing with that audio-visual connection is an angle that she wanted to explore. At the time of writing, ‘t Hart was preparing for an exhibition in Liege, to take place in early 2019, and another one during Art Rotterdam, where she will be bringing the Institute for Domestic Sound with her in a pop-up format, in order to collect the sounds of the art fair. Her pursuit to find hidden gems in archives will also continue in the form of a podcast, which is accessible from her website. Foregoing any other adjective, the work of Elise ‘t Hart is real – it is incapable of artifice and truly driven to help us trace our way back to the basics, all etched in our respective psyches - a crucible of simple, serene and underappreciated moments that we are often too blind or deaf to take note of.  
Issue #022 Published: 25-01-2019 // Written by: Bart Stuart en Klaar vd Lippe
Vrijplaatsen: Ruimte buiten de markt!!
Er is de laatste tijd veel te doen over vrijplaatsen. Directe aanleiding is de enorme politieke druk op, en het verdwijnen van het vlaggenship van de vrije ruimte: de ADM. Het halfslachtig optreden van het stadsbestuur in deze kwestie speelt de eigenaar van de grond in de kaart. Een bizar voorbeeld van gesjoemel en duistere grondpolitiek. Maar er is veel meer aan de hand. Het gaat veel verder dan de ADM en andere achteraf plekken die bij de stad zijn gaan gaan horen. Het gaat over het verdwijnen van een Amsterdamse traditie, die van een ongedeelde, open en tolerante stad. In die traditie bestaat een gezonde dynamische stad uit grote verschillen. Commercie naast culturele diversiteit, rijk naast arm, nieuw naast het bestaande enzovoorts. Dat is drastisch verandert. De stad wordt eenvormigere en vlakker. Deze monocultuur wordt naadloos gefaciliteerd door de dienst ruimtelijke planning vanuit een primaire focus op economische groei. Tijdens de AA talk#2 over de Toekomst van Vrijplaatsen in Amsterdam (21-11 j.l. in de Mobiele eenheid) wordt duidelijk dat het onderwerp divers en uiteenlopend is. Er is geen heldere definitie van het begrip vrijplaats. Waar hebben we het eigenlijk over? Tijdens deze avond zitten krakers, actievoerders en ondernemers samen op een podium en wat hen bindt is de drang naar het vervangen van het model dat we ‘kapitalisme’ noemen. De stad wordt niet alleen te duur, maar ook onleefbaar. Op die avond horen we ook het verhaal van een maatschappelijk intiatief dat bezig is met een vrijplaatsenakkoord. Zij gaan binnenkort in gesprek met de politiek over het onderwerp. Goed dat er een lobby wordt opgezet, maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Ook op het grote Vrijplaatsendebat (4-12 j.l. in de Zwijger) werd duidelijk wat er speelt in de stad. Maar als het een oplossing lijkt om dan maar eigenaar te worden van alle subculturele plekken schiet je jezelf in je been. Het gaat er juist om dat een vrijplaats zich NIET in de markt bevindt. En daar ook niet hoort. Waarom is de onderwerp zo belangrijk en toch zo moelijk beet te pakken? Wat is daarvan de achtergrond en de reden? Door de oogharen gezien lijkt er nog best vrije ruimte aanwezig. Dat is een illusie. Amsterdam teert in op zijn reserves. In de afgelopen tientallen jaren zijn er nauwelijks nieuwe plekken bijgekomen. Sterker, zelfs het gesprek erover was tot voor kort onmogelijk. Het nieuwe linkse progessieve stadsbestuur is echter niet naief en heeft binnenkort een bestuurlijk vrijplaatsenoverleg. Daarin wordt gekeken of en hoe er nog mogelijkheden zijn voor deze idealistische woon-werkvorm. Want bestuurlijk is een vrijplaats nog onbekend gebied. Vrijplaatsen bestaan niet. Dat wil zeggen, er is geen afspraak of definitie van wat een vrijplaats is. Zoals bijvoorbeeld een broedplaats. Dat is een helder omschreven gemeentelijk beleidsvoornemen met maatregelen, protocol en voorschriften. Een vrijplaats heeft dat niet. Maatschappelijk alternatief Over wat vrijplaatsen zijn en waarom ze tot een gezonde stad behoren wordt volop gedebatteerd. Wat zijn de kenmerken van de bestaande vrijplaatsen? De Mobiele eenheid, een kraakpand in Amsterdam Noord noemt zichzelf vrijplaats. Volgens hen is een vrijplaats een plek voor de buurt, voor de community en een plek om betaalbaar te kunnen wonen. Tijdens de AA talk#2 kwam dat uitgebreid naar voren. De combinatie van wonen en werken is heel belangrijk. Het gaat over community en niet over consumptie. Dat is het verschil met een broedplaats want daar wordt alleen gewerkt. Hoewel daar ook tijdelijke initiatieven voor de buurt een plek kunnen vinden is het doel vooral om betaalbare werkruimte te creëren voordat het gebouw weer op de markt komt. Vrijpaatsen gaan over de manier van werken en leven. Samenwerken en zelforganisatie zijn daarin kernbegrippen. Zij willen een alternatief bieden voor de huidige maatschappelijke opvattingen waarin productie en consumptie centraal staat. Kapitalistisch realisme Waarom is het in deze tijd zo lastig een vrijplaats te laten ontstaan? Schrijver-filosoof Mark Fisher schrijft in 2009 het boek Capitalist realism, is there no alternative? Hij duidt de tijd waarin wij leven als kapitalistisch realisme. We zijn zo gewend om alles door de bril van de economie te bekijken dat we het als de natuurlijke staat van de wereld zijn gaan accepteren. We zijn niet langer op weg naar een betere toekomst. We lijken in beslag genomen door eeuwigdurend heden van productie, consumptie en economische groei. Sterker: alternatieven en een andere toekomst lijken onmogelijk. Zelfs wanneer de feiten ons niet bevallen en levensbedreigend worden, vinden we andere opties gewoon niet geloofwaardig. Alles wat niet in de bestaande consumptie en machtsverhoudingen past is luchtfietserij. Dat een andere manier van leven hoogst noodzakelijk maar onvoorstelbaar is geworden - stelt hij - is de werkelijke schade. Vrijplaatsen komen vaak op voorhand onder de noemer luchtfietserij. Omdat ze naar een alternatieve manier van samenleven en werken zoeken. Omdat ze zich willen onttrekken aan de vanzelfsprekende scheiding van werk en leven. Zelf verantwoordelijk willen zijn in plaats van die verantwoordelijkheid bij de politiek of overheid leggen. Met vrijplaatsen accepteer je dat de huidige opvattingen over hoe je moet leven wellicht niet de enige zijn. Je creëert een levend en werkend alternatief. Onmogelijke mogelijkheid? Hoe klein en beperkt ook, het schept een precedent. Daarmee is een ander kernprobleem benoemd. In de democratie moet iedereen voor de wet gelijk zijn. Je mag als overheid geen uitzonderingen maken, of je moet die heel goed omschrijven met regels. Daarmee kom je op een innerlijke tegenstrijdigheid. Wanneer je het alternatief van te voren zou omschrijven is het geen alternatief, het is een vervolg van hetzelfde. In bestuurlijke zin lijkt een vrijplaats tot nu toe een onmogelijkheid. Tenminste. Dat hoeft niet. De grond voor de gelijkheid van iedereen ligt in het voorkomen van oneerlijke bevoordeling door machthebbers, nepotisme. Of misbruik van je positie in de markt, oneerlijke concurrentie. Ongelijkheid die voortkomt vanuit de markt - economische ongelijkheid - is niet beschermd door de wet. Je mag vrijwillig arm zijn. Het gedachtengoed van de vrijplaats draait om collectiviteit en solidariteit. Intrinsiek sluiten ze nepotisme en oneerlijke concurrentie uit. Het gemeentebestuur zou de vrijplaatsen kunnen beschouwen als een intrinsiek maatschappelijke voorziening. Oneigenlijke bevoordeling speelt geen rol. Iets dergelijks is al gebeurd met het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed: hier rekent de gemeente geen markt-tarieven en houdt ze rekening met het doel van de functie. Vrijplaatsen aanbevelingen De huidige ontwikkelingen in de maatschappij schreeuwen om verandering. De systemen en de gedachtenvorming bieden daarvoor geen ruimte. Wat nu? Als het werkelijk moet, moet het dan maar buiten de systemen om. Dan op eigen kracht. De fysieke ruimte voor een vrijplaats is niet de eerste vereiste. Ook in een gewoon straatje in een gewoon pand kan een vrijplaats zitten. Het gaat om de instelling van de bewoners en werkers. Vrijplaats zit in je hoofd. Moed zit in je hart. Niet in een beleidsstuk. Daarom moeten wij de verandering zijn en die moeten we bevechten.  
Issue #022 Published: 24-01-2019 // Written by: Faye Hahlo
Fossil Free Culture - 6 Months On
2018 saw a series of dramatic yet serene protests planned, directed and mobilised by Fossil Free Culture inside and around the Van Gogh Museum. The result was that the museum decided to drop Shell’s sponsorship. We at Fossil Free Culture describe ourselves as a collective of artists, activists, researchers and critics working at the intersection of art and activism to bring an end to oil and gas sponsorship of public cultural institutions in the Netherlands. Fossil Free Culture NL was inspired by the likes of Liberate Tate, a movement designed to persuade London’s Tate Modern to cut its ties with BP, and eventually emerged from a collaboration between activists and artists at the Climate Games, which followed 2015’s United Nations Climate Change Conference. ‘Artwashing’, the process of fossil fuel producing companies making themselves look good by dint of association with cultural centers, is a grey area, even for many environmentalists, as sponsorship of art is deemed a noble cause. However, we consider it a fundamental element to the environmentalist cause to erode the social license the fossil fuel industry seeks in order to continue its staus quo. It is crucial to eradicate art washing and all other image-sanitising strategies that fossil fuel companies use to promote a false image of their cultural and societal generosity. Art-washing make us forget companies like Shell are responsible for the climate breakdown, and that they endanger all life support systems on our planet and violate human rights. Shell has ties throughout Dutch culture and institutions, including universities and schools, and the eradication or at least decreasion of this global power will partly rely upon the removal of their influencial grip on their home country. Social respectability and acceptability are the elements that catastrophic corporations require in order to construct social licenses. If ties with different layers of society, including the cultural sector, are dismantled, Shell will lose its social license and will be stigmatised in the same way that the tobacco and arms industry have been. We believe people are as moved by emotions and desires as by facts and rationale. Via Fossil Free Culture, art and activism merge into one practice and create affective experiences that activate and move people; hopefully inciting them to engage in the climate struggle. The climate crisis will continue to require artists to help people imagine other, possible worlds. With 2019 around the corner, keep your eyes peeled for Fossil Free Culture’s next move. The group is now focused on expansion as they mobilise more people to support them and participate in actions. They are organising projects and events that will increase the public debate around the issue of artwashing, and will also launch the second part of their project in the beginning of 2019: engaging in disobedient performance art in a Shell sponsored cultural institution. Visit their website and like their Facebook page to stay updated.
Issue #022 Published: 16-01-2019 // Written by: Adam Aardbei
Ontruiming ADM: mede mogelijk gemaakt door GroenLinks
Ontruiming van de ADM voor Kerst, was de uitspraak van de Raad van State afgelopen zomer. Een uitspraak op grond van het wonen in een gebied waar niet gewoond mag worden. Je zou zeggen: er zijn urgentere zaken dan mensen te ontruimen die ergens in strijd met het bestemmingsplan wonen. Een burgemeester moet natuurlijk zo’n uitspraak uitvoeren, maar ze kan daar een jaartje langer over doen; kan het koppelen aan vervangende ruimte of het opschorten omdat er nieuwe feiten zijn. Die nieuwe feiten zouden er voor een GroenLinks burgemeester en voor GroenLinks wethouders voldoende moeten zijn: je ontruimt niet voor de erven van een crimineel; je ontruimt niet zonder de mensen een volwaardig alternatief te bieden; je ontruimt niet als dat op termijn betekent dat Amsterdam geen scheepsbouw meer heeft; je ontruimt niet als het kettingbeding op het pand de toekomstige bestemming van de eigenaar verbiedt; je ontruimt niet als de eigenaar daardoor 50 tot 100 miljoen euro rijker wordt. Maar GroenLinks voert gewoon het beleid uit dat al uitgestippeld was voordat ze aan de macht kwam. Een van de eerste acties van Halsema als burgemeester, nog voor de zomer, was een brief laten bezorgen bij bewoners in Noord waarin ze de bewoners waarschuwde (“informeren” heette het) voor de mogelijke komst van de ADM-krakers. Een enge, gevaarlijke mensensoort was op komst. Een brief geschreven door het ambtelijk ontruimingsteam, dat al bijna 2 jaar bezig is. Gewoon door Halsema overgenomen en niets aan veranderd. Konden gewoon doorgaan, ondanks de GL burgemeester en GL wethouders. Met zulke ‘vrienden’ heb je geen vijanden meer nodig. Mond dicht in B&W Sinds GroenLinks in het gemeentebestuur zit is de ADM enkele malen aan de orde geweest in B&W. Burgemeester Halsema en D66 wethouder Kock meldden daar hoe ze de ontruiming van de ADM en de ‘uitplaatsing’ aan het regelen waren. Geen enkele keer heeft een GroenLinks wethouder een vinger voor de ADM uitgestoken; er ook maar een woord aan gespendeerd. GL wethouders Van Doorninck en Meliani op ADM avond Nadat ze een half jaar elk contact met de ADM hadden afgehouden en zorgvuldig hun mond over de ADM hadden gehouden kwamen 2 GL wethouders op 4 december naar de ADM avond in De Zwijger. ‘Enorm inspirerend’ vonden ze alle verhalen over de ADM en vrijplaatsen op deze avond. Verhullend dat ze te laf waren om langs te komen en binnen B&W stilzwijgend met de ontruiming ingestemd hebben. De hele avond werden de GL wethouders gevraagd om een afspraak te maken met een aantal initiatiefnemers over hoe je de Vrije Experimentele Ruimte in Amsterdam kan vormgeven. Hielden ze stug af; ze kwamen om te leren en wilden absoluut niet praktisch worden. Stel je voor…... Halsema: Boerka wel, ADM niet Terwijl Halsema voor het wettelijk verbod van de Boerka wel haar nek uitsteekt, voert ze voor de ADM braaf het beleid van haar voorganger en D66 wethouder Kock uit. De ontruimingstermijn rekt ze iets op van Kerst tot midden januari. That’s it. Geen enkele inzet voor de vrijheid en vrijzinnigheid, waar Halsema in woorden altijd zo’n voorstander van was. Als een ouderwetse zielloze regent maakt ze een eind aan de laatste grote vrijplaats van Amsterdam. Waarom voert GL haar eigen programma akkoord niet uit? Ze zouden zich - volgens dit akkoord -  toch inzetten voor ‘rafelranden’ in Amsterdam? Ze zaten afgelopen zomer nauwelijks op het pluche of ze maakten een eind aan Blijburg, gevolgd door steun aan de ontruiming van de ADM. Blijkbaar waren de verkiezingsbeloften vergeten en is het programma akkoord door anderen geschreven, want ze hebben er geen boodschap aan; willen zich nu niet inzetten voor die ‘rafelranden’.  ‘We zijn nog aan het leren en luisteren en zijn ook mensen’, was het antwoord van wethouder Meliani op de ADM avond. Ondertussen neemt ze al een half jaar elke week besluiten in B&W, heeft een begroting van miljarden vastgesteld en steunt ze de ontruiming van de ADM door in B&W haar mond te houden. Dat ‘het luisteren naar de bevolking’ fake is zagen we met het besluit van GL wethouder van Doorninck om de Van der Pekbuurt van het aardgas af te halen. Begin oktober meldde ze dit trots, samen met huiseigenaar Ymere. Bleken ze ‘vergeten’ te zijn de bewoners hierover te informeren. Geen 2 jaar Geitenvrijheid maar op naar de eeuwige slibvelden Maakt GL zich dan hard voor een alternatieve locatie; zet ze zich in om al dat waardevols en inspirerende dat de ADM te bieden heeft, te behouden voor de stad? Nee, zelfs een fatsoenlijke vervangende ruimte kan er niet vanaf. Twee jaar mogen ze op de slibvelden in Noord blijven, met een hoeveelheid regels waarmee elke vrijheid de kop in gedrukt moet worden:  ‘Zelfs de geiten van het Amsterdamse Bos hebben een grotere vrijheid van bewegen dan de ADM-ers straks op de Slibvelden van Noord’ schreef Het Parool op 21 november. Als GL geen kans meer zag om de ADM te behouden, waarom hebben ze zich dan niet vervolgens hard gemaakt voor een fatsoenlijke nieuwe vrijplaats in Amsterdam? Te bang voor rechts? Te bang om tegen hun ambtenaren in te gaan? Te bang voor hun eigen achterban. Of zo blij dat ze aan de macht zijn dat ze daar alles aan opofferen? Een half jaar nadat GroenLInks in Amsterdam in de centrale machtspositie is terecht gekomen moeten we aanzien hoe zij (mede) de ADM laat ontruimen.
Issue #022 Published: 10-01-2019 // Written by: Zeta Z. Moire
Response to: “English is a gentrifier”- “Engels als verdringer en uitsluiter”
Willa Cather describes her anxiety about the increasing construction of skyscrapers in New York during the 1920s through various metaphors. As Molloch, a Semitic deity that invokes associations with child sacrifice; monstrosities from the “orient”; an “Asian Genius” that enfeebles the Statue of Liberty. Why do Cather’s associations point to the “East” even though the origins of the skyscraper is lie in the West? What Cather expresses is a sentiment familiar to anyone who looks carefully at the logic of the “West’s” relation to its fears. Whatever is fearful or uncanny comes from the outside. For example, instead of blaming businesses, and the sale of historic buildings, featureless malls and hotels, the right-wing make “the immigrant” their target. Capitalism, the destroyer of cities as places for communities of people, has its origins right here in Europe, and is perpetuated by European governments and business today, but it is the foreigner who is responsible for divesting Europe of its sense of self according to the local. From Cather’s misplaced anxieties, to a recent article in Amsterdam Alternative, which places the blame of cultural dissipation in Amsterdam on all English-speaking people in the city, it seems that when anything is taking Western countries in the wrong direction, it is the foreigner that is held accountable. The problems which are the result of systems that both originated in and are propagated by European capitals such as Amsterdam are blamed on foreign sectors of society. Hearing Voices A few years ago, in a speech being made by a squatter, I had heard a common refrain: “...and one never hears Dutch in the streets anymore.” What does this statement imply? It implies that ideally everyone should speak Dutch in the street. The “anymore” suggests that at some point in history, the streets were pure: you only ever heard Dutch. This kind of thinking is part of a wider ideology which suggests that there was a homogenous and pure past before some kind of Great Corruption. According to this logic, there was a time that Amsterdam was great, but because of an all-too reductive and simple reason – e.g., the fact that people speak more in English now – it has become a monument of capitalism. Consider the non-Western English-speaking person, like me, or the Sudanese English teacher who is looking for a home here, or the fellow selling papers in front of Albert Heijn, who can only communicate in English. The above argument bundles us together with those who colonized us and are now set on destroying this city. Speaking English well, as I do, is the result of trauma that “my country” (whatever that means) suffered. It is now a language that I share with millions of non-Western people; the result is that we can travel, study, and indeed utilize in order to get anywhere in life. In the vice grip of colonialism, millions were forced to choke up a language, through a slow cultural violence. And now, we have made it our own, internalized it, so that we even dream in English. Moving Towards Complexity Perhaps the problem lies in the general oversimplification of the situation. We should be aware that Occam’s razor, the scientific argument that “the simplest explanation is the correct one”, is the worst principle to apply to social situations. It should be turned around; let us consider my own version of Hickam’s dictum: “the complex explanation is the best one”. When hearing me speak English, the cultural purist may assume that I am part of an international business elite. On the basis of the language I speak, they would believe that I participate happily and to my own profit in neoliberal and capitalist exploitation. Perhaps I am a wealthy student. Perhaps I work at Shell. Nothing could be further from the truth. I worked hard. I studied in Europe thanks to hard-earned scholarships. Again and again, I was penniless, always on the verge of having no right to remain in Europe. I spent over ten years (I’m now in my 30s) trying to build a life here. What the cultural purist would assume, given my education and my language, is that I’m some kind of spoilt rich brat, willingly nomadic, or indigent. Nothing could be further from the truth. I never had a city to call my own. Never a language. I was born an immigrant. I’m the perpetual foreigner wherever I go. That is how it is, and I cannot change that. But I know one thing, that me or people like myself should never carry the blame for capitalist exploitation and neoliberalism because of the language we speak. I am not responsible for the capital-hungry municipality destroying central Amsterdam, turning Bungehuis into SOHO House, evicting squats, or gentrifying neighborhoods. Let us take a more inquisitive look. Come with me and let us together find the centers of power. Let’s listen. I hear, very distinctly, Dutch voices echoing in the city halls and in the parliaments making decisions that are wreaking havoc in and on Amsterdam. I hear estate agents discussing million Euro deals in Dutch. The cultural purist could hear them, too. Instead of charging at them, however, the people the purist blames for destroying Amsterdam are people “like me”. The problem is not the language they speak, the problem is what they are saying. The aforementioned article in this publication described English-speakers as “rich, students, hipsters”. And what are the leaders of this country? I wonder. Are we more powerful than them? Do I destroy the city more than they do, merely by opening my mouth and speaking? But to counter views such as that, perhaps I don’t need to advance any arguments. After all, blaming a whole language spoken by 20% of the world’s population, many from countries that were previously colonized, is just a stupid thing to do. The Myth of Mokum Instead of being nostalgic for a Mokum of the past – and nostalgia has at times a vicious conservatism to it – think about the Mokum of the future where people like me who deeply care about this city are considered part of it. I think there is an obsession in Europe, a fear of loss, and it is drowning nuance. What is worth conserving is not the Mokum of one language – a myth created and glorified only in our present. It is the idea of Mokum, real and unreal, which has freedom at its heart. The liberals who strangle this place right now, building monuments to capitalism, want you to bicker with me about what language I should be speaking. All the better for them… Linton Kwezi Johnson, whom was quoted in “English is a gentrifier”, was railing against colonialism. And here is another person, telling me what European language I should speak… I dedicate this poem to cultural purists everywhere: Anyone telling you what language to speak – is an asshole There’s no escaping it Another one shouts, cut out your tongue, we’ll sew it back on again. Even so, you are not one of us, for we can still see the seams You want what is good, I know, but so do I You love your city, and that is beautiful May you never be lost, without language or country May you never be the eternal stranger But perhaps one day you would like to come with me So we can put our ears against those opulent doors So we can hear in what language the lawmakers are weaving And weaving their nets It isn’t Dutch, it isn’t English… een klinkend metaal, of luidende schel geworden   The language of capital